Widok twarzy matki, jej dotyk, zapach, g?os, ciep?o, smak to czynniki u?atwiaj?ce dziecku odszukanie piersi, prawid?owe jej uchwycenie i ssanie (czytaj wi?cej w tek?cie „Co si? dzieje podczas pierwszego kontaktu z mam? i dzieckiem?”). Pierwszy kontakt zako?czony ssaniem piersi stanowi dobry pocz?tek laktacji i zwi?ksza szanse na dalszy pomy?lny przebieg tego procesu.
Godzin? po porodzie st??enie oksytocyny w krwiobiegu matki jest wy?sze, ni? bezpo?rednio przed porodem. W tym czasie równie? wrodzone instynktowne odruchy dziecka zwi?zane z karmieniem piersi?, kieruj?ce je do brodawki dzia?aj? najsilniej i uruchamiaj? odpowiedni? odpowied? u matki.
Zmys?y matki stymulowane w trakcie kontaktu „cia?o do cia?a” aktywuj? jej uk?ad neuroendokrynny. Dodatkowo masowanie matczynych piersi r?czkami dziecka wp?ywa na wzrost poziomu oksytocyny u matki. Dzi?ki temu kobiety staj? si? spokojniejsze, rozlu?nione i uruchamiaj? swe zachowania opieku?cze wzgl?dem dziecka (Uvas-Moberg, 1996). Oksytocyna wydzielana w trakcie karmienia powoduje równie? u matek odczucie senno?ci, dzi?ki czemu maj? one wi?ksz? szans? na wypoczywanie i spanie wraz z dzieckiem we wczesnym okresie poporodowym. Tak wi?c s? to najbardziej optymalne warunki do nauki karmienia piersi?, zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Ogromnie wa?ne jest, ?e wydzielana oksytocyna matki oraz ciep?o cia?a matki, daj?ce dziecku komfort termiczny i ukojenie, zapewniaj? ?agodne przej?cie z ?ycia wewn?trzmacicznego do pozamacicznego (Colson S, 2002).
W trakcie karmienie piersi? oksytocyna wydziela si? zarówno w mózgu kobiety, jak i u dziecka. W efekcie dochodzi do pobudzenia nerwu b??dnego i uwolnienia 19 hormonów ?o??dkowo - jelitowych m.in. insulin, cholecystokininy i gastryny (Tafari N, Rose SM, 1973). Stymuluje to wzrost kosmków jelitowych u dziecka, przez co zwi?ksza si? powierzchnia wch?aniania sk?adników pokarmowych i przyswajania kalorii przy ka?dym karmieniu (Uvas-Moberg, 1989). Autorzy przegl?du doniesie? naukowych Cochrane’a dotycz?cego wp?ywu wczesnego kontaktu na karmienie piersi? uwzgl?dnili wyniki 16 prac, z których 12 dotyczy?o matek noworodków donoszonych, a 4 matek zdrowych wcze?niaków, urodzonych blisko terminu porodu (Carfoot S, Williamson PR, Dickinson R 2004, Carfoot S, Williamson PR, Dickinson R 2005, Carlsson et al. 1978, Chwo MJ et al. 2002, De Chateau P, Wiberg P 1977, Mizuno K, Mizuno N, Shinohara T, Noda M 2004, Moore ER, Anderson GC 2007, Punthmatharith B 2001, Shiau SHH 1997, Sosa R, Kennell JH, Klaus M, Urrutia JJ 1976a, Sosa R, Kennell JH, Klaus M, Urrutia JJ 1976b, Sosa R, Kennell JH, Klaus M, Urrutia JJ 1976c, Syfrett EB, Anderson GC 1996, Thompson ME, Hartsock TE, Larson C 1979, Vaidya K, Sharma A, Dhungel S 2005, Villalon HU, Alvarez PC 1993).
Badania te wykaza?y, ?e :
- wczesny kontakt „cia?o do cia?a” wp?ywa – istotnie statystycznie – na sukces pierwszego karmienia oraz na wska?niki karmienia piersi? w 3. dniu po porodzie oraz mi?dzy 1.–4. miesi?cem po porodzie.
