Stanowisko ?wiatowej Organizacji Zdrowia dotycz?ce cesarskich ci??
Stanowisko ?wiatowej Organizacji Zdrowia dotycz?ce cesarskich ci??
Przez ostatnie 30 lat skupiona wokó? ochrony zdrowia mi?dzynarodowa spo?eczno?? uznawa?a za idealny odsetek ci?? cesarskich oscyluj?cy mi?dzy 10 a 15 %. To przekonanie wynika?o z rekomendacji opracowanych przez grup? ekspertów ?wiatowej Organizacji Zdrowia w 1985 roku. Jedno z nich brzmia?o: „W ?adnym rejonie geograficznym odsetek cesarskich ci?? nie powinien przekracza? 10-15%.” Zalecenia ekspertów oparte by?y na dost?pnych wówczas danych, pochodz?cych g?ównie z krajów Europy Pó?nocnej, gdzie pozytywne rezultaty opieki oko?oporodowej sz?y w parze z niskim odsetkiem ci?? cesarskich. Z danych wynika?o, ?e wykonane w medycznie uzasadnionych przypadkach cesarskie ci?cie mo?e zapobiec umieralno?ci i zachorowalno?ci oko?oporodowej matek i dzieci. Nie potwierdzono jednak?e korzystnego wp?ywu tej operacji na matki i dzieci w sytuacji, kiedy nie jest ona medycznie uzasadniona.
Mimo to, na przestrzeni lat, odsetek cesarskich ci?? systematycznie wzrasta? zarówno w krajach rozwini?tych jak i rozwijaj?cych si?, daj?c powody do niepokoju zarówno rz?dom krajów jak i klinicystom. Sta?y wzrost liczby cc ma potencjalnie negatywny wp?yw na zdrowie znacz?cej liczby matek i dzieci. Natomiast koszty operacji stanowi? realn? przeszkod? dla sprawiedliwego dost?pu do opieki oko?oporodowej dla matek i dzieci gdy? stanowi? znacz?cy wydatek dla przeci??onych i s?abych systemów ochrony zdrowia.
W miar? gromadzenia coraz wi?kszej liczby danych, a tak?e udoskonalania klinicznej praktyki po?o?niczej i metodologii pozwalaj?cej na lepsz? ich ocen?, coraz wi?cej osób zajmuj?cych si? ochron? zdrowia, naukowców, epidemiologów i decydentów wyra?a?o potrzeb? ponownego rozpatrzenia wysoko?ci rekomendowanego odsetka cesarskich ci?? ze wskaza? medycznych. Jednak?e okre?lenie go w sposób adekwatny na poziomie populacji, tak aby nie uwzgl?dnia? operacji z punktu widzenia medycznego niepotrzebnych, jest trudnym wyzwaniem.
Podejmuj?c je ?wiatowa Organizacja Zdrowia przeprowadzi?a w 2014 roku przegl?d systematyczny dost?pnych bada? krajowych, które poszukiwa?y adekwatnego odsetka cesarskich ci?? dla danej populacji. Celem by?o zidentyfikowanie, krytyczna ocena i synteza wyników tych bada?, które analizowa?y zwi?zek mi?dzy cesarskim ci?ciem a stanem matki i noworodka. Wa?ne tu by?o rozró?nienie mi?dzy badaniami populacji, a badaniami placówek opieki oko?oporodowej, gdy? rekomendacja dla ca?ej populacji niekoniecznie b?dzie dla nich odpowiednia gdy? pracuj? one w ró?nych ?rodowiskach, maj? swoj? wydolno??, zakres ?wiadcze? i procedury kliniczne.
Równocze?nie, ?wiatowa Organizacja Zdrowia przeprowadzi?a ?wiatowe badanie populacyjne aby oceni? zwi?zek mi?dzy cesarskim ci?ciem a umieralno?ci? matek i noworodków.
Bazuj?c na dost?pnych danych, u?ywaj?c akceptowanych przez mi?dzynarodow? spo?eczno?? metod do ich oceny i przy u?yciu najbardziej odpowiednich narz?dzi analitycznych, ?wiatowa Organizacja Zdrowia stwierdza:
1. Cesarskie ci?cia s? skuteczne je?li chodzi o ratowanie ?ycia matek i dzieci, ale tylko wtedy gdy s? zastosowane ze wskaza? medycznych.
2. Na poziomie populacji odsetek cesarskich ci?? wy?szy ni? 10% nie jest skojarzony ze zmniejszeniem odsetka umieralno?ci oko?oporodowej matek i noworodków.
3. Cesarskie ci?cia mog? by? powodem znacz?cych, a niekiedy trwa?ych komplikacji, niepe?nosprawno?ci lub ?mierci, w szczególno?ci w miejscach nie posiadaj?cych mo?liwo?ci i/lub zdolno?ci do przeprowadzenia bezpiecznej operacji i leczenia komplikacji pooperacyjnych. Idealnie, cesarskie ci?cia powinny by? przeprowadzane tylko wtedy gdy s? medycznie niezb?dne.
4. Powinno si? do?o?y? wszelkich stara? aby cesarskie ci?cie by?o dost?pne dla kobiet, które go potrzebuj?, ni? d??y? do osi?gni?cia okre?lonych wyników.
5. Wp?yw odsetka cesarskich ci?? na inne wyniki takie jak: zachorowalno?? oko?oporodowa, wyniki pediatryczne, a tak?e psychologiczny i spo?eczny dobrostan jest wci?? niejasny. Potrzeba wi?cej bada? dla zrozumienia skutków zdrowotnych jakie niesie ze sob? cesarskie ci?cie w krótko – i d?ugofalowej perspektywie.
Odsetek cesarskich ci?? na poziomie szpitali i potrzeba stworzenia uniwersalnego systemu klasyfikacji.
W placówkach opieki oko?oporodowej wa?ne jest monitorowanie odsetka cesarskich ci?? maj?c na uwadze charakterystyk? pacjentów, którzy z tych placówek korzystaj? (obstetrical case mix). Obecnie nie istnieje ?aden standardowy system klasyfikacji dzi?ki któremu mo?na by porówna? odsetek cesarskich ci?? w zale?no?ci od rodzaju placówki, miasta, kraju lub regionu w u?yteczny i wskazuj?cy kierunek dzia?a? sposób. Nie jest wi?c mo?liwa wymiana informacji w sposób konstruktywny, zaplanowany i przejrzysty aby móc efektywnie monitorowa? wyniki matczyne i noworodkowe.
Po przeprowadzeniu przegl?du systematycznego u?ywanych klasyfikacji do cesarskiego ci?cia ?wiatowa Organizacja Zdrowia uzna?a, ?e klasyfikacja Robsona jest najw?a?ciwszym systemem spe?niaj?cym kryteria zarówno na poziomie mi?dzynarodowym jak i lokalnym.
Klasyfikacja Robsona przypisuje kobiety zg?aszaj?ce si? do porodu do jednej z 10 roz??cznych od siebie kategorii.
Kategorie te bazuj? na 5 rutynowo zbieranych danych w oddzia?ach po?o?niczych:
1. Historia ci??y - pierworódka, wieloródka bez ci?cia cesarskiego w wywiadzie, wieloródka z ci?ciem cesarskim w wywiadzie.
2. Rozpocz?cie czynno?ci porodowej – samoistne, indukowane, ci?cie cesarskie przed porodem.
3. Wiek ci??owy w momencie porodu - poród przedwczesny lub o czasie.
4. Po?o?enie p?odu -g?ówkowe, miednicowe, poprzeczne.
5. Rodzaj ci??y – pojedyncza, mnoga.
Ta klasyfikacja odznacza si? prostot?, solidno?ci?, odtwarzalno?ci?, jest w?a?ciwa klinicznie i prospektywna. Oznacza to, ?e ka?da kobieta która zg?asza si? do porodu mo?e by? natychmiastowo zaklasyfikowana do jednej z 10 kategorii bazuj?cych na tych paru podstawowych charakterystykach. To pozwala na dokonanie porówna? i analiz cesarskich ci?? zarówno wewn?trz jak i w poprzek grup.
W 2014 roku WHO dokona?a drugiego przegl?du systematycznego zbieraj?cego do?wiadczenia u?ytkowników klasyfikacji Robsona aby oceni? jej plusy i minusy w adaptacji, wdra?aniu i interpretacji, i aby rozpozna? bariery, czynniki wspieraj?ce i potencjalne adaptacje tej metody. Na spotkaniu ekspertów w pa?dzierniku 2014 roku przeanalizowano dost?pne dane. Aby ustanowi? wspólny punkt wyj?cia dla dokonywania porówna? wyników matczynych i oko?oporodowych wewn?trz placówek jak i pomi?dzy nimi opracowano szereg rekomendacji:
1. Bez wzgl?du na poziom referencyjno?ci placówki po?o?nicze powinny u?ywa? klasyfikacji Robsona wobec kobiet które zg?aszaj? si? do porodu.
2. U?ytkownicy systemu mog? - przy zachowaniu oryginalnej struktury dla standardowych porówna? – tworzy? podgrupy dla celów epidemiologicznych, szacowania kosztów, tworzenia zalece? w ramach poszczególnych grup zgodnie z potrzebami lokalnej opieki oko?oporodowej.
3. Raport z wyników klasyfikacji Robsona powinien by?, w miar? mo?liwo?ci, dost?pny dla opinii publicznej.
?wiatowa Organizacja Zdrowia oczekuje, ?e u?ywanie klasyfikacji Robsona pomo?e placówkom:
1. optymalizowa? stosowanie cesarskiego ci?cia poprzez identyfikacj?, analiz? i skupienie tej interwencji na specyficznych grupach szczególnie istotnych dla danej placówki.
2. ocenia? efektywno?? strategii lub interwencji maj?cych na celu optymalizacj? stosowania cesarskiego ci?cia.
3. oceni? jako?? opieki, zarz?dzanie praktykami klinicznymi i wyniki w poszczególnych grupach
4. oceni? jako?? zebranych danych, podnosz?c ?wiadomo?? personelu co do znaczenia tych danych i ich u?ywania.
Konkluzja
?wiatowa Organizacja Zdrowia proponuje uzna? klasyfikacj? Robsona za globalny standard dla oceny, monitoringu i porówna? odsetka cesarskich ci?? w ramach placówek opieki oko?oporodowej i pomi?dzy nimi. Aby u?atwi? placówkom adaptacj? tej klasyfikacji ?wiatowa Organizacja Zdrowia opracuje wytyczne dla jej u?ycia, wdro?enia i interpretacji, w??czaj?c w to standaryzacj? poj?? i definicji.
Powy?szy tekst jest skrótem z oficjalnego stanowiska ?wiatowej Organizacji Zdrowia dotycz?cego cesarskiego ci?cia.
Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG
