Aktualno?ci Pismo do NIK w sprawie opieki nad Pacjentami w przypadkach poronie? i martwych urodze?
Pismo do NIK w sprawie opieki nad Pacjentami w przypadkach poronie? i martwych urodze?
W odpowiedzi na pismo przes?ane do Fundacji Rodzi? po Ludzku dotycz?cej kontroli przeprowadzanej przez Najwy?sz? Izb? Kontroli, znak: P/20/06, w sprawie opieki nad Pacjentami w przypadkach poronie? i martwych urodze? przedstawiamy problemy zg?oszone do Fundacji przez kobiety w ostatnim okresie.
Strata dziecka to jedno z najtrudniejszych do?wiadcze? w ?yciu rodzica. Uwa?ne, troskliwe zachowanie ze strony personelu medycznego w tym okresie, mo?e pomóc kobiecie i jej bliskim przej?? przez ten trudny czas. Sposób post?powania, komunikacja z kobiet? wywiera na ni? ogromny wp?yw. Nieumiej?tne post?powanie podczas rozmów, brak empatii i umiej?tno?ci w komunikacji mog? dodatkowo straumatyzowa? kobiet? i wp?yn?? negatywnie na jej stan psychiczny.
W listach i skargach przesy?anych do Fundacji kobiety zwracaj? uwag? na liczne problemy wynikaj?ce, w g?ównej mierze z braku przygotowania cz??ci personelu medycznego oraz szpitali do opieki nad kobietami w sytuacjach szczególnych, a tym samym braku realizacji i przestrzegania Rozporz?dzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki oko?oporodowej z 2018 r.:
- Najcz?stszym problemem zg?aszanym przez kobiety by? brak empatii podczas rozmów personelu medycznego z kobiet?. Brak umiej?tno?ci komunikacji z osob? w bardzo trudnej, skrajnej sytuacji ?yciowej. Kobiety skar?? si? na technokratyczny j?zyk komunikacji (np: “pojemnik na materia?”, ignorowanie problemu przez personel medyczny, infantylizowanie komunikatów przekazywanych do kobiety.
Zwracaj? uwag? na postaw? personelu medycznego, któr? cz?sto okre?laj? jako nieuprzejm?, aroganck?, ozi?b?? i ignoruj?c?. Bardzo cz?stym problemem jest brak czasu lub niewystarczaj?ca ilo?? czasu na rozmow?, wyja?nienie w?tpliwo?ci i niepokojów. Wiele kobiet opisywa?o sytuacje, w których personel medyczny podnosi? na nie g?os sytuacji, w której dopytywa?y o swój stan lub p?aka?y, cyt.:
Trz?s?am si? ?e strachu o dziecko, a lekarka niewiele przebieraj?c w s?owach zacz??a na mnie krzycze?, ?e mam si? nie trz???.
Wiele kobiet prze?ywaj?cych trudne emocje spotka?o si? nieprzyjemnymi, oceniaj?cymi komentarzami personelu, cyt.:
to ta p?aczliwa.
Nieumiej?tne okazywanie wsparcia przez personel medyczny czasem dodatkowo pot?gowa?o i tak trudn? sytuacj? kobiety, cyt.:
Ci?gle p?aka?am i cz?sto s?ysza?am, ?eby nie p?aka?.
W wielu miejscach personel medyczny nie dawa? kobietom przestrzeni na okazywanie emocji t.j. p?acz. Zwracano im uwag? lub komentowano negatywnie ich reakcje. Nieodpowiednie komentarze kierowane do kobiety, które straci?y dziecko, czasem zamiast uspokoi? wskazywa?y na ludzki brak zrozumienia sytuacji, cyt.:
(...) my?l? ze ?adna matka w takiej sytuacji jak ja nie chcialaby us?ysze? takich s?ów jakie ja uslyszalam p?acz?c ze jeszcze na pewno urodze z 2 dzieci ?ebym nie plakala
jest pani w statystykach, zwyk?a statystyka
- Bardzo cz?stym problemem zg?aszanym przez kobiety by? brak informacji o przebiegu poronienia lub porodu martwego p?odu. Kobiety skar?y?y si? na to, ?e personel nie udzieli? lub udziela? im w sposób niewystarczaj?cy informacji o tym jak fizjologicznie b?dzie przebiega?o poronienie, czego mog? si? spodziewa? po w?asnym organizmie, jak w takiej sytuacji si? zachowa?. Zmuszone by?y do poszukiwania informacji na ten temat na w?asn? r?k? w Internecie, co z powodu braku wiarygodnych i wyczerpuj?cych ?róde? wiedzy na ten trudny temat wi?za?o si? z dodatkowym stresem, a nawet cierpieniem psychicznym.