- ponadto wyd?u?a on czas karmienia naturalnego – matki, które mia?y wczesny kontakt ze swoim dzieckiem karmi?y piersi? o 42,55 dnia d?u?ej ni? te, które takiego kontaktu po porodzie nie mia?y.
- odnotowano tak?e, ?e mimo braku istotnego statystycznie wp?ywu wczesnego kontaktu STS na liczb? i rodzaj problemów laktacyjnych, odczuwanie bólu zwi?zanego z nawa?em mlecznym by?o zredukowane w grupie matek z kontaktem „cia?o do cia?a”.
- kobiety, które mog?y sp?dzi? pierwsze godziny po porodzie z dzieckiem w kontakcie „cia?o do cia?a”, cz??ciej karmi?y wy??cznie piersi? w trakcie pobytu w szpitalu i d?u?ej karmi?y piersi?.
Noworodki przystawione do piersi w trakcie wczesnego kontaktu STS potrafi? rozpozna? zapach pokarmu w?asnej matki (Mizuno K, Mizuno N, Shinohara T, Noda M 2004). Kontakt STS nie wp?ywa natomiast istotnie na proces dojrzewania mleka kobiecego, zmiany masy cia?a noworodka oraz matczyn? ocen?, czy ilo?? mleka jest odpowiednia do potrzeb jej dziecka.
Badania prowadzone w krajach uprzemys?owionych dowiod?y, ?e metoda kangurowania wcze?niaków jest bezpieczna dla noworodków, wnosi korzy?ci w zakresie karmienia piersi?, a tak?e przyczynia si? do zmniejszenia okresu hospitalizacji dziecka [Thukral A, Chawla D, Agarwal R: Kangaroo Mother Care an alternative to conventional care, Division of Neonatology, Department of Pediatrics, AIIMS – NICU protocols, 2008].
Matki dzieci przedwcze?nie urodzonych, przebywaj?cych w Oddziale Intensywnej Opieki nad Noworodkiem, które kangurowa?y swoje dzieci, produkowa?y wi?cej pokarmu i d?u?ej karmi?y piersi? (Whitelaw A, et al. 1998; Bier JB, et al.1997). Dodatkowo, podczas kangurowania wzrasta wydzielanie cholecystokininy, która stymuluje wspó?czulny uk?ad nerwowy i w efekcie pozytywnie wp?ywa na zwi?kszenie wydzielania istotnych dla uk?adu trawiennego hormonów i enzymów oraz na stymulacj? wzrostu b?ony ?luzowej przewodu pokarmowego (Tornhage CJ, et al. 1998; Ramanathan K, et al. 2001; Rojas MA, et al. 2003; Whitelaw A. 1986).
Dotyk matki podczas pierwszego kontaktu wp?ywa te? na zwi?kszenie aktywno?ci nerwu b??dnego, co obni?a pobudzenie fizjologiczne i powoduje spadek poziom hormonów stresu u dziecka. Zwi?zany z tym spadek poziomu kortyzolu kojarzony jest dodatkowo z podwy?szeniem poziomu oksytocyny. To dzi?ki niej dochodzi u dziecka do ogólnej reakcji relaksacji i wzrostu, czyli psychofizjologicznego wzorca antystresowego, opisywanego przez Uvnäs-Moberg (1997), w przeciwie?stwie do reakcji stresowej typu „walcz lub uciekaj”.
Niezwykle wa?ne jest, ?e wyniki bada? pokazuj?, ?e promocja wczesnej inicjacji karmienia piersi? mo?e wp?yn?? istotnie na zmniejszenie umieralno?ci noworodków. Karmienie piersi? od pierwszego dnia mo?e zmniejszy? ?miertelno?? dzieci o 16%, a karmienie piersi? rozpocz?te w ci?gu pierwszych godzin po porodzie a? o 22% (Edmond KM et al. 2006).
dr n. med. Barbara Baranowska
