Opieka oko?oporodowa w Austrii - zmiany nastawione na potrzeby kobiet
Kobiety ci??arne w Austrii otoczone s? kompleksow? opiek?. Pocz?wszy od specjalistycznej opieki lekarskiej, wielowymiarowej opieki po?o?nych a? po opiek? socjaln? (np. "Mutterschütz", czyli urlop macierzy?ski, rozpoczyna si? na 8. tygodni przed terminem porodu). Podstaw? tej szerokiej oferty jest struktura opieki medycznej: wspó?praca lekarzy specjalistów ze szpitalami, mo?liwo?? sprawowania opieki przez po?o?ne pracuj?ce we w?asnych gabinetach, oraz stworzonej przez pa?stwo, sieci opieki socjalnej - "Jugentamt" uprawnionej do opieki nad rodzin?, dzie?mi i m?odzie??.
Ka?da kobieta ci??arna, od momentu stwierdzenia przez lekarza ginekologa ci??y, posiada Mutter-Kind-Pass (Ksi??eczk? Matki i Dziecka). Ksi??eczka, wprowadzona w 1974 roku przez ówczesnego ministra zdrowia, przyczyni?a si? do powszechnej i kompleksowej opieki nad matk? i dzieckiem. Jest nienormowanym prawem (nieobowi?zkowym) dokumentem ci??arnej. Zawiera wszystkie informacje o zdrowiu kobiety, o przebiegu ci??y, samym porodzie oraz o stanie zdrowia dziecka, od urodzenia, do 62 miesi?ca ?ycia. Jest nowelizowana i poszerzana w interesie prewencyjnej opieki medycznej.
Opiek? ginekologa uzupe?nia opieka ambulatoryjna szpitala w którym kobieta decyduje si? urodzi? dziecko. Ambulatoria wykonuj? badania specjalistyczne, dzi?ki wyposa?eniu w aparatur? diagnostyczn? i kompetencje lekarzy - ginekologów. Do bada? tych zalicza si?: trzykrotne badanie USG: mi?dzy 11. a 14. tyg. ci??y, 20. a 24. tyg. ci??y, i w 34. tyg. dla kontroli wagi i po?o?enia p?odu, badanie na poziom cukru (cukrzyca ci??arnych) w 28. tyg. ci??y oraz wszystkie dodatkowe badania w przypadkach patologii ci??y, w ambulatorium tzw. ryzyka ci??y.
Opiek? lekarsk? uzupe?nia opieka sprawowana przez po?o?ne. Podstaw? mo?liwo?ci tej opieki s? struktury, w których po?o?ne mog? spe?nia? swoje zawodowe funkcje. Wszystkie po?o?ne czynne zawodowo s? zrzeszone w organizacji zwanej Hebammengremium. Organizacja ta nie tylko reprezentuje interesy zawodowe po?o?nych, ale reguluje prawnie ich dzia?alno??. Przepisy ustanowione przez po?o?ne, stwarzaj? szerokie podstawy i mo?liwo?ci opieki nad kobietami w ci??y, w czasie porodu i po?ogu. Statutowy obowi?zek regularnego dokszta?cania umo?liwia utrzymanie sta?ego wysokiego poziomu ?wiadcze?. Jest to oczywi?cie z korzy?ci? dla kobiet. Powoduje zarówno poszerzanie i ró?norodno?? opieki, jak i korzystanie z nowych, komplementarnych metod. Na mocy znowelizowanych przepisów z lat 90., po?o?ne maj? prawo i mo?liwo?? tworzy? indywidualne lub grupowe praktyki po?o?nych. Daje to kobietom dodatkow? mo?liwo?? wczesnego i cz?stego kontaktu z po?o?n?. Kobiety maj? mo?liwo?? korzystania z takich form poradnictwa, na jakie lekarz ginekolog nie ma wystarczaj?co du?o czasu. Po?o?ne zapoznaj?, wyja?niaj? kobietom metody i wyniki bada?, przygotowuj? do porodu, spe?niaj? funkcj? dodatkowej osoby towarzysz?cej kobiecie w tym wyj?tkowym okresie ?ycia.
Kobiety które znajduj? si? w trudnej sytuacji socjalnej i zdrowotnej, mog? korzysta? z dobrze rozwini?tej struktury, opartej na utrzymywanych z bud?etu pa?stwa centrów dla matki i dziecka. Kobiety mog? w nich otrzyma? profesjonaln? pomoc ze strony zatrudnionego tam zespo?u lekarzy, po?o?nych, pracowników socjalnych i psychologów.
Zmiany nastawione na potrzeby kobiet rozpocz??y si? w pocz?tkach lat 80. Wysz?y one od samych kobiet i ich rodzin. N a pocz?tku dotyczy?y mo?liwo?ci towarzyszenia osoby bliskiej w porodzie. Drugim postulatem by?o wprowadzenie tzw. rooming-in, czyli mo?liwo?ci przebywania matki razem z dzieckiem po porodzie. Tradycja "porodów rodzinnych" przyj??a si? szybko, jest teraz powszechna i traktowana jako oczywiste prawo. Jest te? systematycznie poszerzana np. ojciec dziecka ma prawo towarzyszy? kobiecie w czasie ci?cia cesarskiego na sali operacyjnej. Warunkiem jest planowany zabieg, wykonywany w znieczuleniu dol?d?wiowym. Matka dziecka urodzonego przedwcze?nie, ma mo?liwo?? przebywa? razem z dzieckiem w szpitalu jako osoba towarzysz?ca i bra? aktywny udzia? w jego piel?gnowaniu.
Kolejne zmiany rozpocz??y si? pod koniec lat 80. Wysz?y ju? nie tylko od samych kobiet, ale te? od po?o?nych i ?rodowiska lekarskiego. Zacz?to propagowanie "sanfte geburt" czyli naturalne porody przy jednoczesnym u?yciu nowoczesnych metod technicznych tylko w sytuacjach koniecznych, a stosowanych nie rutynowo. Samopoczucie kobiet i stopie? realizacji ich potrzeb, sta?y si? równowarto?ciowym czynnikiem okre?laj?cym jako?? opieki oko?oporodowej. Zacz?to przebudowywa? sale porodowe, urz?dza? je i wyposa?a? nie tylko w wyspecjalizowan? aparatur? medyczn?, ale nadawa? im charakter indywidualny z zachowaniem intymnej atmosfery. Pojawi?y si? wanny do porodów w wodzie, gumowe pi?ki, krzese?ka do porodów na siedz?co, ca?a nowa generacja ?ó?ek porodowych, specjalnie przystosowanych do wymogów kobiet, a nie tylko, jak to by?o wcze?niej, dla tych, którzy przy nich pracowali. Pojawi?y si? nowe, komplementarne metody przygotowywania do porodu.
Zmiany te zapocz?tkowa?y d?ugotrwa?y proces, który ma wp?yw na wszystkie aspekty opieki nad ci??arn?, rodz?c?, po?o?nic? i jej dzieckiem.
Agnieszka Herzig, po?o?na
Uko?czy?a Policealne Studium Zawodowe dla Po?o?nych w Krakowie w 1983 roku. Od 1989 roku pracuje na sali porodowej miejskiego szpitala Wilhelminenspital w Wiedniu (Austria). Od 12 lat prowadzi przygotowanie do porodu. Jej zasad? jest towarzyszy? i pomaga? kobietom rodzi? aktywnie i ?wiadomie, umacniaj?c je w tak wa?nym dla nich momencie ?ycia.
Tekst wyst?pienia na konferencji ?Poród jako do?wiadczenie kobiety - rola, misja, odpowiedzialno?? po?o?nej i lekarza", organizowanej przez Fundacj? Rodzi? po Ludzku, Warszawa-Rynia 2005 r.