W ?adnym przepisie prawa nie jest powiedziane, ?e nie wolno zatrudnia? kobiet w ci??y. Mimo to, je?li zasz?a? w ci??? nied?ugo po zatrudnieniu w nowym miejscu pracy lub zosta?a? zatrudniona ju? b?d?c w ci??y, mo?e spotka? Ci? przykra niespodzianka: zostaniesz uznana przez ZUS za osob?, która nie podlega ubezpieczeniu. W praktyce oznacza to, ?e je?li b?d?c w ci??y zachorujesz, nie otrzymasz zasi?ku chorobowego, a po porodzie - macierzy?skiego.
Sk?d taka praktyka?
ZUS jest uprawniony do przeprowadzania kontroli w zakresie prawid?owej wyp?aty zasi?ków (w tym chorobowego i macierzy?skiego). W trakcie tych kontroli stwierdzono, ?e zdarzaj? si? przypadki fikcyjnego zatrudniania kobiet w ci??y. Celem takiego zatrudnienia nie jest wykonywanie pracy, lecz otrzymywanie zasi?ku. Jest to niezgodne z prawem. Jednak automatyczne pozbawianie zasi?ku jest krzywdz?ce dla wielu kobiet, które w sposób uczciwy wykonuj? swoj? prac?.
Pami?taj!
Od decyzji ZUS mo?esz si? odwo?a?. Procedura odwo?awcza mo?e trwa? wiele miesi?cy, a nawet lat. Jest jednak jedyn? drog? dla dochodzenia przez Ciebie swoich praw. Warto wi?c z niej skorzysta?.
Co mo?esz zrobi?, aby unikn?? takiej sytuacji? Po pierwsze:
- Zachowuj dowody swojej pracy. Mo?e to by? np. korespondencja z klientami, podpisane przez Ciebie dokumenty z dat?, materialne rezultaty Twojej pracy zale?ne od jej specyfiki.
- Upewnij si?, ?e Twoja dokumentacja pracownicza jest kompletna. W jej sk?ad wchodz? m.in. umowa o prac?, zakres obowi?zków (na pi?mie), za?wiadczenie lekarskie o braku przeciwwskaza? do wykonywania danej pracy.
Po drugie:
- Aby ZUS móg? zakwestionowa? Twoje prawo do ubezpieczenia, musi przeprowadzi? post?powanie wyja?niaj?ce (czyli kontrol?) w Twoim miejscu pracy.
Powinna? wiedzie?, ?e w post?powaniu prowadzonym w Twojej sprawie ZUS powinien przestrzega? przepisów Kodeksu Post?powania Administracyjnego. Oznacza to, ?e: 1. w post?powaniu tym masz prawa strony, gdy? dotyczy ono Twoich uprawnie? - art. 28 k.p.a. 2. powinna? by? zawiadomiona o wszcz?ciu post?powania wyja?niaj?cego - art. 61 par. 4 k.p.a. 3. powinna? by? informowana o przebiegu post?powania wyja?niaj?cego i o okoliczno?ciach mog?cych mie? wp?yw na ustalenie Twoich praw - art. 9 k.p.a. 4. ZUS powinien zapewni? Ci czynny udzia? w post?powaniu, za? przed wydaniem decyzji powinien Ci umo?liwi? wypowiedzenie si? co do zebranych materia?ów i dowodów - art. 10 par. 1 k.p.a.
Post?powanie wyja?niaj?ce nie powinno trwa? d?u?ej ni? 2 miesi?ce - art. 33 par. 3 k.p.a.
Post?powanie wyja?niaj?ce musi zako?czy? si? protoko?em zawieraj?cym ustalenia pokontrolne.
Je?li nie uczestniczy?a? w post?powaniu wyja?niaj?cym:
- Zwró? uwag? pracodawcy, ?e protokó? z post?powania sporz?dzany przez pracownika ZUS powinien zawiera? kompletny opis ustale? dokonanych w trakcie kontroli i powinien odpowiada? rzeczywisto?ci. Je?eli protokó? jest niekompletny, pracodawca powinien z?o?y? wniosek o jego uzupe?nienie. Ma na to 14 dni od daty otrzymania protoko?u - art. 91 ust. 3 ustawy o systemie ubezpiecze? spo?ecznych.
- Popro? pracodawc? o kopi? protoko?u - jest on ?ród?em wiedzy o ustaleniach na których oprze si? ZUS przy wydaniu decyzji w Twojej sprawie.
- Je?eli w ci?gu 2 miesi?cy od daty wszcz?cia post?powania ZUS nie wyda? decyzji w Twojej sprawie mo?esz: 1. z?o?y? skarg? na bezczynno?? do centrali ZUS (Warszawa, ul. Czerniakowska 14), 2. z?o?y? odwo?anie bezpo?rednio do S?du Okr?gowego - S?du Ubezpiecze? spo?ecznych - art. 83 ust. 3 o systemie ubezpiecze? spo?ecznych.
Po trzecie: Je?li zapad?a niekorzystna dla Ciebie decyzja ZUS, mo?esz si? odwo?a? do S?du Okr?gowego - S?du Ubezpiecze? Spo?ecznych. W pi?mie, które skierujesz do S?du Okr?gowego - S?du Ubezpiecze? Spo?ecznych przytocz dowody ?wiadcz?ce o tym, ?e wykonywa?a? prac?, wyka? uchybienia proceduralne pope?nione przez ZUS w trakcie post?powania wyja?niaj?cego (mog? to by?: niewystarczaj?co dok?adnie wyja?niony stan faktyczny np.: pomini?cie w trakcie kontroli niektórych dowodów, faktów, okoliczno?ci ?wiadcz?cych o tym, ?e pracowa?a?, wyci?gni?cie wniosków nie znajduj?cych uzasadnienia w ustaleniach powzi?tych w czasie post?powania wyja?niaj?cego).
Zwró? uwag? na to, czy decyzja zosta?a wydana prawid?owo. Powinna ona zawiera?: oznaczenie organu ZUS, dat? wydania, oznaczenie strony, powo?anie podstawy prawnej, rozstrzygniecie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenia, czy i w jakim trybie s?u?y od niej odwo?anie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska s?u?bowego osoby upowa?nionej do wydania decyzji.
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególno?ci zawiera? wskazanie faktów, które organ uzna? za udowodnione, dowodów, na których si? opar?, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówi? wiarygodno?ci i mocy dowodowej, za? uzasadnienie prawne - wyja?nienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 170 ust. 1 i 3. k.p.a.). Je?li post?powanie wyja?niaj?ce odby?o si? bez Twojego udzia?u i nie zosta?a? przes?uchana, powinna? to w swoim pi?mie wyra?nie zaznaczy?.
Je?li S?d Okr?gowy nie podzieli Twojego stanowiska i decyzja ZUS-u zostanie podtrzymana, mo?esz wnie?? apelacj? do s?du wy?szej instancji - S?du Apelacyjnego. Od jego orzeczenia przys?uguje kasacja, któr? nale?y wnie?? do S?du Najwy?szego. Pami?taj o tym, ?e kasacja powinna by? sporz?dzona i podpisana przez radc? prawnego lub adwokata.
Je?li uzyskasz korzystne dla siebie orzeczenie S?du Okr?gowego jest bardzo prawdopodobne, ?e ze wskazanych wy?ej ?rodków odwo?awczych skorzysta ZUS.
Ca?a procedura s?dowa mo?e trwa? bardzo d?ugo. Warto wiedzie? o tym, ?e na opiesza?o?? polskich s?dów mo?esz z?o?y? skarg? do Europejskiego Trybuna?u Praw Cz?owieka w Strasburgu. Podstaw? Twojej skargi mo?e by? przewlek?o?? post?powania. Art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Cz?owieka mówi bowiem o tym, ?e rozpatrzenie sprawy przez s?d powinno nast?pi? w rozs?dnym terminie.
Konstytucja RP i przepisy prawa chroni? kobiety w ci??y i matki ma?ych dzieci. To, czy nie pozostan? martwym zapisem zale?y równie? od Ciebie.