Potrzebujemy Waszego wsparcia, aby by? niezale?ne i patrze? instytucjom i w?adzy na r?ce, sprawdza? 400 porodówek, interweniowa?, dawa? Wam wsparcie i dostarcza? informacji. Teraz, w okresie pandemii musimy by? silne i skuteczne, pr??nie dzia?a? dla Was i zmienia? porodówki. Jak mo?ecie wspiera? nasze dzia?ania?
??kaw? czyli przekazuj?c Fundacji raz w miesi?cu darowizn? nr konta: 79 1560 0013 2353 7811 8000 0001, https://gdzierodzic.info/wspieram/
mo?esz wesprze? darowizn? nasz? zbiórk? "Na pomoc matkom" www.facebook.com/donate/567155160902294/
organizuj?c zbiórk? na Facebooku z okazji narodzin dziecka lub swoich urodzin
www.facebook.com/fundacjarodzicpoludzku/fundraisers/
przekazuj?c raz w roku 1% swojego podatku KRS: 0000 150 773
Je?eli to w jakich warunkach rodz? si? dzieci w Polsce, a kobiety zostaj? matkami jest dla Ciebie wa?ne, dorzu? cegie?k?, wp?ywaj na zmiany!
- Kobiety boryka?y si? równie? z brakiem wyczerpuj?cej i zrozumia?ej informacji o przys?uguj?cych im po poronieniu lub po martwym urodzeniu prawach socjalnych oraz o przebiegu procedury uzyskania aktu urodzenia martwego dziecka, który to akt stanowi podstaw? do uzyskania zasi?ku pogrzebowego i zasi?ku macierzy?skiego. Z przepisów wynika, ?e wystawienie aktu urodzenia martwego dziecka jest mo?liwe wy??cznie w terminie 3 dni od poronienia lub urodzenia martwego dziecka, tymczasem nie wszystkie szpitale niezw?ocznie wystawiaj? za?wiadczenie o takim zdarzeniu i nie wszystkie przesy?aj? takie za?wiadczenia samodzielnie do w?a?ciwych urz?dów stanu cywilnego. Dezinformacja w tym zakresie, krótki termin na za?atwienie formalno?ci i zwi?zany z nim stres powoduj?, ?e kobiety w pierwszych godzinach po tragedii w celu dope?nienia wszelkich formalno?ci s? zmuszone do kilkukrotnych wizyt w instytucjach zaanga?owanych w proces wydawania w?a?ciwych dokumentów. Jednolite praktyki szpitali i urz?dów w zakresie wystawiania aktów urodzenia oraz jasny komunikat dla kobiet rodz?cych pozwoli?yby unikn?? pog??biania traumy zwi?zanej z poronieniem.
- Kobiety do?wiadczaj?ce poronienia lub urodzenia martwego dziecka musz? czasem przebywa? na sali z kobietami, które oczekuj? na narodziny dziecka lub na oddzia?ach, na których przebywaj? matki z dzie?mi. Sytuacja ta wp?ywa bardzo negatywnie na ich stan psychiczny, pot?guj?c ich ?al i smutek. Zdarzaj? si? te? sytuacje, zwi?zane ze z?? organizacj? opieki i dochodzi do sytuacji, w których kobieta roni?ca przebywa w gabinecie lekarskim z inn? kobiet? w ci??y, która ma w tym samym czasie przeprowadzany zapis KTG - odg?os maszyny, bicie serca dziecka powoduje u kobiety roni?cej traumatyczne do?wiadczenie.
- Brak wsparcia psychologicznego. W przes?anych do Fundacji listach, wiadomo?ciach kobiety zg?asza?y problem braku wsparcia psychologa, czasem by?o to zwi?zane z tym, ?e przebywa?y w szpitalu w weekend, a psycholog pracuje tylko w dni powszednie. Wiele kobiet jednak zwraca?o uwag? na fakt, ?e nikt im nie zaproponowa? takiej mo?liwo?ci, nie wiedzia?y ?e maj? w ogóle takie prawo.
- Powa?nym problemem pojawiaj?cych si? w listach od kobiet by? brak opieki ze strony personelu medycznego. Wiele kobiet pisa?o o tym, ?e przez wiele godzin nikt si? nimi nie interesowa?, nie pyta? o ich samopoczucie, nie sprawdza? sytuacji. W wielu przypadkach z powodu braku odpowiedniej opieki medycznej ?rodki wywo?uj?ce poronienie by?y podawane w zbyt odleg?ych od siebie odst?pach czasu ni? to powinno mie? miejsce zgodnie z procedur? medyczn?, przez co bolesny proces oczekiwania na urodzenie martwego p?odu wyd?u?a? si?, niejednokrotnie nawet do kilku dni. Kobiety skazane by?y na samotne prze?ywanie trudnej sytuacji w poczuciu opuszczenia i braku zainteresowania. Brak zainteresowania personelu wzmaga? te? u nich strach zwi?zany z sytuacj? medyczn?, l?k przed tym, ?e wydarzy si? co? zagra?aj?cego ich zdrowiu b?d? ?yciu. Wiele kobiet zwraca?o uwag? na fakt, ?e dawano im odczu?, ?e s? gorsze, poniewa? nie urodz? zdrowego dziecka, a tym samym s? mniej warto?ciowe dla spo?ecze?stwa.
- Brak znieczulenia. Wiele kobiet rodz?cych martwe dziecko zg?asza?o problem dost?pu do ?rodków ?agodz?cych ból, w tym do znieczulenia zewn?trzoponowego, dodatkowo w sytuacjach, w których zwraca?y si? o pomoc s?ysza?y nieprzyjazne komunikaty, cyt.:
Spyta?am po?o?nej czy da mi co? na ból, odpowiedzia?a: "to musi bole?"
Brak wsparcia ze strony bliskiej osoby. W wielu przypadkach kobiety nie by?y informowane o prawie do obecno?ci bliskiej osoby, przys?uguj?cym im przez ca?y okres pobytu w szpitalu, równie? w nocy. Prawo to mylone by?o przez personel medyczny niejednokrotnie z prawem do odwiedzin, które w przeciwie?stwie do tego pierwszego doznaje ogranicze? czasowych. Problem braku mo?liwo?ci skorzystania ze wsparcia osoby bliskiej pog??bi? si? w ostatnich miesi?cach: w zwi?zku z sytuacj? epidemiczn? w kraju wiele szpitali wprowadzi?o ograniczania zwi?zane z obecno?ci? bliskiej osoby. Do Fundacji wp?yn??o wiele listów zrozpaczonych kobiet, które w jednej z najtrudniejszych z chwil w ?yciu nie mog?y skorzysta? ze wsparcia najbli?szej osoby. Sytuacja ta negatywnie odbi?a si? na kondycji psychicznej kobiet.
- Cz?stym zg?aszanym problemem przez kobiety by? bardzo d?ugi czas oczekiwania w poczekalni w trudnych warunkach, razem z kobietami czekaj?cymi na zapis KTG lub wizyt? u lekarza. Wielogodzinne oczekiwanie na przyj?cie do szpitala wzmaga?o u kobiet stres.
- Kobiety do?wiadczaj?ce martwego urodzenia zg?aszaj?, ?e nie uzyska?y wsparcia laktacyjnego lub wsparcie to by?o niewystarczaj?ce. Brakowa?o im informacji o tym jak b?dzie wygl?da?a laktacja i w jaki sposób j? zahamowa?. Efektem zaniedbania personelu medycznego by?o dodatkowe cierpienie fizyczne w pierwszych dobach po wyj?ciu ze szpitala.
Kobiety, u których konieczne by?o wywo?anie poronienia, a nast?pnie przeprowadzenie zabiegu ?y?eczkowania macicy zg?asza?y, ?e z powodu braku informacji na temat przebiegu procesu poronienia i braku odpowiedniej opieki medycznej w szpitalu, zmuszone by?y nawet przez kilkana?cie godzin powstrzymywa? si? od picia i jedzenia, oczekuj?c na poronienie i nast?puj?cy po nim zabieg.
- Powa?nym problemem zg?aszanym przez kobiety jest prze?ywanie kulminacyjnego momentu poronienia lub porodu martwego dziecka w warunkach niespe?niaj?cych standardów higieny, niepozwalaj?cych na godne prze?ycie tego tragicznego zdarzenia, cz?sto w obecno?ci obcych osób (innych pacjentek) i bez wsparcia bliskich. Niejednokrotnie z powodu braku opieki medycznej i odpowiedniego przygotowania si? do tego momentu, do poronienia dochodzi w sali na oddziale w towarzystwie innych pacjentek albo w toalecie. Bywa, ?e sale nie s? wyposa?one w naczynia potrzebne w trakcie poronienia lub porodu. Rzadko umo?liwiaj? te? prze?ywanie tragedii w intymnej atmosferze. Sceny utraty ci??y w takich przypadkowych warunkach na d?ugo pozostaj? z pacjentkami i utrudniaj? im prze?ycie ?a?oby.
Z do?wiadcze? zebranych przez Fundacj? podczas warsztatów prowadzonych w szpitalach z personelem medycznych na temat sytuacji szczególnych (poronienia, urodzenia chorego lub martwego dziecka) wynika, ?e g?ówne problemy zg?aszane przez osoby sprawuj?ce opiek? nad kobiet? to:
- brak superwizji dla personelu stykaj?cego si? z dramatycznymi sytuacjami, brak wsparcia psychologicznego
- brak szkole? na temat radzenia sobie ze swoimi emocjami i prze?yciami zwi?zanymi ze wspieraniem kobiet w sytuacjach szczególnych
- brak wytycznych, procedur, zasad spójnych dla danej placówki na temat opieki nad kobietami w sytuacjach szczególnych czego konsekwencj? jest chaotyczne dzia?anie personelu, brak spójnych informacji przekazywanych kobietom lub brak informacji, dzia?anie wed?ug w?asnej wiedzy i wyczucia, brak jakiejkolwiek reakcji
W naszej opinii konieczne s? dzia?ania ze strony decydentów, by wp?yn?? na popraw? opieki nad kobietami w sytuacji szczególnej. Konieczna jest zmiana zapisu rozporz?dzenia Ministra Zdrowia z 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki oko?oporodowej poprzez wprowadzenie gwarancji dla kobiet do?wiadczaj?cych sytuacji szczególnej, ?e nie b?d? umieszczane w sali z kobietami w zdrowych ci??ach lub z matkami przebywaj?cymi z noworodkami.
Takie dzia?ania uwa?amy za najpilniejsze i konieczne. Ka?dy szpital ?wiadcz?cy us?ug z zakresu porodu powinien gwarantowa? kobietom intymno?? oraz poszanowanie ich sytuacji. Postulatem na przysz?o?? powinno by? równie? zagwarantowanie pacjentkom wszystkich szpitali w Polsce mo?liwo?ci prze?ywania momentu poronienia lub porodu martwego dziecka w odosobnieniu, w pomieszczeniu gwarantuj?cym godne prze?ycie tego trudnego momentu, spe?niaj?cym standardy higieny i pozwalaj?cym w sposób prawid?owy i z nale?nym szacunkiem zabezpieczy? komórki p?odu lub cia?o martwego dziecka.
Niezb?dnym jest równie? zapewnienie szkole? dla personelu medycznego z opieki nad osobami w sytuacji straty, urodzenia chorego lub martwego dziecka Najcz?stszym problemem pojawiaj?cym si? w listach od kobiet jest niew?a?ciwa komunikacja z kobiet?. Wynika? to mo?e z braku umiej?tno?ci pracy z osob? prze?ywaj?c? skrajnie trudne emocje, braku w?a?ciwego przeszkolenia, a tak?e braku reakcji i przyzwolenie na zachowania i komunikacj? pozbawion? empatii oraz komentarze niestosowne do sytuacji w jakiej znalaz?a si? kobieta
Praca z rodzinami do?wiadczaj?cymi poronienia lub narodzin chorego, martwego dziecka jest obci??aj?ca tak?e dla personelu i mo?e wp?ywa? na wypalenie zawodowe. W naszej opinii konieczne jest zapewnienie personelowi medycznemu wsparcia psychologicznego: superwizje, grupy wsparcia, konsultacje psychologiczne. Dzia?ania te powinny gwarantowa? personelowi poufno??.
Wreszcie, nale?y zwróci? wi?ksz? uwag? na zakres informacji przekazywanych kobietom przy przyjmowaniu ich na oddzia?y w szpitalach w sytuacjach poronienia lub konieczno?ci urodzenia martwego dziecka. Warto rozwa?y?, czy na wzór klauzul przetwarzania danych osobowych, które towarzysz? pacjentom, kobiety nie powinny by? wyposa?ane w ustandaryzowane informacje na temat tego, co je czeka w szpitalu i po jego opuszczeniu oraz jakie prawa b?d? im przys?ugiwa?y.
Pragniemy nadmieni?, ?e jest wiele placówek w Polsce, które opiekuj? si? kobiet? w sposób w?a?ciwy. W sposób wra?liwy, uwa?ny i empatyczny opiekuj? si? kobietami w sytuacjach szczególnych. Potrafi? odpowiednio przekazywa? trudne informacje, daj?c im czas na prze?ycie emocji i podj?cie decyzji, gwarantuj? osobne pomieszczenia, tak, by kobieta, która straci?a dziecko nie s?ysza?a zapisu KTG innej kobiety, nie s?ysza?a p?aczu zdrowych dzieci. W niektórych szpitalach zosta?y stworzone “pokoje po?egna?”, zagwarantowany jest tak?e dost?p do opieki psychologicznej, przygotowane s? materia?y informacyjne dla rodziny o przys?uguj?cych im prawach oraz miejscach, w których rodzina mo?e uzyska? pomoc i wsparcie. Jest to dowód na to, ?e mo?liwa jest realizacja opieki w sposób zapisany w Standardzie Organizacyjnym Opieki Oko?oporodowej przez placówki medyczne. Konieczne jest zatem monitorowanie opieki, tak by ka?da kobieta w Polsce mog?a do?wiadczy? dobrej opieki, bez wzgl?du na miejsce zamieszkania.
Pismo do Fundacji do NIK -09.09.2020 r.
