Polskie regulacje w zakresie opieki nad kobiet? w ci??y, porodzie i po porodzie w czasie pandemii SARS-CoV-2 - dotyczy kobiet w okresie oko?oporodowym
Data aktualizacji: 05.06.2020 r.
Informacje w tym artykule pochodz? ze stron Ministerstwa Zdrowia, pism przekazanych Fundacji Rodzi? po Ludzku(MZ) oraz strony internetowej Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Po?o?ników (PTGiP) oraz G?ównego inspektoratu Sanitarnego (GIS).
Kobiety zdrowe (bez podejrzenia lub potwierdzenia infekcji COVID-19):
I. Zalecenia dotycz?ce opieki nad kobiet? w ci??y:
? Badania i diagnostyka prenatalna
Zalecane jest ograniczenie ilo?ci wizyt w gabinecie do niezb?dnego minimum. Modyfikacja planu wizyt powinna zosta? ustalona z Tob? przez po?o?n? lub lekarza indywidualnie, tak, aby odpowiada?a Twojej sytuacji zdrowotnej. Wszystkie wizyty i badania wymagaj?ce bezpo?redniego kontaktu z po?o?n? lub lekarzem powinny odbywa? si? z zachowaniem ?rodków bezpiecze?stwa. Wizyta powinna by? umówiona na konkretn? godzin?, tak aby ilo?? czasu sp?dzana w placówce, tak?e w oczekiwaniu na wizyt?, by?a minimalna. Na wizyt? powinna? przyj?? sama. Je?li to mo?liwe nale?y korzysta? z teleporad, na przyk?ad w celu omówienia aktualnych wyników bada? laboratoryjnych czy szczegó?owego omówienia wykonanego USG. Praktyki po?o?nicze powinny umo?liwi? kontakt telefoniczny w celu konsultacji z po?o?n? lub lekarzem.
https://www.ptgin.pl/rekomendowana-sciezka-postepowania-dla-kobiet-w-ciazy-covid-19
? Dost?p do USG
Najwa?niejszymi badaniami ultrasonograficznymi w trakcie ci??y s? trzy badania tak zwane I, II i III trymestru. Je?li ci??a przebiega prawid?owo powinny to by? jedyne badania USG jakie zostan? Ci zaproponowane. Przed badaniem zaleca si? kontakt telefoniczny z placówk? w celu przeprowadzenia wywiadu epidemiologicznego, personel mo?e zapyta? Ci? o wyst?powanie objawów typowych dla infekcji COVID-19 oraz o mo?liwy kontakt z osob? zaka?on?, taki wywiad mo?e zosta? przeprowadzony tak?e po przybyciu do placówki. PTGiP zaleca tak?e ograniczenie przeprowadzania bada? sond? dopochwow? np.: w celu oceny d?ugo?ci szyjki macicy oraz ogólne skrócenie czasu trwania badania i wizyty do minimum. Zostaniesz poproszona o za?o?enie maseczki na czas przebywania w przychodni, zapytaj przed wizyt?, czy placówka zapewnia takie maseczki, czy powinna? mie? w?asn?. Na wizyt?, b?dziesz musia?a przyj?? sama, bez osoby towarzysz?cej, dotyczy to tak?e oczekiwania na wizyt? w poczekalni placówki.
Je?li potrzebujesz badania USG z powodu sytuacji nag?ej (silny ból brzucha, krwawienie), skontaktuj si? z osob? sprawuj?c? opiek? w ci??y i wspólnie ustalcie dalsze post?powanie, by? mo?e zostaniesz skierowana na konsultacj? bezpo?rednio do szpitala.
Je?li bliska jest Ci misja Fundacji Rodzi? po Ludzku i nasze dzia?ania dla kobiet, prosimy o wsparcie darowizn?. Twoja darowizna umo?liwi nam dalsze niesienie pomocy kobietom w czasie pandemii COVID-19, monitoring szpitali oraz interwencje prawne. Dzi?kujemy.
Dane do wp?aty: Fundacja Rodzi? po Ludzku nr konta 79 1560 0013 2353 7811 8000 0001 lub szybka wp?ata dotpay. Ka?de 10 -20 z? ma znaczenie!
