Jak powinien wygl?da? pierwszy kontakt po ci?ciu cesarskim?
Pierwszy kontakt po cesarskim ci?ciu
?wiatowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby po ci?ciu cesarskim przeprowadzonym zarówno w znieczuleniu przewodowym (znieczulenie podpaj?czynówkowe, rzadziej – zewn?trzoponowe), jak i ogólnym, zastosowa? kontakt „cia?o-do-cia?a”, tak szybko, jak tylko b?dzie to mo?liwe (World Health Organization, UNICEF Baby-friendly Hospital Initiative: Revised, Updated and Expanded for Integrated Care, 2009).
Optymalny czas rozpocz?cia pierwszwego kontaktu
Najkorzystniejsze jest, gdy taki kontakt wyst?pi w okresie do dwóch godzin po porodzie. Matka musi by? zdolna do ?wiadomego kontaktu z dzieckiem i reagowania na jego potrzeby, oraz powinna otrzyma? pomoc personelu w trakcie pierwszego kontaktu. Ju? na sali porodowej po ogl?dzinach dziecka matka znieczulana przewodowo powinna mie? mo?liwo?? przywitania si? z dzieckiem, przyjrzenia si? noworodkowi, przytulenia swojego policzka do jego policzka. Optymalnie wczesny kontakt u kobiety znieczulanej przewodowo powinien rozpocz?? si? jeszcze na sali operacyjnej i trwa? nieprzerwanie (co najmniej 1 godzin?) do zako?czenia pierwszego karmienia. Pomimo, i? w wi?kszo?ci przypadków do?? trudno jest przeprowadzi? w warunkach sali operacyjnej pe?en pierwszy kontakt, czyli pozostawi? dziecko w kontakcie „cia?a do cia?a” z matk?, istniej? placówki, gdzie jest to umo?liwiane. Cz?sto jednak procedura ta musi by? ograniczona ze wzgl?dów praktycznych i medycznych.
Temperatura noworodka
Niegdy? uwa?ano, ?e dziecko po ci?ciu cesarskim nie jest gotowe do pierwszego kontaktu „cia?o do cia?a” z matk?, co wynika z du?ego ryzyka wyst?pienia hipotermii. Przeprowadzono badania porównuj?ce temperatur? cia?a noworodków po cesarskim ci?ciu. W badaniu porównywano temperatur? cia?a noworodków po cesarskim ci?ciu (nagich, z wyj?tkiem ma?ej pieluchy, przykrytych kocykiem), po?o?onych na klatce piersiowej matki, z temperatur? cia?a dzieci, oddanych pod rutynow? opiek? personelu (ubranych, po?o?onych w ?ó?eczku). Wyniki wykaza?y, ?e u dzieci pozostaj?cych w kontakcie „cia?o do cia?a” nie zaobserwowano hipotermii. ?rednie temperatury cia?a dzieci z obu grup by?y niemal identyczne: po 30 min, 36,1 ° C w obu grupach, a po 120 min, 36,2 ° C u dzieci pozostaj?cych w kontakcie „cia?o do cia?a”, w porównaniu do 36,4 ° C u dzieci w grupie kontrolnej (brak istotnych ró?nic). Dodatkowo dzieci, które do?wiadczy?y wczesnego kontaktu wcze?niej przystawia?y si? do piersi (9 dzieci z grupy „wczesnego kontaktu” vs 4 dzieci z grupy kontrolnej po 30 min.). Wi?cej dzieci z grupy kontaktu „skóra do skóry” by?o karmione piersi? (wy??cznie lub przewa?nie wy??cznie) w dniu wypisu (13 dzieci z grupy „wczesnego kontaktu” vs 11 z grupy kontrolnej) i po 3 miesi?cach od narodzin (11 dzieci z grupy „wczesnego kontaktu” vs 8 z grupy kontrolnej).
Pierwszy kontakt, a zadowolenie matek
Matki maj?ce szans? prze?ycia pierwszego kontaktu „cia?o do cia?a” po porodzie ci?ciem cesarskim wyra?a?y du?e zadowolenie z przeprowadzonej interwencji (Gouchon S., Gregori D., Picotto A., Patrucco, G., Nangeroni M., Di Giulio P., Skin-to-Skin Contact After Cesarean Delivery: An Experimental Study. Nurs Res 2010;59(2): 78-84).
Bariera w realizacji pierwszego kontaktu
Najcz??ciej pierwszemu kontaktowi na sali operacyjnej przeciwni s? lekarze anestezjolodzy. Dziecko k?adzione jest na klatce piersiowej matki, co utrudnia obserwacj?, cho? nie czyni jej niemo?liw?. W takich sytuacjach dobrze spe?nia si? inne rozwi?zanie. Na czas zamykania pow?ok brzusznych po ci?ciu, dziecko przekazywane jest ojcu, aby to on nawi?za? z nim pierwszy kontakt „cia?o do cia?a”. Badania pokazuj?, ?e stworzenie warunków do kangurowania i zach?cenie ojca do pozostania z nagim dzieckiem przytulonym do klatki piersiowej, wp?ywa pozytywnie na noworodka.
Pierwszy kontakt- kangurowanie u ojca
Zespó? Kesrtin Erladnson wykaza?, i? wczesny kontakt po ci?ciu cesarskim mi?dzy ojcem a dzieckiem, powoduje obserwowane za pomoc? skali NBAS zmiany w zachowaniu dziecka. Kontakt ten wp?ywa na zmniejszenie ilo?ci p?aczu noworodka. Dzieci, które do?wiadczy?y kontaktu „cia?o do cia?a” z ojcem by?y lepiej „pocieszone”, to znaczy, ?e szybciej przestawa?y p?aka?, stawa?y si? spokojniejsze, i osi?ga?y stan senno?ci szybciej, ni? dzieci odk?adane do ?ó?eczek. Autorzy bada? konkluduj?, ?e ojciec mo?e pozytywnie wp?ywa? na zachowanie dziecka, szczególnie w zakresie zachowa? przygotowuj?cych do karmienia piersi? (prefeeding behavior) w tym wa?nym dla noworodka okresie i powinien by? traktowany jako jego g?ówny opiekun w trakcie separacji dziecka od matki (Erlandsson K, Dsilna A, Fagerberg I, Christensson K. Skin-to-skin care with the father after cesarean birth and its effect on newborn crying and prefeeding behavior. Birth. 2007 Jun;34(2):105-14).
Pierwszy kontakt na sali pooperacyjnej
Po przewiezieniu kobiety z sali operacyjnej i przekazaniu jej pod opiek? personelu sali pooperacyjnej, gdy tylko jej stan na to pozwala, powinno si? wdro?y? wczesny kontakt mi?dzy matk? a dzieckiem. Powinien on przebiega? podobnie do tego stosowanego po porodzie naturalnym. To znaczy dziecko powinno by? rozebrane i przytulone do nagiego cia?a matki, aby mog?o swobodnie odszuka? jej pier? i zacz?? ssa? (Oslislo A, Otffinowska A: Najwa?niejsza chwila w ?yciu. O pierwszym kontakcie matki z dzieckiem i mo?liwo?ciach jego realizacji w placówkach po?o?niczych w Polsce, Warszawa 2008). Kluczowym warunkiem jest zapewnienie sta?ej opieki (w tym g?ównie obserwacji) ze strony po?o?nych sali pooperacyjnej. Nale?y pami?ta?, ?e personel ma g?ównie stwarza? warunki do spontanicznego rozpocz?cia karmienia piersi?, a nie dokonywa? interwencji i na si?? nak?ada? dziecko na pier? matki.
dr n. med. Barbara Baranowska
Artyku? powsta? przy wsparciu:
