Prawo do wyra?enia zgody na udzielenie ?wiadcze? zdrowotnych
Prawo do wyra?ania zgody (lub do odmowy jej udzielenia) wyp?ywa z konstytucyjnego prawa jednostki do stanowienia o sobie oraz do ochrony jej integralno?ci. Podstaw? ka?dego badania, zabiegu, zastosowania ?rodków farmakologicznych i innych czynno?ci medycznych powinna by? ?wiadomie i swobodnie wyra?ona zgoda osoby, której to dzia?anie dotyczy. Pacjent ma mo?liwo?? wycofania zgody w ka?dym momencie, a tak?e do wyra?enia sprzeciwu, ustnego lub na pi?mie, i odmowy poddania si? interwencji. Aby zgoda by?a wa?na, musi zosta? poprzedzona dok?adn?, wyczerpuj?c? oraz zrozumia?? informacj? na temat interwencji jakiej ma ona dotyczy?.
Podczas pobytu w szpitalu pacjentka powinna mie? mo?liwo?? swobodnego podejmowania decyzji. Nawet tak rutynowo stosowane w wielu szpitalach zabiegi jak: przebicie p?cherza p?odowego, podanie oksytocyny, naci?cie krocza powinny by? poprzedzone dok?adn? informacj? i zapytaniem kobiety o zgod? na ich przeprowadzenie. Wykonanie tych zabiegów bez zgody pacjentki w sytuacji, w której nie ma bezpo?redniego zagro?enia jej ?ycia, jest niczym innym jak naruszeniem przepisów prawa.
Jakie przepisy prawa stanowi? o prawie do wyra?ania zgody?
- art. 23 kodeksu cywilnego, który udziela ochrony takim dobrom prawnym jak wolno?? i zdrowie;
- art. 5 Europejskiej Konwencji Bioetycznej stanowi, i? ka?dej interwencji w dziedzinie s?u?by zdrowia dokona? mo?na jedynie po udzieleniu przez osob? zainteresowan? swobodnej i ?wiadomej zgody na tak? interwencj?;
- art. 15 - 19 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz art. 32, 33 i 35 ustawy o zawodzie lekarza stanowi? i? pacjent ma prawo do wyra?enia zgody na udzielenie okre?lonych ?wiadcze? zdrowotnych lub ich odmowy;
- art. 192 Kodeksu karnego stanowi, ?e wykonywanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta zagro?one jest kar? pozbawienia wolno?ci do lat 2.
Do prawa pacjenta do wyra?ania zgody odnosz? si? równie? art. 3 ust. b. kodeksu etyki zawodowej piel?gniarki i po?o?nej oraz art. 15 Kodeksu etyki lekarskiej.
Istniej? zró?nicowane formy wyra?ania zgody w zale?no?ci od typu interwencji. Zasad? jest, ?e zgoda musi by? wyra?ona w sposób dostateczny i mo?e przybiera? ró?ne formy. Dla przeprowadzenia zabiegów operacyjnych oraz interwencji stwarzaj?cych stan podwy?szonego ryzyka, przepisy (art. 18 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz art. 34 ustawy o zawodzie lekarza) wymagaj? zgody w formie pisemnej. Natomiast dla pozosta?ych bada? i ?wiadcze? medycznych wymagane jest uzyskanie zgody pacjenta w formie ustnej lub "dorozumianej", przez co rozumie si? takie zachowanie, które w sposób niebudz?cy w?tpliwo?ci, wskazuje na wol? poddania si? proponowanym przez lekarza czynno?ciom medycznym.