? Szczepienia w czasie ci??y
W komunikacie dotycz?cym wznowienia obowi?zkowych szczepie? ochronnych Ministerstwo zdrowia zach?ca do upowszechniania szczepie? na krztusiec w?ród kobiet w ci??y.
? Szko?y rodzenia - edukacja przedporodowa
Edukacja przedporodowa refundowana przez NFZ realizowana przez po?o?ne od 21 tygodnia ci??y mo?e si? odbywa? tylko z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych i innych ?rodków komunikacji umo?liwiaj?cych zdalne przeprowadzanie konsultacji.
W przypadku realizacji edukacji przedporodowej w bezpo?rednim kontakcie nale?y bezwzgl?dnie przestrzega? zalece? i wytycznych odnosz?cych si? do ograniczenia rozprzestrzeniania si? wirusa SARS-CoV-2 i zapewnienia bezpiecze?stwa uczestnikom, w tym m.in.: zapewnienie 1,5 metra odleg?o?ci mi?dzy stanowiskami dydaktycznymi, zapewnienie dost?pno?ci do p?ynu do dezynfekcji r?k na bazie alkoholu przed sal? dydaktyczn?, sale powinny by? regularnie wietrzone, a miejsca siedz?ce i powierzchnie dotykowe dezynfekowane przed i po ka?dych zaj?ciach. Edukacja przedporodowa realizowana w bezpo?rednim kontakcie musi by? poprzedzona zebraniem wywiadu epidemiologicznego i pomiarem ciep?oty cia?a osób uczestnicz?cych w zaj?ciach.
Sprawd? u swojej po?o?nej POZ, przychodni, jak teraz wygl?da dost?pno?? edukacji przedporodowej.
? Pomoc psychologiczna
Je?li czujesz, ?e Twój stan psychiczny si? pogarsza, skontaktuj si? ze swoj? po?o?n? lub lekarzem, lub po?o?n? rodzinn?. Je?li czujesz, ?e potrzebujesz pomocy psychologicznej mo?esz si? zwróci? po pomoc do organizacji, które w tym trudnym czasie oferuj? wsparcie telefoniczne, na poni?szej stronie znajdziesz konkretne numery telefonów:
https://www.gov.pl/web/koronawirus/gdzie-znajdziesz-pomoc-w-przypadku-pogorszenia-stanu-psychicznego
II. Zalecenia dotycz?ce porodu
? Porody rodzinne
Obecno?? osoby bliskiej podczas porodu jest mo?liwa w cz??ci placówek. To czy wybrany przez Ciebie szpital wspiera w tej chwili poród z osob? towarzysz?c? i na jakich zasadach najlepiej sprawdzi? bezpo?rednio w placówce, poniewa? sytuacja ta zmienia si? bardzo dynamicznie.
W zaleceniach Konsultantów krajowych w dziedzinie po?o?nictwa i ginekologii oraz w dziedzinie perinatologii z dnia 22. maja, cytowanych przez Ministerstwo Zdrowia czytamy:
“ … ostateczn? decyzj? o obecno?ci osoby towarzysz?cej przy porodzie mo?e podj?? kierownik podmiotu udzielaj?cego ?wiadcze? zdrowotnych w porozumieniu z ordynatorem oddzia?u po?o?niczo-ginekologicznego,maj?c na uwadze lokalne wzgl?dy organizacyjne, pozwalaj?ce na izolacj? rodz?cych i osób im towarzysz?cych od innych pacjentek. Zwi?zane z tym szczegó?owe wymagania wobec rodz?cych i towarzysz?cych im osób równie? powinny by? ustalane w oparciu o mo?liwo?ci danej placówki. Jednocze?nie Konsultanci wspólnie okre?lili niezb?dne minimum w przypadku dopuszczenia osoby towarzysz?cej do porodu, które uwzgl?dnia:
- wype?nienie przez osob? towarzysz?c? w trakcie porodu ankiety epidemiologicznej,
- -osoba towarzysz?ca przez ca?y czas pobytu w szpitalu musi nosi? mask? i r?kawiczki,
- rodz?ca w towarzystwie osoby bliskiej przebywa w pojedynczej, indywidualnej sali porodowej wyposa?one w oddzielny w?ze? sanitarny,
- osoba towarzysz?ca mo?e zosta? wpuszczona w momencie rozpocz?tego porodu i powinna opu?ci? oddzia? w ci?gu 2 godzin po porodzie,
- osoby pozostaj?ce w kwarantannie lub w trakcie izolacji nie mog? uczestniczy? w porodzie i wchodzi? na teren szpitala.
W zwi?zku z powy?szym,maj?c na uwadze ró?nice w organizacji podmiotów leczniczych, jak równie? sytuacj? epidemiologiczn? w regionie decyzje w tym zakresie pozostawia si? kierownikom podmiotów udzielaj?cych ?wiadcze? zdrowotnych.”
Niestety na stronie Ministerstwa Zdrowia brak jest aktualnych zalece? Konsultantó Krajowych. O zalceniach mo?ecie przeczyta? w pi?mie przes?anym do Fundacji przez Ministerstwo
? Kontakt skóra do skóry
Nieprzerwany kontakt skóra do skóry, trwaj?cy dwie godziny lub d?u?ej, powinien by? wspierany podczas porodu, je?li stan zdrowia matki i dziecka nie wymaga natychmiastowych interwencji. Ocen? noworodka w skali Apgar mo?na wykona? na brzuchu matki a wa?enie i mierzenie mog? zosta? wykonane po zako?czeniu pierwszego karmienia piersi? podczas kontaktu skóra do skóry. W tej sprawie nic si? nie zmieni?o. Nadal obowi?zuje Standard Organizacyjny Opieki Oko?oporodowej. Wi?cej o tym rozporz?dzeniu:
? Odwiedziny w szpitalach
Zgodnie z rekomendacj? G?ównego Inspektora Sanitarnego z 11 marca zawieszone zosta?y odwiedziny pacjentów w szpitalach. Nie b?dzie zatem mo?liwe, ?eby osoba bliska odwiedzi?a Ciebie i dziecko podczas pobytu na oddziale po?o?niczym. W wielu placówkach mo?liwe jest przekazanie niezb?dnych rzeczy z pomoc? personelu, je?li Wasza hospitalizacja si? przed?u?y. Najlepiej ustali? z wyprzedzeniem, jakie procedury wypracowa? w tym zakresie wybrany przez Ciebie szpital.
III. Zalecenia dotycz?ce opieki po porodzie - w ?rodowisku.
? Wizyta patrona?owa
Skontaktuj si? ze swoj? po?o?n? rodzinn? jeszcze w ci??y, b?dziesz mog?a skorzysta? z edukacji przedporodowej a tak?e ustali? na jakich zasadach odb?d? si? wizyty po porodzie. Bardzo prawdopodobne, ?e po?o?na odwiedzi Was tylko raz, a pozosta?e wizyty odb?d? si? z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub b?dzie mo?liwa rozmowa telefoniczna z po?o?n?. Przed wizyt? po?o?nej w domu powinna odby? si? rozmowa telefoniczna podczas której po?o?na przeprowadzi z Tob? wywiad epidemiologiczny, tak aby ustali? ryzyko zwi?zane z wizyt? domow?. Równie? rozmowa na temat przebiegu porodu, wypisu ze szpitala i Waszej aktualnej sytuacji zdrowotnej odb?dzie si? przez telefon, tak aby bezpo?redni kontakt mi?dzy Tob? i dzieckiem a po?o?n? by? jak najkrótszy. Wizyta w Twoim domu powinna zosta? umówiona na konkretn? godzin?, po?o?na poprosi Ci? o odpowiednie przygotowanie domu, szczegó?y znajdziesz tak?e na poni?szej stronie internetowej:
Je??i zale?y Ci tym, by po?o?na przysz?a do Ciebie kolejny raz, koniecznie j? poinformuj o tym.
? Pomoc laktacyjna
Porada laktacyjna nie nale?y jeszcze do ?wiadcze? refundowanych przez NFZ, jednak po?o?ne rodzinne mog? udziela? wsparcia i pomocy w ramach patrona?u po porodzie zgodnie ze swoimi kompetencjami. Mo?esz równie? poszuka? Certyfikowanej Doradzyni Laktacyjnej(CDL), profesjonalistki, która przesz?a szkolenie w Centrum Nauki o Laktacji (CNoL). Tutaj lista:
http://cnol.kobiety.med.pl/pl/doradcy-cdl/lista-doradcow/
? Pomoc psychologiczna
Po?óg to szczególny czas pod wieloma wzgl?dami. Mo?e by? wymagaj?cy psychicznie i mo?esz odczuwa? pogorszenie nastroju, je?li jednak taki nastrój utrzymuje si? wi?cej ni? kilka dni lub je?li odczuwasz silny niepokój skontaktuj si? ze swoj? po?o?n? rodzinn? lub zwróci? po pomoc do organizacji, które w tym trudnym czasie oferuj? wsparcie telefoniczne, na poni?szej stronie znajdziesz konkretne numery telefonów:
https://www.gov.pl/web/koronawirus/gdzie-znajdziesz-pomoc-w-przypadku-pogorszenia-stanu-psychicznego
? Szczepienia noworodka
Szczepienia na oddzia?ach szpitalnych, w pierwszych dobach ?ycia dziecka s? wykonywane na dotychczasowych zasadach. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Zdrowia z dnia 17 kwietnia, szczepienia obowi?zkowe wed?ug kalendarza szczepie? zosta?y wznowione. Szczegó?y na temat przeprowadzania szczepie? w ramach POZ znajdziesz tutaj:
? Konsultacje pediatryczne
Podobnie, jak inne ?wiadczenia w ramach POZ, konsultacje z pediatr? w przychodni zosta?y ograniczone i nie odbywaj? si? rutynowe wizyty kontrolne w poradni dla dzieci zdrowych. Aby ustali? w jakiej formie mo?e si? odby? konsultacja z lekarzem pediatr?, je?li b?dzie taka potrzeba, skontaktuj si? ze swoj? przychodni?. By? mo?e dost?pne b?d? teleporady zamiast wizyt w placówce.
Opieka nad kobiet? z podejrzeniem lub potwierdzon? infekcj? COVID-19
? Opieka nad kobiet? w ci??y
Je?li podejrzewasz u siebie infekcj? COVID-19 powinna? post?powa? wed?ug wytycznych dla wszystkich osób z objawami lub podlegaj?cych kwarantannie (szczegó?y znajdziesz na stronie MZ, w linku poni?ej). Opiek? po?o?nicz? nad Tob? przejmie odpowiednia placówka wskazana przez wojewod?, która jest przygotowana do opieki nad kobietami w ci??y z zaka?eniem COVID-19. Zach?camy jednocze?nie do pozostania w kontakcie z osob? dotychczas sprawuj?c? opiek? w czasie ci??y, po?o?n? lub lekarzem, poniewa? to profesjonalista, który najlepiej zna Twoj? histori? medyczn? i jego wsparcie mo?e si? okaza? pomocne podczas leczenia, je?li infekcja zostanie potwierdzona. W zale?no?ci od zaawansowania ci??y b?dzie tak?e konieczne dostosowane dalszego planu opieki prenatalnej (np.: terminów bada?) do Twojego statusu epidemiologicznego i aktualnego stanu zdrowia, tak, aby zminimalizowa? ryzyko zaka?enia osób w Twoim otoczeniu ale jednocze?nie zapewni? Ci opiek? po?o?nicz? dostosowan? do przebiegu ci??y. By? mo?e niezb?dne badania prenatalne zostan? wykonane podczas Twojego pobytu we wskazanym szpitalu dedykowanym osobom z COVID-19 z oddzia?em po?o?niczym.
https://pacjent.gov.pl/podejrzewasz-ze-masz-koronawirusa
? Diagnostyka prenatalna
Ppiek? nad kobiet? podejrzan? o zaka?enie wirusem COVID-19 lub zaka?on? przejmuj? oddzia?y wskazane przez Wojewod? przygotowane do opieki nad kobiet? w ci??y
“Ministerstwo Zdrowia nie posiada zalece? dotycz?cych(diagnostyki, opieki prenatalnej, hospitalizacji) w przypadku podejrzenia zaka?enia COVID-19 u kobiety ci??arnej,z uwagi, na fakt, ?e ka?de post?powanie medyczne uzale?nione jest od stanu zdrowia pacjentki, przebiegu ci??y,porodu i dostosowywane jest na bie??co do jej sytuacji zdrowotnej.
(...) W opinii Konsultanta krajowego w dziedzinie po?o?nictwa i ginekologii we wszystkich województwach zorganizowano opiek? wyznaczaj?c odpowiednie oddzia?y po?o?nicze.”
