Szpital nie mo?e zabroni? nocnej opieki nad bliskim
Zabranianie osobom bliskim - najcz??ciej rodzicom ma?oletnich dzieci - pozostawania z nimi w porze nocnej w szpitalu z powodu zako?czenia pory odwiedzin jest sprzeczne z prawem - informuje Mariusz ?elichowski, s?dzia S?du Rejonowego w Kielcach.
Za piel?gnacj? i opiek? nad chorym w szpitalu odpowiada jego personel medyczny. Dla wielu jednak pacjentów taka sytuacja prowadzi do dyskomfortu psychicznego. Postrzegaj? j? bowiem jako naruszenie ich intymno?ci i prywatno?ci. Mimo pobytu w placówce medycznej chc? oni nadal, aby opiekowali si? nimi ich bliscy.
Jedno z praw pacjenta
W tym zakresie prawo medyczne jest zgodne z oczekiwaniami pacjentów. W ustawie z 30 sierpnia 1991 r. o zak?adach opieki zdrowotnej (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 14, poz. 89 z pó?n. zm.) umo?liwia sprawowanie opieki piel?gnacyjnej nad pacjentem przez osob? blisk?. Mo?liwo?? ta zosta?a uznana za jedno z praw pacjenta. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 3 pkt 1 tej ustawy w ZOZ przeznaczonych dla osób wymagaj?cych ca?odobowych lub ca?odziennych ?wiadcze? zdrowotnych pacjent ma równie? prawo do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej sprawowanej przez osob? blisk? lub inn? osob? wskazan? przez siebie.
W konsekwencji pobyt pacjenta w szpitalu jest jedynie zmian? miejsca jego leczenia. Nie mo?e by? on jednak postrzegany jako rodzaj odosobnienia od bliskich, w szczególno?ci za? porównywany do pobytu w wi?zieniu. W ten sposób naturalne wi?zy pacjenta, jak np. rodzinne, ma??e?skie, przyja?ni itd. nie zostaj? poza szpitalem. Pacjent ma prawo je utrzymywa? tak?e podczas pobytu w placówce medycznej.
Obowi?zek szpitala
Oznacza to, ?e szpital nie przyznaje pacjentom ?adnych przywilejów w tym zakresie. Nie jest to gest dobrej woli jego kierownictwa, ale wymóg prawny. Szpital ma obowi?zek respektowa? te wi?zy i prawo pacjenta do opieki piel?gnacyjnej ze strony jego bliskich. Jest to szczególnie wa?ne w przypadku pacjentów ma?oletnich, w tym noworodków i niemowl?t. W tej bowiem sytuacji prawo do sprawowania opieki piel?gnacyjnej przez osob? blisk? uzasadnione jest nie tylko chorob?, ale wiekiem takiego pacjenta i zwi?zan? z nim potrzeb? blisko?ci rodziców. Wszelkie zaniedbania szpitala w tym zakresie godz? zatem w wiele istotnych dóbr osobistych pacjenta.
Prawo, nie obowi?zek
Wspomniany przepis gwarantuje pacjentowi prawo do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej. Oznacza to, ?e z jego strony opieka ta jest uprawnieniem a nie obowi?zkiem. W konsekwencji szpital musi liczy? si? z wol? pacjenta w tym zakresie. Z jednej strony, nie mo?e mu narzuca?, wbrew jego woli, tej dodatkowej opieki, z drugiej za? zabrania? jej wykonywania, gdy pacjent tego chce. Rozstrzygaj?ce znaczenie ma wi?c wola pacjenta, a nie zg?aszaj?cych si? do opieki osób lub personelu medycznego.
Nie na etacie
Ustawa o ZOZ podkre?la, ?e prawo do opieki ma charakter dodatkowy i piel?gnacyjny. Oznacza to, ?e personel szpitala nie jest zwolniony ze swoich obowi?zków w zakresie opieki piel?gnacyjnej nad chorym. Personel nie mo?e wi?c by? wyr?czany przez osoby bliskie pacjenta na zasadzie: przecie? zrobi to rodzina. Powinien wcze?niej uzgodni? z pacjentem, jakie czynno?ci piel?gnacyjne b?dzie wykonywa?a osoba bliska, a jakie sam personel.
Dodatkowa opieka
Z prawem pacjenta do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej ze strony osoby bliskiej - w praktyce medycznej niektórych szpitali - zwi?zane jest pewne nieporozumienie. Dochodzi bowiem do nieuzasadnionego prawnie uto?samiania prawa pacjenta do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej ze strony osoby bliskiej (art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy) z prawem do kontaktów osobistych z osobami z zewn?trz (art. 19 ust. 3 pkt 2 ustawy). Trzeba podkre?li?, ?e s? to dwa odr?bne prawa pacjenta. Ich uto?samianie jest ograniczaniem katalogu praw pacjenta gwarantowanych ustaw? o ZOZ.
Prawo do opieki piel?gnacyjnej ma charakter szerszy i nie wyczerpuje si? w samym osobistym kontakcie z pacjentem. Z tego powodu bezprawne s? praktyki tych szpitali, w których osobom bliskim - najcz??ciej rodzicom ma?oletnich dzieci - zabrania si? pozostawania z pacjentem w szpitalu w porze nocnej z tego powodu, ?e czas odwiedzin ju? si? sko?czy?. Z regu?y prawnym uzasadnieniem takiego zakazu jest regulamin szpitala okre?laj?cy godziny odwiedzin pacjentów w porze dziennej. Brak jest podstaw prawnych do tego typu praktyk. Ustawa o ZOZ nie zaw??a prawa pacjenta do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej ze strony osoby bliskiej do jakiejkolwiek pory dnia, w szczególno?ci nie wyklucza z jego zakresu pory nocnej.
Pacjent ma prawo do takiej opieki o ka?dej porze, w tym w nocy. Osoba sprawuj?ca nad nim dodatkowa opiek? piel?gnacyjn? nie ma obowi?zku wykonania polecenia opuszczenia szpitala wydanego przez personel medyczny. Jej pobyt na terenie oddzia?u szpitalnego umo?liwia wspomniana ustawa, która ma - co nale?y podkre?li? - pierwsze?stwo przed regulaminem szpitalnym.
Szpital nie p?aci
Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy o ZOZ, koszt realizacji prawa pacjenta do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej nie mo?e obci??a? szpitala.
Osoba sprawuj?ca tak? opiek? nie mo?e wi?c ??da? od placówki medycznej wynagrodzenia za jej sprawowanie, zwrotu kosztów dojazdu, diety, noclegu itd. Z drugiej jednak strony, szpital nie mo?e obci??a? takiej osoby op?atami za jej pobyt na terenie szpitala. Równie? niedopuszczalna jest praktyka tych szpitali, którzy zabraniaj? chorym korzystania z dodatkowej opieki piel?gnacyjnej z uwagi na to, ?e nie s? w stanie zapewni? ich osobom bliskim np. krzes?a obok ?ó?ka.
Autor: Mariusz ?elichowski, s?dzia S?du Rejonowego w Kielcach
Gazeta Prawna, 2008-08-27