Nie znajdujemy medycznego, prawnego, spo?ecznego ani etycznego uzasadnienia do wydawania przez osoby realizuj?ce zadania w?adzy publicznej, tj. Konsultanta Krajowego w dziedzinie po?o?nictwa i ginekologii oraz Konsultanta Krajowego w dziedzinie perinatologii (zwanych dalej Konsultantami), Zalece? dotycz?cych porodów rodzinnych, (dalej zwanych zaleceniami), stoj?cych w sprzeczno?ci z zasad? poszanowania godno?ci i praw oraz wolno?ci ka?dego cz?owieka i obywatela, które mog? podlega? ograniczeniu tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy s? konieczne w demokratycznym pa?stwie prawa dla jego bezpiecze?stwa lub porz?dku publicznego, b?d? dla ochrony ?rodowiska, zdrowia i moralno?ci publicznej, albo wolno?ci i praw innych osób. Jednocze?nie ?adne ograniczenia nie mog? narusza? istoty wolno?ci i praw (art. 30 i art. 31 Konstytucji RP).
Wskazujemy co nast?puje:
Opublikowane zalecenia, w naszej opinii:
- nie znajduj? oparcia we wskazaniach zgodnych z aktualn? wiedz? medyczn?, a tym samym z zasadami Evidence-Based Medicine (EBM);
- nie zawieraj? wiarygodnych informacji, uzasadniaj?cych stanowisko konsultantów;
- narzucaj? odp?atne badania w kierunku zaka?enia COVID-19 u osoby towarzysz?cej kobiecie w trakcie porodu;
- wprowadzaj? dodatkow? przes?ank? ograniczaj?c? poszanowanie praw pacjentki do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej w okresie ci??y, porodu i po?ogu nie przewidzian? przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta Dz.U.2019.1127 t.j, dalej. u.p.p.
- zawieraj? niezr?czne i kategoryczne sformu?owania mog?ce sugerowa?, i? zalecenie nie jest tylko wytyczn?, ale oficjalnym stanowiskiem w?adzy publicznej wyra?onym w formie jednokierunkowych „nakazów” Konsultantów dla kierowników podmiotów leczniczych oraz personelu medycznego.
Je?li bliska jest Ci misja Fundacji Rodzi? po Ludzku i nasze dzia?ania dla kobiet, prosimy o wsparcie darowizn?. Twoja darowizna umo?liwi nam dalsze niesienie pomocy kobietom w czasie pandemii COVID-19, monitoring szpitali oraz interwencje prawne. Dzi?kujemy.
Dane do wp?aty: Fundacja Rodzi? po Ludzku nr konta 79 1560 0013 2353 7811 8000 0001 lub szybka wp?ata dotpay. Ka?de 10 -20 z? ma znaczenie!
Je?eli za?o?y?, i? wydanym zaleceniom przy?wieca?y pobudki szlachetne i - jak Konsultanci wskazali w zaleceniach - kierowali si? trosk? o zdrowie kobiet rodz?cych oraz pracowników medycznych, to niweczy to tre?? przekazanych do opinii publicznej zalece? oraz bezsensowno?? i szkodliwo?? propozycji zarówno dla pacjentek i ich osób bliskich, jak i równie? dla ?rodowiska medycznego.
Zalecenia stoj? w sprzeczno?ci ze stanowiskiem w?adzy publicznej w Polsce, która stanowczo zadeklarowa?a w przestrzeni publicznej, ?e nie ma medycznej potrzeby wprowadzania regularnego obowi?zku testowania personelu medycznego w kierunku CoVID-19.
Dlatego nasuwa si? pytanie: dlaczego Konsultanci taki obowi?zek próbuj? wprowadzi? wobec osób towarzysz?cych kobiecie w porodzie? Id?c tokiem my?lenia Konsultantów, nale?a?oby równie? wprowadzi? taki obowi?zek wobec personelu medycznego, aby zabezpieczy? zdrowe kobiety w ci??y przyjmowane do porodu, przed zaka?eniem ze strony personelu medycznego.
Jednocze?nie podnosimy, i? wykonywanie testów genetycznych u osób towarzysz?cych w porodach rodzinnych co 5 dni nie znajduje uzasadnienia z nast?puj?cych powodów:
- nie wykonuje si? rutynowo testów u kobiet rodz?cych;
- osoba towarzysz?ca, wed?ug zalece? ma zamieszkiwa? przez co najmniej 14 dni z kobiet? rodz?c?, stanowi?c wi?c epidemiologicznie ten sam poziom ryzyka;
- wykonanie testu co 5 dni powoduje, przy niepewnym terminie porodu, konieczno?? wykonywania wi?cej ni? jednego badania, na które czas oczekiwania cz?sto przekracza 24 godziny, co w rzeczywisto?ci mo?e uniemo?liwi? udzia? w porodzie rodzinnym;
- wykonywanie testów u osób towarzysz?cych musi by? realizowane na koszt tych osób w komercyjnych laboratoriach, a koszt jednego badania to ok. 600 z?;
- czu?o?? bada? genetycznych nie wynosi 100% - waha si? w zakresie 60-80% co powoduje, ?e osoba zaka?ona mo?e mie? ujemny wynik testu, dlatego najwa?niejsze jest odpowiednie zabezpieczenie w ?rodki ochrony osobistej i zachowanie dystansu od innych osób w szpitalu, a nie wykonywanie testów;
- nierzadko zdarzaj? si? tak?e testy fa?szywie dodatnie, co powoduje ?e osoba zdrowa nie b?dzie mia?a mo?liwo?ci udzia?u w porodzie rodzinnym;
- okres wyl?gania COVID-19 wynosi od 2 do 14 dni, ?rednio 4,5-6,5 dnia, co powoduje, ?e nawet gdy wynik testu jest ujemny, nie wyklucza to mo?liwo?ci zaka?enia ju? po jego wykonaniu.
Ponadto zalecenia stanowi?, ?e w przypadku dopuszczenia do porodu rodzinnego: “(…) osoba towarzysz?ca mo?e zosta? wpuszczona w momencie rozpocz?tego porodu i powinna opu?ci? oddzia? w ci?gu 2 godzin po porodzie”. Zacytowane sformu?owanie jest bardzo nieprecyzyjne, np. co oznacza wpuszczone’ lub w momencie rozpocz?cia porodu.
Wprowadza te? zach?t? do naruszenia ustawowego prawa do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej nad pacjentk? w warunkach ci??y, porodu i po?ogu.
Szczególna sytuacja epidemiologiczna nie oznacza automatycznie wy??cznie prawa do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej nad pacjentk? w warunkach ci??y, porodu i po?ogu. Wyj?tek od realizacji tego prawa mo?e nast?pi? w sytuacji realnego i obiektywnie uzasadnionego zagro?enia epidemicznego, a decyzj? w tej sprawie mo?e podj?? podmiot wyra?nie wskazany przez ustawodawc? (art. 34 ust.2 w zw. z art. 5 u.p.p.).
Konsultanci stanowczo twierdz?c o konieczno?ci wykonania przez osob? chc?c? towarzyszy? kobiecie w czasie porodu bada? w kierunku COVID-19, wprowadzaj? faktycznie „nowy rodzaj op?aty” za mo?liwo?? realizacji ustawowego prawa do dodatkowej opieki piel?gnacyjnej. Zwracamy uwag?, i? w ?wietle obecnego stanu prawnego tego rodzaju procedury nale?y ocenia? w kategoriach dzia?a? bezprawnych i mo?liwo?ci nara?enia podmiotów leczniczych na pozwy z tytu?u naruszenia dóbr osobistych kobiet (art. 4 u.p.p.) oraz odpowiedzialno?ci finansowej z tytu?u naruszenia zbiorowych praw pacjenta (art. 59 u.p.p.).
Nie mo?na oprze? si? wra?eniu, ?e zalecane post?powanie w oddzia?ach porodowych cofa nas mentalnie do lat opresyjnego po?o?nictwa, w którym g?osy i potrzeby kobiet nie by?y s?yszane. Wówczas porody odbywa?y si? tylko w obecno?ci personelu medycznego, w salach wieloosobowych, a przebieg porodu dla wielu kobiet do dzi? jest koszmarnym wspomnieniem poni?aj?cego traktowania.
Pragniemy przypomnie?, i? Fundacja Rodzi? po Ludzku bior?c pod uwag? nadzwyczajny stan epidemiologiczny, w dniu 21 kwietnia 2020 r. zwróci?a si? do Ministra Zdrowia z Apelem wnosz?c o powo?anie interdyscyplinarnego zespo?u, który wypracuje procedur? umo?liwiaj?c? przywrócenie porodów rodzinnych w Polsce. W naszej opinii pozwoli?oby to na opracowanie rzetelnej i opartej na merytorycznej wiedzy procedury dotycz?cej porodów rodzinnych. Niestety do dnia dzisiejszego pozosta? on bez odpowiedzi, chocia? do zada? ministra w?a?ciwego do spraw zdrowia nale?y w szczególno?ci wspó?dzia?anie z organizacjami pozarz?dowymi o charakterze regionalnym lub ogólnokrajowym dzia?aj?cymi na rzecz ochrony zdrowia; zgodnie z art. 11 ust.1 pkt. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o ?wiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze ?rodków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z pó?n. zm.)
Wyra?amy stanowczy sprzeciw co do sposobu i form organizowania opieki oko?oporodowej w Polsce. Z oburzeniem obserwujemy, jak powstaj? rekomendacje dotycz?ce ochrony zdrowia i ?ycia obywatelek i obywateli oraz faktem, ?e nie ma merytorycznej dyskusji na temat rekomendowanych procedur dotycz?cych naszego bezpiecze?stwa, a nasze postulaty w tej materii s? ignorowane.
Istnienie ekstraordynaryjnej sytuacji wynikaj?cej z zagro?enia rozprzestrzeniania si? zaka?e? wirusem SARS-CoV-2 musi wi?za? si? tak?e z konieczno?ci? wprowadzenia szczególnych rozwi?za? organizacyjnych w podmiotach leczniczych w zwi?zku z porodami rodzinnymi. Warunkiem bezwzgl?dnym przygotowania takich rozwi?za?, jest powierzenie zadania zespo?owi do?wiadczonych specjalistów w zakresie zaka?e? i chorób zaka?nych z uznanym dorobkiem naukowym.
Wnosimy o uwzgl?dnianie w pracach rz?du zalece? ?wiatowej Organizacji Zdrowia (dalej WHO), rekomenduj?cych poszanowanie dla autonomii kobiety, dba?o?? o szacunek dla jej decyzji, popraw? bezpiecze?stwa kobiet i dzieci w okresie oko?oporodowym oraz zapewnienie im mo?liwie jak najlepszej jako?ci opieki porodowej.
Wyra?amy tak?e sprzeciw wobec wprowadzania przez Konsultantów w b??d opinii publicznej poprzez bezpodstawne manipulowanie faktami dotycz?cymi odst?powania od dost?pno?ci porodów rodzinnych w innych krajach UE. Nieprawdziwym jest twierdzenie, ?e dost?pno?? porodów rodzinnych nie jest powszechna. W wielu krajach ograniczenia w zakresie mo?liwo?ci towarzyszenia w porodzie obejmowa?y ograniczenie liczby osób towarzysz?cych rodz?cej do jednej (co de facto jest powszechn? praktyk? w Polsce). Zapewnienie kobietom wsparcia przynajmniej jednej wybranej osoby cz?sto w zaleceniach by?o okre?lane jako priorytet, niezale?nie od sytuacji epidemiologicznej. Bardzo w?ska grupa krajów wprowadzi?a powszechny zakaz obecno?ci osób trzecich podczas porodu i wraz ze zmieniaj?c? si? sytuacj? epidemiologiczn?, pa?stwa te wprowadzi?y rozwi?zania umo?liwiaj?ce poród z osob? blisk? tak?e w czasie pandemii.
Nie zgadzamy si?, aby opieka oko?oporodowa oparta by?a na przypadkowych i nieprzemy?lanych procedurach, które nie znajduj? oparcia we wskazaniach aktualnej wiedzy medycznej. Nasz sprzeciw budzi ci?g?a zmienno?? tych?e zalece?, bez podania uzasadnionych podstaw naukowych. Chcemy bezpiecze?stwa i poczucia, ?e nasi decydenci opieraj? swoje zalecenia na wiarygodnych i merytorycznych przes?ankach. Nie zgadzamy si? na nieuzasadnione ograniczania naszych praw i wolno?ci; nie zgadzamy si? na to, by polskie rekomendacje pomija?y zalecenia WHO i promowa?y opresyjne po?o?nictwo.
W za??czeniu przesy?amy dokument z aktualnymi informacjami, opartymi na ogólnodost?pnych ?ród?ach, dotycz?cymi porodów rodzinnych w innych krajach UE oraz w Wielkiej Brytanii w czasie pandemii COVID-19. Pragniemy podkre?li?, ?e zale?y nam na opracowaniu procedur opartych na dost?pnych wynikach bada? naukowych oraz dostosowanie ich do warunków epidemiologicznych w Polsce. Zdajemy sobie spraw?, ?e chocia? do?wiadczenia innych krajów mog? by? pomoc?, bezrefleksyjne kopiowanie zalece? zagranicznych bez odpowiedniej adaptacji do polskich realiów nie jest dobr? praktyk? i mo?e by? wr?cz niebezpieczne.
Oczekujemy, ?e Konsultanci b?d? podejmowa? dzia?ania w celu zapewnienia optymalnej opieki zdrowotnej nad kobiet? w ci??y, porodzie i po?ogu poprzez wype?nianie swoich obowi?zków wynikaj?cych z ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia Dz.U.2019.886 t.j. W szczególno?ci poprzez: przeprowadzanie kontroli dost?pno?ci ?wiadcze? zdrowotnych dla kobiet w ci??y, podczas porodu i po?ogu oraz kontrol? wyposa?enia podmiotów leczniczych w aparatur? i sprz?t medyczny, inicjowanie prowadzenia bada? epidemiologicznych na obszarze kraju oraz ocen? metod i wyników tych bada? oraz rzetelne informowanie organów administracji rz?dowej, podmiotów tworz?cych w rozumieniu przepisów o dzia?alno?ci leczniczej, oddzia?ów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Rzecznika Praw Pacjenta o uchybieniach stwierdzonych w wyniku kontroli.
Do Fundacji zg?aszaj? si? kobiety, które s? przera?one, zagubione i sfrustrowane brakiem jasnych odgórnych wytycznych dot. porodów rodzinnych, brakiem informacji i odpowiedzi szpitali, panuj?cym od miesi?cy chaosem informacyjnym, absurdalnymi procedurami wprowadzanymi przez niektóre placówki. W setkach informacji przekazywanych przez kobiety i zamieszczanych na naszych forach czytamy jak wygl?da sytuacja po og?oszeniu zalece? dot. porodów rodzinnych cyt.:
Tak wi?c w?a?nie zamiast si? relaksowa? próbuj? w 39 tc podj?? decyzj? czy zmienia? szpital a je?li tak to na który. Po tych prawie 2 miesi?cach wyszarpywania wszelkich bada? i ustalania co mi si? nale?y, a co mo?na odpu?ci? jestem ju? naprawd? zm?czona sytuacj?.
to jest absurd, trzyma? nas w niepewno?ci. Niech ju? odmówi? i b?dzie jasna sytuacja i zorganizujemy opiek? w którym? z innych szpitali, a nie teraz maksymalny stres i niewiadoma
Z naszych informacji wynika, ?e ok. 15% szpitali przywróci?o mo?liwo?? porodów rodzinnych. W konsekwencji s? one przeci??one, przyje?d?aj? do nich kobiety z innych miast, a nawet regionów, czasami pokonuj?c dystans nawet 200 km.
Cz??? szpitali nadinterpretuje zalecenia dotycz?ce porodów rodzinnych, wprowadza bardzo restrykcyjne procedury lub zmienia zalecenia co kilka dni. Przeniesienie decyzji i odpowiedzialno?ci na podmioty lecznicze spowodowa?o, ?e niektóre szpitale pobieraj? dodatkowe op?aty warunkuj?ce mo?liwo?? obecno?ci bliskiej osoby (takie jak: op?ata za oddzieln? sal? do porodów, badania, strój ochronny). Skrajnym przyk?adem s? szpitale, które wykonuj? testy u ka?dej zg?aszaj?cej si? do porodu kobiety, a dopóki nie ma wyniku badania, traktowana jest ona jako osoba podejrzana o zaka?enie. Podlega zatem wszystkim rygorystycznym procedurom - dziecko oddzielone jest od matki do momentu uzyskania negatywnego wyniku testu.
Cz??? rodzin nie jest w stanie spe?ni? wymaga? dotycz?cych chocia?by wykonywania testów co kilka dni, wiele kilometrów od miejsca zamieszkania. Opublikowane zalecenia doprowadzi?y do sytuacji, w których osoby lepiej sytuowane maj? wi?ksz? szans? na poród rodzinny. Trudna sytuacja finansowa wielu rodzin sta?a si? barier? nie do pokonania i skutkuje odebraniem im prawa do obecno?ci osoby bliskiej w porodzie.
Cz??? szpitali nie zamieszcza informacji na swoich stronach, nie udziela odpowiedzi kobietom dot. przywrócenia porodów rodzinnych ani mailowo, ani telefonicznie. Inne z kolei udzielaj? informacji odmownych argumentuj?c, ?e czekaj? na szczegó?owe wytyczne z Ministerstwa Zdrowia.
Maj?c na uwadze powy?sze oczekujemy od przedstawicieli w?adzy publicznej, a w szczególno?ci od Ministra Zdrowia, pilnej interwencji i uchylenia przedmiotowych Zalece?.
Podtrzymujemy tak?e nasze poprzednie wnioski zawarte w pi?mie z dnia 21 kwietnia, które dotycz?:
1. Powo?ania interdyscyplinarnego zespo?u, z?o?onego ze specjalistów ró?nych dziedzin, w tym epidemiologii, pediatrii, neonatologii, chorób zaka?nych, który wypracuje procedur? zawieraj?c? optymalne rozwi?zania z uwzgl?dnieniem obecnej sytuacji epidemiologicznej, umo?liwiaj?c? odbywanie porodów rodzinnych z poszanowaniem praw pacjentek, ich osób bliskich oraz praw personelu medycznego - zgodn? ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej.
2. Realnego umo?liwienia rodzicom dzieci hospitalizowanych obecno?ci podczas pobytu ich dziecka w szpitalu, w szczególno?ci urodzonych przedwcze?nie.
3. Zmian? rekomendacji dotycz?cej zalecenia przeprowadzania cesarskiego ci?cia u kobiet zaka?onych COVID-19, z uwzgl?dnieniem wskaza? po?o?niczych, neonatologicznych i epidemiologicznych.
4. Zmian? rekomendacji dotycz?cej izolacji dziecka od matki, u której potwierdzono COVID-19.
5. Zapewnienie odpowiednich ?rodków ochrony indywidualnej dla personelu wszystkich oddzia?ów po?o?niczych i neonatologicznych.
Wnosimy tak?e o:
Odst?pienie od zalecania wykonywania testów w kierunku COVID-19 przez osoby zamierzaj?ce towarzyszy? kobiecie w trakcie porodu.
Dlatego ponownie w trybie pilnym wyst?pujemy do Pana Ministra o powo?anie interdyscyplinarnego zespo?u ds. wypracowania rozwi?za? optymalnych do obecnej sytuacji epidemiologicznej, pozwalaj?cych w codziennej praktyce urzeczywistnia? prawo kobiety rodz?cej i osoby jej bliskiej do udzia?u w porodzie rodzinnym – w zaistnia?ej ekstraordynaryjnej sytuacji epidemiologicznej.
Pismo do Ministra Zdrowia - 12.05.2020 r.
zal?cznik nr 1 - porody rodzine w Europie,
za??cznik nr 2 - rekomendacje dla Ministra Zdrowia dotycz?ce porodów rodzinnych
Odpowied? Naczelnej Izby Piel?gniarek i Po?o?nych - 21.05.2020 r.