? Poród:
W odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia z dnia 21 maja 2020 w odpowiedzi na pismo Fundacji z dnia 21 kwietnia czytamy:
“W odniesieniu do rekomendacji dotycz?cej przeprowadzania cesarskiego ci?cia u kobiet zaka?onych COVID-19, w dniu 14 maja br.Konsultanci Krajowi w dziedzinie po?o?nictwa i ginekologii oraz perinatologii, w zwi?zku z systematycznym pojawianiem si? nowych doniesie?,dotycz?cych ryzyka wertykalnej i ?ródporodowej transmisji wirusa SARS-CoV-2, które wed?ug obecnej wiedzy naukowej wydaje si? by? niskie, niewskazuj?ci?ciacesarskiego jako jedynej metody uko?czenia ci??y i porodu u pacjentek z rozpoznaniem/podejrzeniem COVID-19, dopuszczaj?c tym samym prowadzenie porodu drogami natury - w zale?no?ci od aktualnej sytuacji po?o?niczej,z uwzgl?dnieniem lokalnych warunków organizacyjnych, zwi?zanych ze stanem epidemii.”
Konsultant krajowa w dziedzinie neonatologii zaleca: “Nie stosowa? przed?u?onej transfuzji krwi z ?o?yska, zacisn?? p?powin? do 60 sekund po urodzeniu.”
Pe?ny tekst “Zalece? dotycz?cych sposobu post?powania w przypadku noworodków matek zaka?onych lub z podejrzeniem COVID-19” do pobrania ze strony:
? Karmienie piersi?:
Zalecenia dotycz?ce sposobu post?powania w przypadku noworodków matek zaka?onych lub z podejrzeniem COVID-19:
“Z uwagi na brak wystarczaj?cych danych, dotycz?cych transmisji wirusa SARS-CoV-2 do pokarmu u kobiet z zaka?eniem COVID-19, ?ywienie niezara?onego noworodka pokarmem chorej matki nale?y traktowa? z du?? ostro?no?ci?. Nie zaleca si? karmienia w przypadku wyst?powania objawowej postaci zaka?enia, wymagaj?cej stosowania farmakoterapii remdesivirem czy hydroxychloroquinem. Na obecnym etapie epidemii w naszym kraju (...) nie stwierdza si? znacznego ob?o?enia oddzia?ów po?o?niczych dedykowanych do opieki nad kobietami rodz?cymi i po?o?nicami z zaka?eniem COVID-19. W tej sytuacji dopuszcza si? karmienie noworodka ?ci?gni?tym z piersi pokarmem matki zaka?onej po uprzednim poinformowaniu jej o mo?liwym zagro?eniu i wyra?eniu przez ni? zgody. Warunkiem koniecznym jest udzia? personelu medycznego oddzia?u w realizacji protoko?u post?powania, opisuj?cego zarówno przestrzeganie zalece? dotycz?cych korzystania ze ?rodków ochrony osobistej podczas kontaktów z po?o?nic?, jak i procedury pozyskiwania pokarmu i przekazywania go dla dziecka (patrz za?.1). Chocia? w pojedynczych badaniach stwierdza si? obecno?? przeciwcia? przeciw SARS-CoV-2 w pokarmie matek zaka?onych, to ich udzia? w ograniczaniu infekcji u dziecka nie jest znany. Natomiast w przypadku stwierdzenia u dziecka dodatnich wyników RT-PCR, przeciwskazaniem do karmienia piersi? mo?e by? jedynie stan kliniczny matki.”
Pe?ny tekst “Zalece? dotycz?cych sposobu post?powania w przypadku noworodków matek zaka?onych lub z podejrzeniem COVID-19”
do pobrania ze strony:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/wytyczne-dla-poszczegolnych-zakresow-i-rodzajow-swiadczen?fbclid=IwAR1dnDlmvGxRpqhShomSO66-1xGYvnX5oouF1IH9q_-tjAh3kMqsmzc5XJ0
? Wytyczne mi?dzynarodowe dotycz?ce opieki nad kobiet? w ci??y, podczas porodu i karmienia piersi?:
opracowanie: Anna Kwiatek Kucharska
konsultacja merytoryczna: Joanna Pietrusiewicz
sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolno?ci ze ?rodków Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich
