Alternatywne miejsca porodu
Jeszcze na pocz?tku XX wieku zarówno w krajach europejskich, jak i w Stanach Zjednoczonych, wi?kszo?? kobiet rodzi?a w domu, w towarzystwie po?o?nej lub lekarza rodzinnego. Wzrastaj?ce znaczenie ginekologów-po?o?ników zwi?zane z rozwojem technologii medycznej, ograniczanie systemu licencji dla po?o?nych doprowadzi?o w ci?gu zaledwie kilkudziesi?ciu lat do zmniejszenia roli po?o?nych w opiece nad kobiet?, zw?aszcza w krajach, w których zawód ten nie by? chroniony prawem i tradycj?, oraz do przeniesienia wi?kszo?ci porodów do szpitali.
Lata 70. XX wieku w Europie Zachodniej zaowocowa?y mi?dzy innymi powstaniem ruchów na rzecz zmian w opiece oko?oporodowej, skupiaj?cymi osoby niezwi?zane zawodowo z opiek? po?o?nicz?. Najwa?niejsze postulaty tych inicjatyw to: upodmiotowienie kobiety rodz?cej i m?odej matki, mo?liwo?? wyboru miejsca porodu, oraz niezale?no?? i samodzielno?? po?o?nych.
Od tego czasu niektóre kraje europejskie (Wielka Brytania, Niemcy, a tak?e Holandia, w której niezale?ne po?o?ne i porody domowe maj? kilkusetletni? tradycj?) wprowadzi?y rozwi?zania umo?liwiaj?ce kobietom wybór miejsca do porodu. Równie? w USA dzia?a wiele o?rodków porodowych prowadzonych wy??cznie przez po?o?ne, cho? nie jest to ?atwe ze wzgl?du na bardzo silne lobby lekarzy ginekologów-po?o?ników.
Niezale?na po?o?na
Sukcesy i niepowodzenia ma?ych o?rodków porodowych w krajach europejskich wskazuj? na to, ?e nie mo?na mówi? o alternatywnych do szpitala miejscach do porodu bez silnej pozycji po?o?nych. Tylko w tych krajach, w których zawód po?o?nej ma status niezale?nej profesji medycznej i w których kompetencje po?o?nych s? jasno okre?lone, takie projekty maj? szanse powodzenia.
Opieka sprawowana przez po?o?ne, zarówno w czasie ci??y jak i porodu i po?ogu, ró?ni si? od tej sprawowanej przez lekarzy. Po?o?ne s? bardziej nastawione na towarzyszenie kobiecie w ci??y i jej rodzinie, maj? wi?ksze mo?liwo?ci rozeznania warunków ?ycia spo?eczno?ci w której dzia?aj?, s? ?atwiej dost?pne dla kobiet i lepiej odpowiadaj? na ich potrzeby.
Partnerska relacja z lekarzami
Do?wiadczenia niezale?nych po?o?nych dzia?aj?cych w krajach Europy Zachodniej, prowadz?cych ma?e o?rodki porodowe i przyjmuj?cych porody w domu pokazuj?, i? alternatywne miejsca do porodu, aby by?y bezpieczne, musz? stanowi? element ca?ego systemu opieki oko?oporodowej. Niezale?na po?o?na wspó?pracuje z najbli?szym szpitalem, i z ginekologami-po?o?nikami, z którymi konsultuje przypadki.
Co to jest dom narodzin?
Dom narodzin, niezale?ne centrum porodowe, "hotel" porodowy - w ró?nych krajach miejsca te ró?nie si? nazywaj?. Zazwyczaj jest to niezale?na praktyka prowadzona wy??cznie przez po?o?ne, które prowadz? ci??? kobiety, przygotowuj? j? do porodu, a nast?pnie towarzysz? jej przy narodzinach dziecka w wybranym przez ni? miejscu - w jej w?asnym domu, domu narodzin lub, gdy zachodzi taka potrzeba, w szpitalu. Po?o?ne dzia?aj? na niewielkim obszarze, s? zwi?zane z najbli?szym szpitalem do którego mog? skierowa? podopieczn? na badania lub do lekarza po?o?nika, gdy podejrzewaj? nieprawid?owo?ci oraz mog? towarzyszy? swojej podopiecznej przy porodzie, mimo ?e nie s? zatrudnione w danej placówce. Zdarza si? równie?, ?e przy szpitalu funkcjonuje oddzia? prowadzony przez po?o?ne, zajmuj?cy si? porodami fizjologicznymi, oferuj?cy podobne warunki jak dom narodzin.
