Z d?u?szego macierzy?skiego skorzysta te? ojciec dziecka
Co najmniej sze?? tygodni b?dzie móg? przebywa? na urlopie ojciec dziecka. Rodzice zdecyduj?, które z nich skorzysta z dodatkowego urlopu macierzy?skiego. Resort pracy chce u?atwi? ojcom opiek? nad dzieckiem w przypadku choroby jego matki."
Uprawnienia dla ojca
- Obecnie przepisy nie przewiduj? mo?liwo?ci wykorzystania takiego urlopu przez ojca dziecka w sytuacji, w której matka, ze wzgl?du na stan zdrowia, nie mo?e sprawowa? opieki nad noworodkiem. W resorcie trwaj? jednak ju? prace nad ich zmian? - powiedzia? GP Rados?aw Mleczko, wiceminister pracy i polityki spo?ecznej.
Nie wiadomo jeszcze, czy przepis przyznaj?cy ojcom takie uprawnienie znajdzie si? w kodeksie pracy, czy resort zdecyduje si? po prostu na wyd?u?enie okresu pobierania przez ojców zasi?ku opieku?czego.
- Musimy by? bardzo precyzyjni, aby unikn?? w?tpliwo?ci interpretacyjnych na tle prawa unijnego i jednocze?nie nie narazi? rodziców na rozwi?zanie, które w pewnych specyficznych warunkach, mog?oby okaza? si? mniej korzystne finansowo - podkre?la Rados?aw Mleczko.
Obecnie je?li pracownica wykorzysta co najmniej 14 tygodni urlopu macierzy?skiego, z pozosta?ej cz??ci skorzysta? mo?e ojciec dziecka. Prawo do niewykorzystanej cz??ci takiego urlopu ma on tak?e w sytuacji zgonu matki dziecka w trakcie urlopu macierzy?skiego.
Natomiast gdy poród lub choroba uniemo?liwia matce sprawowanie opieki nad dzieckiem, ojciec ma tylko prawo do zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczno?ci osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Wówczas na podstawie ustawy z 25 czerwca 1999 r. o ?wiadczeniach pieni??nych z ubezpieczenia spo?ecznego w razie choroby i macierzy?stwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z pó?n. zm.) przys?uguje mu zasi?ek opieku?czy maksymalnie przez 60 dni w danym roku kalendarzowym.
Dodatkowy urlop na dziecko
Zgodnie z przekazan? ju? do Sejmu nowelizacj? kodeksu pracy od stycznia 2009 r. pracownicy, która urodzi jedno dziecko, b?dzie przys?ugiwa? 20 tygodni obligatoryjnego urlopu macierzy?skiego, czyli o dwa tygodnie wi?cej ni? obecnie. Je?li natomiast w trakcie jednego porodu urodzi wi?cej dzieci, otrzyma 31 tygodni urlopu. Po wykorzystaniu pierwszych 14 tygodni pozosta?? cz??? urlopu - tak jak obecnie - b?dzie móg? wykorzysta? ojciec dziecka.
Ponadto od 2010 r. po wykorzystaniu obligatoryjnego urlopu macierzy?skiego jedno z rodziców b?dzie mog?o wykorzysta? dodatkowy urlop w wymiarze sze?ciu lub o?miu tygodni (w zale?no?ci od liczby potomstwa, które przysz?o na ?wiat). Pracodawca b?dzie musia? udzieli? dodatkowego urlopu, je?li rodzic z?o?y wniosek w tej sprawie bezpo?rednio po wykorzystaniu obligatoryjnego urlopu.
Dodatkowe wolne b?dzie wprowadzane stopniowo. W 2010 i 2011 roku jednemu z rodziców b?d? przys?ugiwa?y dwa tygodnie dodatkowego urlopu lub trzy (w przypadku urodzenia wi?cej ni? jednego dziecka). W kolejnych dwóch latach rodzice b?d? mieli prawo do odpowiednio czterech lub sze?ciu tygodni takiego urlopu.
- Taka regulacja mo?e przyczyni? si? do tego, ?e ojcowie ch?tniej b?d? korzysta? z tego tzw. urlopu tacierzy?skiego - wskazuje dr Ewa Lisowska ze Szko?y G?ównej Handlowej.
W jej przekonaniu taki urlop wykorzystywany przez m??czyzn? mo?e zmieni? ?wiadomo?? pracodawców i przyczyni? si? do zerwania z tradycyjnym postrzeganiem w roli rodzica wy??cznie kobiet.
- To kobietom przypisuje si? obowi?zki rodzicielskie. W zwi?zku z tym pracodawcy wi?cej inwestuj? w m??czyzn, bo s? oni dyspozycyjni i nie odchodz? z pracy, gdy pojawia si? dziecko. Tym samym pog??bia si? dysproporcja p?ci na rynku pracy i utrwalanie stereotypów - podkre?la Ewa Lisowska.
Jej opinii nie podzielaj? jednak pracodawcy. Micha? Starzyk, w?a?ciciel biura rachunkowego z Bielska-Bia?ej, wskazuje, ?e m??czy?ni rzadko b?d? korzysta? z tego rozwi?zania.
- Trzem moim pracownikom urodzi?y si? niedawno dzieci. ?aden z nich nie zamierza korzysta? z czterech tygodni urlopu macierzy?skiego. Twierdz?, ?e nie interesuje ich tak?e fakultatywny urlop na opiek? nad dzieckiem po wej?ciu w ?ycie projektowanych przepisów - mówi Micha? Starzyk.
Nied?wiedzia przys?uga
Podzia? urlopu macierzy?skiego na cz??? obligatoryjn? i fakultatywn?, cho? daje rodzicom wybór, czy d?u?ej przebywa? na macierzy?skim, czy wcze?niej wróci? do pracy, mo?e nie by? jednak tak korzystny, jak mog?oby si? wydawa?. W opinii Andrzeja Langera, eksperta NSZZ Solidarno?? i cz?onka Rady Ochrony Pracy, pracodawcy mog? wymusza? na podw?adnych, aby nie korzystali z urlopu dodatkowego. Podobnego zdania jest Joanna Kluzik-Rostkowska, by?a minister pracy.
- Dzielenie urlopu macierzy?skiego na cz??ci to rozwi?zanie tylko pozornie korzystne dla rodziców. Obawiam si?, ?e pod presj? pracodawcy wielu z nich nie wykorzysta tej dodatkowej cz??ci urlopu - twierdzi Joanna Kluzik-Rostkowska.
Wed?ug Doroty G?ogosz z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych d?ugi urlop macierzy?ski utrudnia powrót na rynek pracy. Przyznaje jednak, ?e mo?e on nast?pi? bardziej naturalnie, je?li wejd? w ?ycie rz?dowe propozycje, zgodnie z którymi rodzice w trakcie dodatkowego urlopu b?d? mogli wykonywa? prac? u dotychczasowego pracodawcy, maksymalnie na pó? etatu. Pracownik, który zdecyduje si? w okresie fakultatywnego urlopu macierzy?skiego podj?? prac? na pó? etatu, zachowa prawo do po?owy zasi?ku macierzy?skiego.
- Obecnie przepisy nie przewiduj? mo?liwo?ci wykorzystania takiego urlopu przez ojca dziecka w sytuacji, w której matka, ze wzgl?du na stan zdrowia, nie mo?e sprawowa? opieki nad noworodkiem. W resorcie trwaj? jednak ju? prace nad ich zmian? - powiedzia? GP Rados?aw Mleczko, wiceminister pracy i polityki spo?ecznej.
Nie wiadomo jeszcze, czy przepis przyznaj?cy ojcom takie uprawnienie znajdzie si? w kodeksie pracy, czy resort zdecyduje si? po prostu na wyd?u?enie okresu pobierania przez ojców zasi?ku opieku?czego.
- Musimy by? bardzo precyzyjni, aby unikn?? w?tpliwo?ci interpretacyjnych na tle prawa unijnego i jednocze?nie nie narazi? rodziców na rozwi?zanie, które w pewnych specyficznych warunkach, mog?oby okaza? si? mniej korzystne finansowo - podkre?la Rados?aw Mleczko.
Obecnie je?li pracownica wykorzysta co najmniej 14 tygodni urlopu macierzy?skiego, z pozosta?ej cz??ci skorzysta? mo?e ojciec dziecka. Prawo do niewykorzystanej cz??ci takiego urlopu ma on tak?e w sytuacji zgonu matki dziecka w trakcie urlopu macierzy?skiego.
Natomiast gdy poród lub choroba uniemo?liwia matce sprawowanie opieki nad dzieckiem, ojciec ma tylko prawo do zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczno?ci osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Wówczas na podstawie ustawy z 25 czerwca 1999 r. o ?wiadczeniach pieni??nych z ubezpieczenia spo?ecznego w razie choroby i macierzy?stwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z pó?n. zm.) przys?uguje mu zasi?ek opieku?czy maksymalnie przez 60 dni w danym roku kalendarzowym.
Dodatkowy urlop na dziecko
Zgodnie z przekazan? ju? do Sejmu nowelizacj? kodeksu pracy od stycznia 2009 r. pracownicy, która urodzi jedno dziecko, b?dzie przys?ugiwa? 20 tygodni obligatoryjnego urlopu macierzy?skiego, czyli o dwa tygodnie wi?cej ni? obecnie. Je?li natomiast w trakcie jednego porodu urodzi wi?cej dzieci, otrzyma 31 tygodni urlopu. Po wykorzystaniu pierwszych 14 tygodni pozosta?? cz??? urlopu - tak jak obecnie - b?dzie móg? wykorzysta? ojciec dziecka.
Ponadto od 2010 r. po wykorzystaniu obligatoryjnego urlopu macierzy?skiego jedno z rodziców b?dzie mog?o wykorzysta? dodatkowy urlop w wymiarze sze?ciu lub o?miu tygodni (w zale?no?ci od liczby potomstwa, które przysz?o na ?wiat). Pracodawca b?dzie musia? udzieli? dodatkowego urlopu, je?li rodzic z?o?y wniosek w tej sprawie bezpo?rednio po wykorzystaniu obligatoryjnego urlopu.
Dodatkowe wolne b?dzie wprowadzane stopniowo. W 2010 i 2011 roku jednemu z rodziców b?d? przys?ugiwa?y dwa tygodnie dodatkowego urlopu lub trzy (w przypadku urodzenia wi?cej ni? jednego dziecka). W kolejnych dwóch latach rodzice b?d? mieli prawo do odpowiednio czterech lub sze?ciu tygodni takiego urlopu.
- Taka regulacja mo?e przyczyni? si? do tego, ?e ojcowie ch?tniej b?d? korzysta? z tego tzw. urlopu tacierzy?skiego - wskazuje dr Ewa Lisowska ze Szko?y G?ównej Handlowej.
W jej przekonaniu taki urlop wykorzystywany przez m??czyzn? mo?e zmieni? ?wiadomo?? pracodawców i przyczyni? si? do zerwania z tradycyjnym postrzeganiem w roli rodzica wy??cznie kobiet.
- To kobietom przypisuje si? obowi?zki rodzicielskie. W zwi?zku z tym pracodawcy wi?cej inwestuj? w m??czyzn, bo s? oni dyspozycyjni i nie odchodz? z pracy, gdy pojawia si? dziecko. Tym samym pog??bia si? dysproporcja p?ci na rynku pracy i utrwalanie stereotypów - podkre?la Ewa Lisowska.
Jej opinii nie podzielaj? jednak pracodawcy. Micha? Starzyk, w?a?ciciel biura rachunkowego z Bielska-Bia?ej, wskazuje, ?e m??czy?ni rzadko b?d? korzysta? z tego rozwi?zania.
- Trzem moim pracownikom urodzi?y si? niedawno dzieci. ?aden z nich nie zamierza korzysta? z czterech tygodni urlopu macierzy?skiego. Twierdz?, ?e nie interesuje ich tak?e fakultatywny urlop na opiek? nad dzieckiem po wej?ciu w ?ycie projektowanych przepisów - mówi Micha? Starzyk.
Nied?wiedzia przys?uga
Podzia? urlopu macierzy?skiego na cz??? obligatoryjn? i fakultatywn?, cho? daje rodzicom wybór, czy d?u?ej przebywa? na macierzy?skim, czy wcze?niej wróci? do pracy, mo?e nie by? jednak tak korzystny, jak mog?oby si? wydawa?. W opinii Andrzeja Langera, eksperta NSZZ Solidarno?? i cz?onka Rady Ochrony Pracy, pracodawcy mog? wymusza? na podw?adnych, aby nie korzystali z urlopu dodatkowego. Podobnego zdania jest Joanna Kluzik-Rostkowska, by?a minister pracy.
- Dzielenie urlopu macierzy?skiego na cz??ci to rozwi?zanie tylko pozornie korzystne dla rodziców. Obawiam si?, ?e pod presj? pracodawcy wielu z nich nie wykorzysta tej dodatkowej cz??ci urlopu - twierdzi Joanna Kluzik-Rostkowska.
Wed?ug Doroty G?ogosz z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych d?ugi urlop macierzy?ski utrudnia powrót na rynek pracy. Przyznaje jednak, ?e mo?e on nast?pi? bardziej naturalnie, je?li wejd? w ?ycie rz?dowe propozycje, zgodnie z którymi rodzice w trakcie dodatkowego urlopu b?d? mogli wykonywa? prac? u dotychczasowego pracodawcy, maksymalnie na pó? etatu. Pracownik, który zdecyduje si? w okresie fakultatywnego urlopu macierzy?skiego podj?? prac? na pó? etatu, zachowa prawo do po?owy zasi?ku macierzy?skiego.
Izabela Rakowska-Boro?
Gazeta Prawna, 2008-08-18