Przegl?d prasy Przegl?d prasy Portret Sheili Kitzinger, prekursorki akcji Rodzi? po ludzku
Portret Sheili Kitzinger, prekursorki akcji Rodzi? po ludzku
Nazywa si? Sheila Kitzinger. Ma 76 lat i blond w?osy zawsze upi?te w kok na czubku g?owy. Je?dzi z wyk?adami po ca?ym ?wiecie. Ale nie robi odczytów ex cathedra. Wskakuje na stó? i demonstruje, dlaczego pozycja porodowa na plecach jest fatalna."
Klinika ciotki Liz
W latach 40. jej mama, po?o?na, razem z ciotk? Liz, która mówi?a o sobie 'radykalna socjalistka', za?o?y?y jedn? z pionierskich klinik planowania rodziny. Jako dziecko Sheila rzuca?a w k?t lalki, by za kanap? wertowa? ksi??ki o anatomii.
Wybra?a antropologi? na Oksfordzie, w czasach kiedy zajmowali si? ni? g?ównie m??czy?ni. Niewielu z `nich` interesowa?o si? przebiegiem ci??y i porodem. Znalaz?a swoj? nisz?.
Sheila na pierwsze badanie terenowe wybra?a grup? prostytutek, które obs?ugiwa?y ameryka?skie wojsko. To na nich ?wiczy?a swój warsztat antropologa: uczy?a si? s?ucha?, zadawa? pytania i analizowa? dane. Kiedy nabra?a odwagi, ruszy?a na roczne badania na Jamajk?, do Japonii, po?udniowej Afryki, na Fid?i. Z notatnikiem w r?ku przygl?da?a si?, jak rodz? kobiety.
Okaza?o si?, ?e przebieg ci??y i porodu nie jest czym? uniwersalnym. W du?ej mierze zale?y od kultury. 'Na przyk?ad na Jamajce kobiety wierz?, ?e w l?d?wiowym odcinku kr?gos?upa znajduje si? brama, która otwiera si? i pozwala przyj?? dziecku na ?wiat. U nich ból koncentruje si? w?a?nie w tym obszarze. W szyjce macicy czuj? go w niewielkim stopniu' - opowiada Kitzinger.
'W innych kulturach z kolei nie istniej? poranne md?o?ci, za to kobiety dostaj? wyprysków, wrzodów, zmian na skórze'. W jeszcze innych seks z ci??arn? jest tabu: mo?e prowadzi? do ?mierci dziecka albo ?ci?gn?? na rodzin? nieszcz??cie. Cz?sto kobiety w ci??y wyklucza si? na ten okres ze ?wiata m??czyzn.
Poród numer 1
'M?? pracowa? w Instytucie Europy w Strasburgu. Kiedy zasz?am w ci???, poczu?am si? odizolowana. Wszystkie kobiety, które wtedy zna?am, to by?y ?ony dyplomatów. Chodzi?y do dwóch przychodni: ?ydowskiej albo katolickiej. Ka?da mia?a swojego po?o?nika, któremu ufa?a. Ja jestem kwakierk? i nie mia?am swojej przychodni. Czu?am te?, ?e chc? rodzi? w domu. Kiedy powiedzia?am o tym g?o?no, zacz??y mnie traktowa? jak wie?niaczk?.
Przy porodzie by? mój m?? Uwe i po?o?na. Rodzi?am w kucki, trzymaj?c si? za nogi wielkiego wiktoria?skiego sto?u, które pomalowa?am w czarno-?ó?te pasy. Po dwóch i pó?godzinie na ?wiat przysz?a Celia'. Dzisiaj Celia jest profesorem psychologii spo?ecznej na Uniwersytecie w Yorku. Razem z matk? prowadzi warsztaty dla po?o?nych, terapeutów i lekarzy.
Szko?a rodzenia wed?ug Kitzinger
Na pocz?tku lat 60. w Wlk. Brytanii powsta?o Stowarzyszenie na rzecz Porodu, które wystosowa?o apel do m?odych matek o prowadzenie prywatnych szkó? rodzenia. Kitzinger z sze?ciotygodniowym dzieckiem wróci?a do Anglii. Zg?osi?a si? na ochotnika i z ma?? Celi? na kolanach uczy?a, jak relaksowa? si? w trakcie porodu. Jako pierwsza zaprosi?a na zaj?cia partnerów kobiet w ci??y. W domu Sheili poza ?wiczeniami toczy?y si? dyskusje na temat emocji, jakie towarzysz? ci??y, zmieniaj?cej si? relacji mi?dzy partnerami, nowej roli rodziców i rodziny.
W ówczesnych szko?ach rodzenia dominowa?a metoda francuskiego lekarza Lamaze'a. 'Zaj?cia w tych szko?ach rodzenia przypomina?y obóz dla kadetów. Mia?y przej?? kontrol? nad cia?em za pomoc? oddechu i ?wicze? fizycznych. Poród to by?a godzina W' - ?artuje Kitzinger.
'Nie wystarczy dobrze si? rozci?gn?? i rytmicznie oddycha?, ?eby poród by? pi?knym prze?yciem' - mówi Kitzinger. 'Najwa?niejsze jest to, co dzieje si? w g?owie'. Zacz??a uczy? kobiety wizualizacji - mia?y szuka? wyobra?e?, dzi?ki którym czu?y si? silniejsze. 'Dla jednych to by? koncert symfoniczny, którego d?wi?ki si? pot?guj?. Inne kobiety wyobra?a?y sobie, ?e p?yn? i walcz? z falami. Podczas porodu przywo?ywa?y to wyobra?enie i wtedy ?atwiej znosi?y ból'.
Jej zaj?cia sta?y si? bardzo popularne. Sheila wspomina, jak do jednej grupy m?? dowozi? swoj? ?on? w bardzo zaawansowanej ci??y w staro?wieckim wózku dla dzieci. Pi?? mil w jedn? i drug? stron?.
Poród numer 2 i 3
'To moje ulubione zdj?cie' - mówi Kitzinger. Na zdj?ciu m?oda Sheila ta?czy taniec brzucha na kuchennym stole. 36 godzin pó?niej urodzi?a bli?niaczki Tess i Nell. Oczywi?cie w domu. Poród trwa? pó?torej godziny.
Nell jest rze?biark?. Tess prowadzi stron? internetow? matki. Jako jedyna z pi?ciu córek ma dzieci. - Przy pierwszym dziecku rodzi?am na czworakach. Sama instynktownie wybra?am t? pozycj? - mówi dzisiaj Tess. - Okaza?o si?, ?e to idealna pozycja do porodu du?ego dziecka jak moje.
Sheila urodzi?a czwart? córk? dwa lata po bli?niaczkach. 'Ten poród by? najbardziej bolesny' - mówi. Skurcze by?y gwa?towne i Polly urodzi?a si? w 40 minut. 'Chcia?am wsadzi? j? z powrotem i poprosi?: »Jeszcze raz, tylko wolniej «'. Polly wspó?pracuje z matk?.
Jak orgazm
O pi?tej rano Polly budzi?a si? na poranne karmienie. W tym czasie Sheila zacz??a pisa?. Dzi? po 40 latach ma na koncie 24 ksi??ki o porodzie. 'Doznania porodowe mog? przybra? posta? intensywnej przyjemno?ci seksualnej, jak orgazm' - przekonywa?a w pierwszej ksi??ce 'Szko?a rodzenia' ('The experience of birth').
'Kiedy dzisiaj bior? t? ksi??k? do r?ki, nie mog? si? nadziwi?, ?e w tamtych czasach uwa?ano j? za radykaln?' - mówi Kitzinger. Ale lata 60. w Anglii to by? czas Wielkiej Rodziny. Ka?da kobieta, która rodzi?a, musia?a by? m??atk?, a decyzje podejmowa?a tzw. g?owa rodziny. Taka sama hierarchia panowa?a w szpitalu. Lekarz by? panem sytuacji, a rodz?ce dzieli?y si? na pos?uszne i krn?brne.
W 'Szkole rodzenia' Kitzinger pierwszy raz zakwestionowa?a rutynowe zabiegi: 'golenie, dopóki wagina nie b?dzie g?adka jak jajko', lewatyw?, nacinanie krocza. Wpoi?a kobietom, ?e maj? prawo do informacji i do wyboru.
Poród numer 4
'Jenny rodzi?a si? pi ?? godzin. Tym razem oby?o si? bez po?o?nej. Uwe kr?ci? nas kamer? i powtarza?: »U?miechaj si?, kochanie «. Jak by?o po wszystkim, dziecko wspi??o si? na mnie i podpe?z?o do piersi'. Jenny jest profesorem komunikacji i mediów na Uniwersytecie w Cardiff.
W rytmie reggae
'Kiedy Jenny mia?a dwa lata, z ca?? rodzin? pojechali?my na Jamajk?. Dosta?am posad? w Instytucie Bada? Medycznych i mia?am przez dziewi?? miesi?cy zajmowa? si? obserwowaniem porodów w Lawrence Tavern, Trenchtown i Dunghill. To by?y slumsy. Ludzie spali w kartonowych domkach albo starych skorupach samochodów' - opowiada Kitzinger.
Sceny, które rozgrywa?y si? w Szpitalu Victorii, Kitzinger porównuje do obrazów Boscha. 'W ka?dym pokoju by?a poduszka. S?u?y?a tylko do jednego - do t?umienia krzyku rodz?cej. Kobiety próbowa?y wstawa?, porusza? si?, kr?ci? biodrami, kuca? i kl?cze?. Ale po?o?ne wyszkolone g?ównie w Kanadzie i Wielkiej Brytanii uwa?a?y to zachowanie za prymitywne. Kaza?y im wraca? na stó? i le?e? plackiem. Czasami rodzi?y we dwie w jednym ?ó?ku, bo brakowa?o miejsca. Mocz, ka? i krew - wszystko razem si? miesza?o. Jedyne, co mog?am powiedzie?, to to, ?e mam pi?cioro dzieci i chc? si? podzieli? swoim do?wiadczeniem. Po?o?ne mia?y tyle roboty, ?e by?y mi wdzi?czne.
Kiedy pozwoli?am kobietom si? rusza?, krzyki usta?y. Rodz?ce kr?ci?y biodrami, ?piewa?y i wzdycha?y. Odkry?am, ?e bez ?adnych przygotowa? i wiedzy s? w stanie urodzi? pi?knie, rytmicznie i z rado?ci?. Trzeba im tylko na to pozwoli?'.
Przewodnik dobrych narodzin
Pod koniec lat 70. Kitzinger napisa?a 'Przewodnik po dobrych porodach'. By? to raport z?o?ony z do?wiadcze? kobiet z opieki przed porodem, w jego trakcie i po narodzinach, który opisywa? ponur? rzeczywisto?? szpitali w Wielkiej Brytanii. 'Przypomina? przewodnik po restauracjach z zaleceniami zmian' - t?umaczy Kitzinger.
Po wydaniu drugiego przewodnika, pi?? lat pó?niej, przysz?a kolejna fala listów. Tym razem równie? od lekarzy, po?o?nych i administratorów w szpitalach, którzy chwalili si? zmianami, jakie wprowadzili.
W 1993 r. Kitzinger przyjecha?a do Polski jako go?? konferencji 'Jako?? narodzin - jako?? ?ycia'. Organizatorzy konferencji zaapelowali do polskich kobiet, by opisa?y swój poród. Ruszy?a pierwsza edycja akcji 'Rodzi? po ludzku'.
Gumowa wagina rodzi lalk?
W 1982 r. profesor po?o?nictwa w najwi?kszym londy?skim szpitalu wyda? edykt, w którym zastrzeg?, ?e kobiety nie mog? rodzi? poza ?ó?kiem. 'Razem z Janet Balaskas, za?o?ycielk? Ruchu na rzecz Aktywnego Porodu, zorganizowa?y?my demonstracj? pod tym szpitalem' - mówi Kitzinger. W marszu sz?o 5 tys. ludzi. Edykt cofni?to.
Lata 90. przynios?y odrodzenie po?o?nictwa w Stanach i Kanadzie, krajach, w których praktycznie zanik?a praktyka po?o?nych. 'Pami?tam, jak razem z po?o?nymi i matkami maszerowa?y?my w Ontario, w Stanach, pod college'em medycznym w imi? zalegalizowania pracy po?o?nych. Policja zabroni?a nam si? zatrzymywa?, wi?c poprowadzi?am ten marsz z wielk? gumow? wagin? i lalk?, »rodz?c « lalk?. Kamery telewizyjne mia?y co kr?ci?' - wspomina Kitzinger.
Czy doczeka?a si? upragnionych zmian? 'W latach 60. trudno by?o przekona? lekarzy, ?e kobieta wie o swoim ciele rzeczy, o jakich personel medyczny nie ma bladego poj?cia' - opowiada Kitzinger. 'Dzisiaj opieka nad matk? jest postrzegana jako wielki supermarket. Wci?? brakuje empatii, a technologia idzie naprzód. Kiedy? kobieta rodzi?a w swoim ?ó?ku. W domu zjawia?a si? rodzina i go?cie. Robili sobie herbat?. Przychodzi?a lokalna po?o?na ze wsi. Wtedy poród by? spo?ecznym wydarzeniem, rodzinnym ?wi?tem. Dzisiaj sta? si? wydarzeniem stricte medycznym, odizolowanym'
Wojciech Staszewski
Wysokie obcasy, 2006-07-08
Aktualno?ci
Wydarzenia, zaproszenia
Przegl?d prasy
