Dzia?amy na rzecz dost?pno?ci porodów rodzinnych w szpitalu.
15 pa?dziernika 2021 r.
Szanowny Panie Dyrektorze,
Dzia?aj?c w imieniu Fundacji Rodzi? po Ludzku (dalej „Fundacja”), która ju? od 25 lat dzia?a na rzecz polepszenia standardów opieki oko?oporodowej w polskich szpitalach, zwracam si? do Pana z wnioskiem o podj?cie dzia?a? w celu zapewnienia pe?nej dost?pno?ci porodów rodzinnych w Samodzielnym Publicznym Zak?adzie Opieki Zdrowotnej w Lubartowie (dalej „Szpital”).
Fakt, ?e porody z osob? towarzysz?c? s? dost?pne w kierowanej przez Pana jednostce leczniczej stanowi dobr? wiadomo?? dla kobiet z Lubartowa i okolic. Chc? tak?e podkre?li?, ?e zdaj? sobie spraw?, i? wed?ug rankingu „G?osu kobiet” Fundacji Rodzi? po Ludzku wysoko oceniana jest postawa personelu medycznego Szpitala - co stanowi bardzo wa?ny czynnik w opiece nad kobiet? w czasie porodu.
Tym bardziej, bior?c pod uwag? jak wa?n? i potrzebn? dzia?alno?? prowadzi Szpital dla kobiet w okresie oko?oporodowym, kieruj? do Pana wniosek o zmian? niektórych postanowie? zawartych w „Zasadach Uczestnictwa w Porodzie Rodzinnym”, udost?pnionych na stronie FB Szpitala w dniu 24 wrze?nia 2021 r. (dalej „Zasady”), w nast?puj?cym zakresie:
I. pozostawienia prawa do swobodnego wyboru przez kobiet? osoby bliskiej obecnej przy udzielaniu ?wiadcze? zdrowotnych (pkt. 1 Zasad);
II. wykre?lenia wymogu mieszkania przez osob? blisk? wraz z rodz?c?, co najmniej przez 14 dni przed porodem (pkt 2 Zasad);
III. stawiania wymogów sanitarnych wobec osoby bliskiej zgodnych z „Zaleceniami w sprawie mo?liwo?ci odbywania porodów rodzinnych w warunkach stanu epidemii Covid-19 w Polsce dla kierowników podmiotów leczniczych posiadaj?cych oddzia?y po?o?niczo-ginekologiczne”, aktualizowanych w dniu 16 wrze?nia 2021 r. przez Ministerstwo Zdrowia (pkt 4 Zasad);
IV. zaktualizowania zasad dotycz?cych utrzymania dystansu spo?ecznego do 1,5 m (pkt 7 Zasad);
V. nie nak?adania na rodz?c? oraz osob? blisk? obowi?zku posiadania na ich w?asny koszt maseczek ochronnych FFP2/FFP3 i innych ?rodków ochronnych (pkt 10 Zasad);
VI. umo?liwienia osobom bliskim kangurowania dziecka urodzonego drog? cesarskiego ci?cia (pkt 12 Zasad);
VII. wznowieniu odwiedzin pacjentek w Szpitalu.
Ad. I - prawo do swobodnego wyboru przez kobiet? osoby bliskiej obecnej przy udzielaniu ?wiadcze? zdrowotnych
Odnosz?c si? do pkt I Zasad pragn? podkre?li?, i? definicja osoby bliskiej zosta?a zawarta w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 Nr 52 poz. 417, z pó?n. zm., dalej „Ustawa”) i obejmuje „ma??onka, krewnego do drugiego stopnia lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osob? pozostaj?c? we wspólnym po?yciu lub osob? wskazan? przez pacjenta”. Wprowadzanie przez Szpital ograniczenia zawartego w pkt 1 Zasad poprzez wskazanie, i? osob? blisk? winien by? ojciec dziecka, a w drugiej kolejno?ci w przydatkach szczególnych ewentualnie inna bliska osoba, stanowi ograniczenie prawa do wyboru osoby bliskiej przy udzielaniu ?wiadczenia zagwarantowanego poprzez Ustaw?. Nale?y bra? bowiem pod uwag?, i? ojciec dziecka z ró?nych wzgl?dów mo?e nie chcie? uczestniczy? lub mo?e nie by? w stanie uczestniczy? w porodzie. Dodatkowo ze wzgl?dów ?yciowych ojciec dziecka mo?e nie by? faktycznie osob? blisk? dla kobiety, któr? chce ona wybra? na osob? towarzysz?c? jej w porodzie. Pi?tnowanie obowi?zku wyboru ojca dziecka mo?e wp?ywa? na stan emocjonalny kobiety, gdy brak jest wspó?pracy z jego strony lub nie jest on obecny w ?yciu kobiety oraz stanowi? mo?e tak?e obci??enie dla samego ojca dziecka, który mo?e nie czu? si? na si?ach, aby bra? udzia? w narodzinach swojego dziecka. Decyzja kobiety do wyboru osoby bliskiej winna by? w pe?ni swobodna i nie nakierunkowana na konkretne osoby. Tylko taki wybór daje gwarancje, i? kobieta b?dzie mia?a w wybranej przez siebie osobie bliskiej prawdziwe wsparcie, jakiego mo?e potrzebowa?, a osoba towarzysz?ca podejmie ?wiadom? decyzj? w zakresie uczestniczenia w czasie porodu i bycia osob? wspieraj?c?, a nie sam? potrzebuj?c? wsparcia tylko przez to, ?e kobieta nie mia?a swobodnego wyboru kogo? innego.
Propozycja zmiany pkt 1 Zasad poprzez przyj?cie nast?puj?cego brzmienia „W porodzie rodzinnym mo?e uczestniczy? dowolna wybrana przez rodz?c? osoba bliska”
Ad. II - wymóg mieszkania przez osob? blisk? wraz z rodz?c?, co najmniej przez 14 dni przed porodem
Argumentacja dotycz?ca wniosku o zmian? pkt 2 Zasad powi?zana jest ?ci?le z wy?ej wyszczególnionym prawem do swobodnego wyboru osoby bliskiej przez kobiet?. Nie z ka?d? bowiem osob? blisk? kobieta ma obowi?zek mieszkania, czasem mo?e sta? si? to niemo?liwe ze wzgl?dów organizacyjnych czy innych kwestii ?yciowych. Wprowadzanie uwarunkowania zamieszkiwania razem bezpo?rednio przed porodem wp?ywa bardzo zaw??aj?co na prawo kobiety do wyboru osoby bliskiej przy udzielaniu ?wiadcze?, a z drugiej strony nie daje przynosi korzy?ci w posta? nie zaka?enia COVID-19, gdy? osoby te prowadz?c normalny tryb ?ycia opuszczaj? miejsce zamieszkania w celu realizacji ró?nych potrzeb ?yciowych. Dodatkowo warto wzi?? pod uwag? tak?e grup? rodz?cych, które s? samotnymi matkami i przeanalizowania, jak wymóg wpisany w pkt 2 Zasad wp?ywa na ich prawo do wyboru osoby bliskiej.
Propozycja zmiany pkt 2 Zasad poprzez przyj?cie nast?puj?cego brzmienia „osoba towarzysz?ca w dniu porodu musi by? zdrowa, nie by? obj?ta kwarantann?, izolacj?, nie mie? ?wiadomej styczno?ci z chorym lub podejrzanym o zaka?enie COVID-19 w ci?gu 14 dni od terminu porodu”
Ad. III - stawianie wymogów sanitarnych wobec osoby bliskiej zgodnych z zaleceniami Ministerstwa Zdrowia
Kieruj? do Pana wniosek o zmian? obowi?zkowego warunku uczestniczenia w porodzie rodzinnym, jakim jest przeprowadzenie przez osob? towarzysz?c? na jej w?asny koszt testu PCR w kierunku COVID-19 (w przypadku osób niezaszczepionych) lub testu antygenowego w kierunku zaka?enia SARS-CoV-2 (w przypadku osób zaszczepionych), wa?nych w ka?dym przypadku do 72h od momentu pobra¬nia wymazu. Powy?sze oznacza niestety, i? porody rodzinne staj? si? bardziej przywilejem dla osób zamo?nych, a nie faktycznym otwarciem Szpitala na umo?liwianie wszystkim osobom towarzysz?cym wspierania kobiet w czasie porodu.
Zalecenia konsultantów krajowych w dziedzinie po?o?nictwa i ginekologii oraz w dziedzinie perinatologii w sprawie mo?liwo?ci odbywania porodów rodzinnych w warunkach stanu epidemii COVID-19 w Polsce, opublikowane w dniu 16 wrze?nia 2021 r. (ostatnia aktualizacja ), w jasny sposób wskazuj?, i? warunkiem dopuszczenia osoby towarzysz?cej do porodu nie jest bycie zaszczepionym czy ozdrowie?cem, jak równie? wykonywanie testów, a jedynie wype?nienie ankiety epidemiologicznej. Wymóg posiadania aktualnego testu u osoby towarzsz?cej widnia? we wcze?niejszych zaleceniach konsultantów. Po interwencji Fundacji Rodzi? po Ludzku, która uzna?a ten zapis za niezgodny z prawem, zalecenia w po?owie zesz?ego roku uleg?y zmianie i wspomniany wymóg zosta? usuni?ty. Konsekwencj? kolejnej interwencji Fundacji by?o stworzenie zak?adki na stronie www Ministerstwa Zdrowia „Najcz??ciej zadawane pytania i odpowiedzi dotycz?ce opieki oko?oporodowej w czasie epidemii” i jednoznaczne wskazanie przez ministerstwo, i? „Uzale?nianie uczestnictwa w porodzie rodzinnym od wyniku badania na koronawirusa nie powinno mie? miejsca. ”
Powy?sze stanowisko stanowi kontynuacje podj?tej decyzji przez Ministerstwo Zdrowia w zakresie porodów rodzinnych i nie zmieni?o si? od po?owy zesz?ego roku, a mianowicie, jak czytamy w pi?mie sygnowanym przez Sekretarza Stanu Pana Waldemara Krasko do Rzecznika Praw Obywatelskich „W powy?szych zaleceniach zrezygnowano z obligatoryjnego wymogu okazywania przez osoby towarzysz?ce przy porodzie aktualnego wyniku testu w kierunku COVID-19 oraz uaktualniono ankiet? epidemiologiczn?, od której wyników zale?y, czy osoba towarzysz?ca rodz?cej, b?dzie mog?a zosta? w oddziale po?o?niczym na czas jej porodu.” W powy?szej sprawie wypowiedzia? si? tak?e NFZ wskazuj?c, i? „Narodowy Fundusz Zdrowia uznaje za nieuzasadnione ??danie ?wiadczeniodawców wykonania testu PCR w kierunku COVID-19 przez osoby towarzysz?ce.” (?ród?o: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/mz-rpo-test-na-covid-nie-jest-warunkiem-udzialu-w-porodzie-rodzinnym).
Rzecznik Praw Pacjenta tak?e zaj?? stanowisko w sprawie podejmuj?c interwencje w szpitalach, które wprowadzi?y odgórny nakaz posiadania wyników testów w kierunku obecno?ci wirusa SARS CoV-2 przez osoby towarzysz?ce przy porodzie rodzinnym wprost wskazuj?c, ?e stanowi to praktyk? naruszaj?c? zbiorowe prawa pacjentów poprzez ograniczenie prawa rodz?cych pacjentek do obecno?ci osoby bliskiej przy udzielaniu ?wiadcze? zdrowotnych. Ponadto, pragn? wskaza?, i? w przypadku wydania przez Rzecznika Praw Pacjenta decyzji o uznaniu praktyki Szpitala w zakresie testowania za naruszaj?c? zbiorowe prawa pacjentów, niepodj?cie przez podmiot udzielaj?cy ?wiadcze? zdrowotnych okre?lonych dzia?a? powoduje, ?e Rzecznik Praw Pacjenta nak?ada w drodze decyzji zgodnie z art. 68 u.p.p. kar? pieni??n? do wysoko?ci 500 000 z?otych.
Propozycja zmiany pkt 3 Zasad poprzez wykre?lenie punktu w ca?o?ci.
Ad. IV - zaktualizowanie zasad dotycz?cych utrzymania dystansu spo?ecznego
Pragn? podkre?li?, i? odnosz? si? do warunków zawartych w Zasadach wed?ug kolejno?ci punktów, a nie wed?ug hierarchii wa?no?ci. Kwestia niniejsza ma bowiem najni?sz? wag?, a stanowi jedynie wskazanie, i? zgodnie z obecnie obowi?zuj?cymi zasadami utrzymywania dystansu spo?ecznego odleg?o?? wynosi 1,5 m, co zosta?o uj?te w rozporz?dzeniu Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia okre?lonych ogranicze?, nakazów i zakazów w zwi?zku z wyst?pieniem stanu epidemii (Dz.U. 2021 poz. 861).
Propozycja zmiany pkt 7 Zasad poprzez zmian? odleg?o?ci dystansu na 1,5 m.
Ad. V - nie nak?adanie na rodz?c? oraz osob? blisk? obowi?zku posiadania na ich w?asny koszt ?rodków ochronnych
Zgodnie z zarz?dzeniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 104/2020/DSOZ, wydanym w dniu 8 lipca 2020 r., zmieniaj?cym zarz?dzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania ?wiadcze? opieki zdrowotnej zwi?zanych z zapobieganiem, przeciwdzia?aniem i zwalczaniem COVID-19, przekazane zosta?y przez NFZ dodatkowe ?rodki finansowe na udzielanie ?wiadcze? w podwy?szonym re?imie sanitarnym. Jak zosta?o wskazane przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia „?rodki te powinny by? wykorzystane na zorganizowanie i zapewnienie pacjentom ?wiadcze? medycznych w bezpiecznych warunkach, m.in. na ?rodki ochrony osobistej dla osoby towarzysz?cej podczas porodu. Szacowany wzrost wyceny grup dedykowanych porodom wyniesie ok. 100 z?. ” W zwi?zku z powy?szym sk?adam w imieniu Fundacji wniosek, aby wymagane przez Szpital maseczki ochronne FFP2/FFP3 i inne ?rodki ochronne by?y gwarantowane przez Szpital, a co z tym zwi?zane osoby bliskie towarzysz?ce w trakcie porodu rodz?cej, jak i sama rodz?ca, by?y zwolnione z jakichkolwiek obci??e? finansowych zwi?zanych z organizacj? ?rodków ochronnych wymaganych przez Szpital w trakcie porodu rodzinnego.
Propozycja zmiany pkt 10 Zasad poprzez przyj?cie nast?puj?cego brzmienia „Ze wzgl?dów bezpiecze?stwa, osoba towarzysz?ca przy porodzie i pacjentka rodz?ca, podczas przemieszczania si? po terenie szpitala (ci?gi komunikacyjne) musz? mie? zas?oni?te usta i nos atestowan? maseczk? ochronn?. Szpital zapewnia odpowiednie maski oraz inne ?rodki ochronne dla rodz?cej i osoby towarzysz?cej.”
Ad. VI - umo?liwienia osobom bliskim kangurowania dziecka urodzonego drog? cesarskiego ci?cia
Z uwagi na fakt, i? mo?liwo?? kangurowania dzieci urodzonych drog? cesarskiego ci?cia przez osoby bliskie nie wynika wprost z brzmienia Zasad, kieruj? do Pana zapytanie: Czy Szpital spe?nia wymagania zawarte w „Zaleceniach dotycz?cych kangurowania dzieci przez osob? towarzysz?c? przy porodzie rozwi?zanym ci?ciem cesarskim, dla kierowników podmiotów leczniczych posiadaj?cych oddzia?y po?o?niczo-ginekologiczne” aktualizowane w dniu 16 wrze?nia 2021 r. ?
Zgodnie z wy?ej wyszczególnionymi zaleceniami kangurowanie winno by? mo?liwe przez co najmniej dwie godziny po cesarskim ci?ciu, przy spe?nieniu niezb?dnego minimum, okre?lonego w wy?ej wskazanym dokumencie. Dodatkowo zosta? wprowadzony do zalece? zapis, ?e ostateczna decyzja w sprawie mo?liwo?ci kangurowania dziecka uzale?niona jest od mo?liwo?ci organizacyjnych podmiotu leczniczego i powinna zosta? podj?ta przez jego kierownika, jednak?e co wa?ne „ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w przypadku wyst?pienia zagro?enia epidemicznego dopuszcza wprawdzie mo?liwo?? ograniczenia praw pacjenta, nie zezwala jednak na ca?kowite wy??czenie mo?liwo?ci korzystania z poszczególnych praw. Kierownicy i personel podmiotów leczniczych powinni stara? si? znale?? takie rozwi?zania, które umo?liwi? kangurowanie dziecka przez osob? towarzysz?c? przy porodzie rozwi?zanym ci?ciem cesarskim.”
W przypadku, gdy uprawnienie kangurowania nie jest gwarantowane w Szpitalu, prosz? o informacj? zwrotn?, jakie zosta?y podj?te przez Szpital dzia?ania maj?ce na celu realizacj? prawa do kangurowania dziecka urodzonego drog? cesarskiego ci?cia.
Propozycja zmiany pkt 12 Zasad poprzez przyj?cie nast?puj?cego brzmienia „W przypadku porodu zabiegowego lub ci?cia cesarskiego, nie dopuszcza si? obecno?ci osoby towarzysz?cej. Osoba towarzysz?ca mo?e by? obecna przy pacjentce dopiero na sali porodowej. Powy?sze nie ogranicza prawa do kangurowania dziecka urodzonego w wyniku porodu zabiegowego lub ci?cia cesarskiego przez osob? blisk? przez co najmniej dwie godziny po narodzinach dziecka.”
Ad. VI – wznowienie odwiedzin
Zgodnie z wydanymi przez Ministerstwo Zdrowia oraz G?ówny Inspektorat Sanitarny w dniu 16 wrze?nia 2021 r. „Rekomendacjami dotycz?cymi organizacji odwiedzin pacjentów przebywaj?cych na oddzia?ach szpitalnych w okresie epidemii COVID-19 w zwi?zku z post?pem realizacji Narodowego Programu Szczepie? przeciw COVID-19” odwiedziny winny by? realizowane przy przyj?ciu dwóch odmiennych re?imów sanitarnych - podstawowym lub wzmo?onym.
W zwi?zku z powy?szym kieruj? do Pana pytanie: Kiedy Szpital planuje wznowienie odwiedzin pacjentek przebywaj?cych na oddzia?ach po?o?niczych i ginekologicznych?
Propozycja zmiany ostatniego zdania Zasad poprzez przyj?cie nast?puj?cego brzmienia „Odwiedziny pacjentek w Szpitalu s? wznowione od dnia 7 pa?dziernika 2021 r.”
Mam wielk? nadziej?, ?e przedstawione przeze mnie powy?sze propozycje zmian zostan? przyj?te przez Pana w ca?o?ci, a nast?pnie wprowadzone poprzez aktualizacj? Zasad i faktyczne ich zastosowanie w stosunku do rodz?cych oraz osób bliskich uczestnicz?cych w porodach rodzinnym odbywaj?cych si? w Szpitalu.
1. Pismo do szpitala - 18.10. 2021.
Projekt realizowany z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy, finansowanego z Funduszy EOG