Wn?trze domu narodzin przypomina dom, pokoje s? przytulnie urz?dzone, wyposa?one w pomocne przy porodzie sprz?ty. Takie urz?dzenie pomieszcze? do porodu sprawia, ?e kobieta czuje si? bezpiecznie, jak u siebie w domu, mo?e rodzi? zgodnie ze swoim instynktem, nic nie zak?óca przebiegu porodu i nie przeszkadza w jej aktywno?ci. Opieka po?o?nych jest nastawiona na `minimalizowanie interwencji w poród, na towarzyszenie kobiecie i odpowiadaniu na jej potrzeby.
Bardzo cz?sto, oprócz opieki w czasie ci??y i porodu, dom narodzin jest otwarty dla kobiet w ka?dym wieku, organizowane s? spotkania, grupy wsparcia, warsztaty.
Poród w domu
Wiele kobiet pragnie urodzi? swoje dziecko w miejscu, w którym czuj? si? najbezpieczniej, w otoczeniu znajomych sprz?tów, w ca?kowitej zgodzie ze swoim cia?em i zaufaniu w jego mo?liwo?ci. Poród w domu budzi wiele kontrowersji, bowiem przyzwyczaili?my si? patrze? na ci??? i poród jako na ?ród?a niebezpiecze?stwa dla kobiety i jej dziecka. Jedynym krajem, w którym poród domowy jest integralnym elementem systemu opieki po?o?niczej jest Holandia. Na pocz?tku ci??y zak?ada si? tam, ?e ka?da kobieta mo?e urodzi? w domu. Dok?adny system screeningu (badania przesiewowe nastawione na wykrywanie czynników ryzyka), i odpowiednio wczesna reakcja na nieprawid?owo?ci w przebiegu ci??y sprawiaj?, ?e ka?da kobieta jest otoczona tak? opiek?, jaka jest dla niej najlepsza. Po?o?na prowadz?ca ci??? przekazuje kobiet? pod opiek? lekarza w takich sytuacjach jak: wysokie ci?nienie krwi, przenoszenie ci??y, po?o?enie po?ladkowe, ci??a mnoga, zagra?aj?cy poród przedwczesny, wewn?trzmaciczne opó?nienie wzrostu p?odu i krwawienie. Równie? w czasie porodu, w ka?dym momencie mo?liwe jest podj?cie decyzji o przeniesieniu kobiety do szpitala. U?atwia to wspó?praca po?o?nych z lekarzami i szpitalami, oraz dobrze zorganizowany system ambulansów. W Holandii w domu rodzi ok. 30 % kobiet.
Próby wprowadzania podobnego systemu podejmowane s? w Wielkiej Brytanii i Niemczech. Najcz??ciej poród w domu jest elementem oferty ma?ych o?rodków porodowych. Niemniej brakuje rozwi?za? prawnych, które umo?liwi?yby traktowanie wyboru porodu domowego jako rzeczywistej alternatywy dla porodu w szpitalu - na przyk?ad refundacji kosztów z ubezpieczenia.
Co badania naukowe mówi? o alternatywnych miejscach do porodu?
Domy narodzin
Wiele bada? naukowych wykaza?o, i? domy narodzin s? bezpiecznym miejscem do porodu gdy spe?nione s? nast?puj?ce warunki:
1. dzia?a system screeningu (bada? przesiewowych, s?u??cych wczesnemu wykryciu ci??y ryzyka)
2. osoby sprawuj?ce opiek? s? bardzo dobrze, profesjonalnie przygotowane
3. dost?pna jest pomoc lekarza
4. mo?liwy jest szybki transport do szpitala
5. sprz?t ratuj?cy ?ycie jest dost?pny na miejscu.
Poród w domu narodzin jest ta?szy ni? w szpitalu. W porównaniu z kobietami w ci??y niskiego ryzyka rodz?cymi w szpitalu, rodz?ce w domu narodzin przechodz? mniej rutynowych interwencji medycznych (które same w sobie s? czynnikami dodatkowego ryzyka oraz nios? za sob? koszty). Prawdopodobie?stwo konieczno?ci zastosowania cesarskiego ci?cia jest 2 do 3 razy mniejsze w domu narodzin ni? w szpitalu (Goer H., 1995). Badanie wykonane w latach 1997-1999 w Wielkiej Brytanii polegaj?ce na porównaniu porodów w dwóch grupach kobiet z ci??ami niskiego ryzyka, rodz?cych w domu narodzin (pierwsza grupa) i w oddziale po?o?niczym lokalnego szpitala (druga grupa) wykaza?o, i? w czasie porodów w domu narodzin wyst?powa?o mniejsze ryzyko powik?a? oraz rzadziej stosowano interwencje medyczne. Porodów prawid?owych w oddziale po?o?niczym by?o 72,3%, w domu narodzin - 85,6%, cesarskich ci?? odpowiednio - 12,6% oraz 6,1%. Kleszcze zastosowano w szpitalu w 5,1%, w domu narodzin w 2% przypadków, pró?nioci?g odpowiednio - w 9,5% i 1,9%, naci?cie krocza zrobiono - 18,9% i 1,5% kobiet. Indukcj? zastosowano w szpitalu w 16,8% porodów, a w domu narodzin w 7,3% (Saunders D. et al., 2000).
Poród w domu
Niewiele bada? naukowych rzetelnie analizuje dane dotycz?ce porodów domowych. Wiele z nich ujmuje planowane porody domowe razem z incydentalnymi, nag?ymi porodami lub takimi, które odbywaj? si? bez wykwalifikowanej asysty, co mo?e potwierdzi? powszechne przekonanie o tym, i? porody domowe s? niebezpieczne. Rzetelne badania, jak i do?wiadczenia po?o?nych przyjmuj?cych porody w domu, pokazuj? i? poród w domu jest bezpieczn? alternatyw? dla porodu w szpitalu, gdy s? spe?nione trzy podstawowe warunki:
1. kobieta jest w ci??y niskiego ryzyka,
2. osoba przyjmuj?ca poród jest do?wiadczona i dobrze wykwalifikowana,
3. istnieje zaplecze na wypadek sytuacji wymagaj?cych pomocy lekarza lub przeniesienia kobiety do szpitala (transport, umówiony wcze?niej szpital, lekarz gotowy na wezwanie) (Goer H., 1995).
Jedno z najbardziej dok?adnych bada? nad bezpiecze?stwem porodów domowych zosta?o przeprowadzone w 1977 r., i zrewidowane w 1980 r. przez ameryka?skiego lekarza Lewisa Mehla. Zbadano 1046 zaplanowanych porodów domowych porównuj?c je z 1046 porodami w szpitalu, przy czym wiek kobiety, dzietno??, status spo?eczno-ekonomiczny oraz czynniki ryzyka by?y w obu grupach maksymalnie zbli?one. Przypadki, w których kobieta w trakcie porodu domowego zosta?a przeniesiona do szpitala uj?to jako porody domowe, aby nie zani?a? oceny ryzyka w tej grupie. Porody analizowane by?y pod wzgl?dem czasu trwania, komplikacji w czasie porodu, stanu noworodków, oraz u?ytych procedur. Badanie to nie potwierdzi?o przekonania o wy?szo?ci porodów szpitalnych nad domowymi pod wzgl?dem ponoszonego ryzyka. ?miertelno?? oko?oporodowa by?a taka sama w obu grupach. Dzieci urodzone w szpitalu 3,17 razy cz??ciej ni? urodzone w domu wymaga?y resuscytacji, a 4 razy cz??ciej mia?y infekcj?. W szpitalu 22 razy cz??ciej u?yto kleszczy. W porodach szpitalnych wykonano 8,2% cesarskich ci??, a w domowych 2,7%. W?ród kobiet rodz?cych w szpitalu naci?cie krocza wykonano 9 razy cz??ciej ni? w?ród rodz?cych w domu. Podczas porodów w szpitalu dosz?o 3 razy cz??ciej do krwotoku poporodowego (Davis-Floyd R., 1992).
Bibliografia:
Urszula Kubicka-Kraszy?ska, Fundacja Rodzi? po Ludzku
Artyku? ukaza? si? w "Magazynie Piel?gniarki i Po?o?nej", nr 1-3 2004 r.
- Goer H. 1995, Obstetrics myths versus research realities: a guide to the medical literature, Bergin&Garvey, Wesport, London.
- Davis-Floyd R. 1992, Birth as an American Rite of Passage, University of California Press.
- Saunders D., Boulton M., Chapple J. et al. 2000, Evaluation of the Edgware Birth centre, North Thames Perinatal Public Health, Harrow, UK.
Urszula Kubicka-Kraszy?ska, Fundacja Rodzi? po Ludzku
Artyku? ukaza? si? w "Magazynie Piel?gniarki i Po?o?nej", nr 1-3 2004 r.
Projekt zrealizowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej (Środki Przejściowe 2004 i 2005) oraz przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.
© 2011 Fundacja Rodzić po Ludzku