Prawa pacjenta
Prawa pacjenta stanowi? integraln? cz??? szeroko rozumianych praw cz?owieka (Dorota Karkowska 2004, Prawa Pacjenta, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa). Podobnie jak w przypadku innych praw, ich podstaw? jest uznanie niezbywalnej godno?ci cz?owieka, jego autonomii i wolno?ci w ka?dej sytuacji. Prawa pacjenta wyodr?bnione zosta?y ze wzgl?du na szczególn? sytuacj?, w jakiej znajduje si? pacjent, który ?poprzez chorob? popada w s?abo?? i uzale?nienie, i ze wzgl?du na to wymaga specjalnej ochrony" (Marek Balicki 1996, Prawa Pacjenta - wybrane zagadnienia, Szko?a Praw Cz?owieka, Teksty wyk?adów, Zeszyt 5, Helsi?ska Fundacja Praw Cz?owieka, Warszawa). Omawiane prawa sformu?owane s? w formie powinno?ci lekarza, piel?gniarki czy po?o?nej (np. prawo do informacji jest sformu?owane m.in. w art. 31 ust. o zawodzie lekarza w formie nakazu poinformowania pacjenta o stanie zdrowia, proponowanych metodach diagnostycznych etc.). Podkre?li? równie? trzeba, i? istota praw pacjenta zwi?zana jest ze swoist? relacj? ??cz?c? pacjenta i lekarza (lub inny personel medyczny). Relacja ta charakteryzuje si? nierówno?ci? podmiotów - pacjent jest laikiem w sprawach medycznych i w sytuacji choroby zale?y od profesjonalistów. Wzmocnieniu jego sytuacji w tej nierównej relacji s?u?? prawa pacjenta. Relacje pomi?dzy pacjentem a osobami udzielaj?cymi ?wiadcze? medycznych, coraz rzadziej pozostawiane s? obyczajowo?ci spo?ecznej, etyce zawodowej, czy te? swobodnie zawieranym umowom, za to staj? si? przedmiotem regulacji ustawowej. Istotne jest, aby stosunek ten by? oparty na równych i sprawiedliwych zasadach, tzn. aby obowi?zek podmiotu udzielaj?cego ?wiadczenia zdrowotnego ??czy? si? z uprawnieniem pacjenta i odwrotnie.
W ?rodowisku medycznym rodzi to nieporozumienia - po pierwsze, przekonanie, i? prawa pacjenta antagonizuj? pacjentów i lekarzy (Maria Boraty?ska, Przemys?aw Konieczny 2001, Prawa Pacjenta, Difin, Warszawa). Tymczasem, prawa pacjenta przyczyniaj? si? do uporz?dkowania relacji mi?dzy lekarzem i pacjentem, a przede wszystkim do odró?nienia oczekiwa? pacjenta, od jego uprawnie?. Prawa pacjenta stanowi? zespó? uprawnie? o jasno wytyczonych granicach i okre?laj? zakres obowi?zków lekarza (lub innej osoby, udzielaj?cej ?wiadcze? medycznych). Po drugie, cz?sty jest zarzut, i? prawa pacjenta ustanawiaj? nierówno?? w relacji pacjent - lekarz, a wr?cz zagra?aj? interesowi lekarza (np. mówi? o poszanowaniu godno?ci pacjenta, o godno?ci lekarza nie wspominaj?c). Tymczasem, jak pisze M. Balicki, potrzeba regulacji w tej dziedzinie wynika ze wspomnianej wy?ej asymetrii wpisanej w relacj? pomi?dzy pacjentem a instytucj? lub osob? ?wiadcz?c? us?ugi medyczne. ?Efektem tej asymetrii jest bowiem silne podporz?dkowanie pacjenta dominacji systemu medycznego".
W Polsce podstawowe uregulowanie prawne praw pacjenta znajduje si? w szeregu ustaw, w szczególno?ci w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., ustawie z 6 listopada 2008 o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 09 Nr 52 poz. 417); ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza i lekarza dentysty ( Dz. U. z 2002 r. Nr 21 poz. 204 z pó?n. zm.) oraz ustawie z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach piel?gniarki i po?o?nej ( Dz. U. nr 91 poz. 410).
Ponadto, unormowania w zakresie praw pacjenta zawarte s? równie? w Kodeksie Etyki Lekarskiej oraz Kodeksie Etyki Piel?gniarki i Po?o?nej.
W naszym serwisie prezentujemy omówienie poszczególnych praw pacjenta w kontek?cie opieki oko?oporodowej i sytuacji pacjentki - kobiety rodz?cej. Informacje odnosz?ce si? do najcz?strzych narusze? praw pacjenta wobec pacjentek oddzia?ów po?o?niczych zosta?y opracowane na podstawie danych zebranych w trakcie 4. edycja akcji spo?ecznej "Rodzi? po ludzku" w 2006 r., przede wszystkim listów i relacji nades?anych przez uczestniczki tej kampanii.
