JesteÅ› tutaj: Home 
Pozaszpitalne miejsca do porodu Towarzyszenie kobiecie rodz?cej w praktyce porodu domowego
Pozaszpitalne miejsca do porodu Towarzyszenie kobiecie rodz?cej w praktyce porodu domowego
Towarzyszenie kobiecie rodz?cej w praktyce porodu domowego
?eby odpowiedzie? sobie na pytanie, jak najpe?niej wspiera? rodziców w czasie porodu, trzeba umie? okre?li?, jakie warunki powinny by? spe?nione, aby poród przebiega? harmonijnie. Z mojego do?wiadczenia wynika, ?e nie da si? sprecyzowa? potrzeb konkretnych rodziców, je?li nie po?wi?ci si? odpowiedniej ilo?ci czasu na nawi?zanie prawid?owej relacji mi?dzy po?o?n? a rodzicami jeszcze w okresie oczekiwania na dziecko. Proces ten wymaga nie tylko czasu, ale tak?e wiedzy, otwarto?ci, gotowo?ci do s?uchania i rozumienia, tolerancji, empatii, a w ko?cu zawierzenia w?asnej intuicji.
Budowanie zaufania
Spotkania przed porodem s?u?? nawi?zaniu nici wzajemnej sympatii i zrozumienia, budowaniu zaufania. Po kilku godzinach sp?dzonych z rodzicami po?o?na powinna potrafi? zdecydowa?, czy chce i mo?e towarzyszy? tym w?a?nie ludziom podczas narodzin. Wed?ug mnie lepiej jest zrezygnowa? ze wspólnego porodu, który jest przecie? wydarzeniem bardzo intymnym, je?li nie uda?o si? pokona? bariery mi?dzy rodzicami a nami.
Podczas spotka? przed porodem staramy si? uzyska? informacje, które pomog? nam zrozumie?:
- Jak? osob? jest matka? (pewna siebie - niepewna, introwertyczka - ekstrawertyczka), jaki ma temperament?, czy akceptuje sytuacj? i w?asn? seksualno???
- Jaka jest jej relacja z nienarodzonym dzieckiem, z partnerem, w?asn? matk??
- Jakie s? do?wiadczenia pary z poprzednich ci?? i porodów?
- Jakie s? l?ki i obawy rodziców? jak kobieta reaguje na sytuacje stresowe (zm?czenie, g?ód, ból)?
- Jakie zna techniki oddechowe i relaksacyjne i czy potrafi je sprawnie stosowa??
- Co rodzice wiedz? na temat porodu naturalnego i aktywnego?
- Jak wyobra?aj? sobie idealny poród?
- Czego rodzice oczekuj? ode mnie, po?o?nej?
Kszta?tuj?c wizerunek danej pary opieramy si? nie tylko na tym, co rodzice nam mówi?, ale tak?e na przekazie pozawerbalnym (gesty, mimika, postawa cia?a itd.) - zyskujemy w ten sposób cenne informacje, które na pewno b?dziemy mogli wykorzysta? przygotowuj?c ich do porodu, w jego trakcie i potem.
Niebagateln? rol? odgrywa tak?e umiej?tno?? korzystania z tego, co podpowiada nam intuicja. Im wi?cej wiemy o ludziach, którym mamy towarzyszy? w czasie porodu, tym ?atwiej jest odpowiedzie? na ich indywidualne potrzeby.
Poród - logiczny, precyzyjny mechanizm
Przed porodem dobrze jest opowiedzie? rodzicom o przemianach hormonalnych, którym podlega matka, i o ich znaczeniu dla przebiegu porodu, a tak?e o ich wp?ywie na psychik?. Wiedza ta pozwala ujrze? przyj?cie dziecka na ?wiat z innej, ni? zwyczajowa, perspektywy - daje poczucie, ?e to, co si? dzieje, jest logicznym, wspaniale precyzyjnym mechanizmem.
Wszystkie wysi?ki, które wk?adamy w dobre przygotowanie pary do porodu maj? zaowocowa? zapewnieniem rodz?cej poczucia bezpiecze?stwa, wzbudzeniem w niej przekonania, ?e jest zdolna urodzi? sama. Efektem jest najcz??ciej du?a samodzielno?? rodz?cej, aktywne i twórcze podej?cie do aktu narodzin. Tym samym po?o?na rezygnuje ?wiadomie z bycia osob? pierwszoplanow? i podejmuje w zamian rol? towarzyszki i do?wiadczonej pomocnicy. Konsekwencj? takiego podej?cia jest, ?e kiedy zaczyna si? poród - to w?a?nie rodzice decyduj?, kiedy po?o?na ma si? zjawi? w ich domu.
Pocz?tek porodu
Najcz??ciej na pocz?tku akcji skurczowej mama zajmuje si? zwyk?? domow? krz?tanin?, albo wybiera spacer, cho? zdarzaj? si? bardziej nietypowe pomys?y na zagospodarowanie tych chwil. Wa?ne jest jednak nie to, co rodz?ca robi, ale to, ?e sama mo?e decydowa? o sposobie sp?dzania czasu. Po pierwsze, kieruj?c si? intuicj?, wybiera najkorzystniejsz? dla siebie opcj?, a po drugie ma poczucie kontroli nad sytuacj? - a zatem i poczucie bezpiecze?stwa - oksytocyna wydziela si? wi?c bez zaburze? powoduj?c post?p porodu.
W tym czasie po?o?na pozostaje w kontakcie z rodzin? i gotowa jest w razie potrzeby pojawi? si? na miejscu.
Niebagateln? rol? odgrywa tak?e umiej?tno?? korzystania z tego, co podpowiada nam intuicja. Im wi?cej wiemy o ludziach, którym mamy towarzyszy? w czasie porodu, tym ?atwiej jest odpowiedzie? na ich indywidualne potrzeby.
Poród - logiczny, precyzyjny mechanizm
Przed porodem dobrze jest opowiedzie? rodzicom o przemianach hormonalnych, którym podlega matka, i o ich znaczeniu dla przebiegu porodu, a tak?e o ich wp?ywie na psychik?. Wiedza ta pozwala ujrze? przyj?cie dziecka na ?wiat z innej, ni? zwyczajowa, perspektywy - daje poczucie, ?e to, co si? dzieje, jest logicznym, wspaniale precyzyjnym mechanizmem.
Wszystkie wysi?ki, które wk?adamy w dobre przygotowanie pary do porodu maj? zaowocowa? zapewnieniem rodz?cej poczucia bezpiecze?stwa, wzbudzeniem w niej przekonania, ?e jest zdolna urodzi? sama. Efektem jest najcz??ciej du?a samodzielno?? rodz?cej, aktywne i twórcze podej?cie do aktu narodzin. Tym samym po?o?na rezygnuje ?wiadomie z bycia osob? pierwszoplanow? i podejmuje w zamian rol? towarzyszki i do?wiadczonej pomocnicy. Konsekwencj? takiego podej?cia jest, ?e kiedy zaczyna si? poród - to w?a?nie rodzice decyduj?, kiedy po?o?na ma si? zjawi? w ich domu.
Pocz?tek porodu
Najcz??ciej na pocz?tku akcji skurczowej mama zajmuje si? zwyk?? domow? krz?tanin?, albo wybiera spacer, cho? zdarzaj? si? bardziej nietypowe pomys?y na zagospodarowanie tych chwil. Wa?ne jest jednak nie to, co rodz?ca robi, ale to, ?e sama mo?e decydowa? o sposobie sp?dzania czasu. Po pierwsze, kieruj?c si? intuicj?, wybiera najkorzystniejsz? dla siebie opcj?, a po drugie ma poczucie kontroli nad sytuacj? - a zatem i poczucie bezpiecze?stwa - oksytocyna wydziela si? wi?c bez zaburze? powoduj?c post?p porodu.
W tym czasie po?o?na pozostaje w kontakcie z rodzin? i gotowa jest w razie potrzeby pojawi? si? na miejscu.
Faza pracy
II faza I okresu porodu rozpoczyna si? w momencie osi?gni?cia 4-6 centymetrów rozwarcia. Akcja skurczowa jest ju? wtedy silna, a rodz?ca zaczyna zachowywa? si? w odmienny ni? dotychczas sposób. Jest to zwi?zane nie tylko z wysokim poziomem oksytocyny, ale tak?e z sekrecj? endorfiny, czyli naturalnego znieczulacza - obydwa te hormony wp?ywaj? na psychik? matki.
Najbardziej widoczna jest w tym okresie potrzeba kobiety do zapewnienia sobie intymnej atmosfery (odizolowanie od silnych bod?ców, cicha muzyka, przy?mione ?wiat?o) i ograniczenie aktywno?ci niezwi?zanej bezpo?rednio z porodem.
Wa?na jest tak?e blisko?? partnera, cho? wiele rodz?cych nie akceptuje na tym etapie masa?u, a nawet dotykania - potrzebuj? jedynie wspieraj?cej obecno?ci.
Pami?tajmy, aby:
- Zapewni? rodz?cej sta?y dost?p do natrysku lub wanny z ciep?? wod?,
- zadba? o odpowiedni? temperatur? pomieszczenia, przygotowa? du?o s?odkich napojów i wody mineralnej do ich popijania,
- pomaga? rodz?cej w zmianie pozycji, je?li sama nie ma na to si?y,
- zapewni? kobiet? o tym, ?e g?o?ne oddychanie i wydawanie ró?nych d?wi?ków jest naturalne,
- bada? wewn?trznie jedynie w razie konieczno?ci lub na pro?b? rodz?cej.
Je?li zapewnimy mamie odpowiednie wsparcie i komfort psychiczny, mo?emy liczy? na to, ?e oksytocyna b?dzie si? wydziela?a prawid?owo, a endorfiny pomog? jej i dziecku zmniejszy? odczucia bólowe.
Trzeba pami?ta? o tym, ?e wysoki poziom endorfiny powoduje silne skoncentrowanie si? kobiety na jej wewn?trznych prze?yciach, czasami stany euforyczne, a nawet wizje. Pod wp?ywem hormonów rodz?ca ?atwiej akceptuje to, czego do?wiadcza i nie walczy ze skurczami, ale poddaje si? ich "ko?ysz?cemu" rytmowi, co cz?sto manifestuje si? ruchami ca?ego cia?a.
Trzeba pami?ta? o tym, ?e wysoki poziom endorfiny powoduje silne skoncentrowanie si? kobiety na jej wewn?trznych prze?yciach, czasami stany euforyczne, a nawet wizje. Pod wp?ywem hormonów rodz?ca ?atwiej akceptuje to, czego do?wiadcza i nie walczy ze skurczami, ale poddaje si? ich "ko?ysz?cemu" rytmowi, co cz?sto manifestuje si? ruchami ca?ego cia?a.
Faza przej?cia
Z rozwarciem 8-9 cm przychodzi okres przej?ciowy - stan zawieszenia pomi?dzy rozwieraniem, a wypieraniem dziecka. W?a?nie w tym czasie powinien si? pojawi? na scenie kolejny hormon - adrenalina, której dzia?anie na tym etapie porodu nie powoduje jego zaburze?, a wr?cz przeciwnie, daje mo?liwo?? sprawnego rozegrania II okresu. Kobieta cz?sto manifestuje w tym czasie niepokój, albo robi si? jej zimno i dostaje dreszczy - wtedy w?a?nie zaczyna si? sekrecja adrenaliny, która powoduje gotowo?? do dzia?ania i przywraca kontakt z otoczeniem. Zanim jednak poziom hormonu osi?gnie odpowiedni? wysoko?? - rodz?ca ma znacznie s?absze i rzadsze skurcze, a mi?dzy nimi przysypia.
Z rozwarciem 8-9 cm przychodzi okres przej?ciowy - stan zawieszenia pomi?dzy rozwieraniem, a wypieraniem dziecka. W?a?nie w tym czasie powinien si? pojawi? na scenie kolejny hormon - adrenalina, której dzia?anie na tym etapie porodu nie powoduje jego zaburze?, a wr?cz przeciwnie, daje mo?liwo?? sprawnego rozegrania II okresu. Kobieta cz?sto manifestuje w tym czasie niepokój, albo robi si? jej zimno i dostaje dreszczy - wtedy w?a?nie zaczyna si? sekrecja adrenaliny, która powoduje gotowo?? do dzia?ania i przywraca kontakt z otoczeniem. Zanim jednak poziom hormonu osi?gnie odpowiedni? wysoko?? - rodz?ca ma znacznie s?absze i rzadsze skurcze, a mi?dzy nimi przysypia.
Na tym etapie:
- przypominamy matce, ?e rezygnacja i niepokój, który prze?ywa s? czym? normalnym i ?wiadcz?cym o zbli?aj?cym si? rozwi?zaniu i momencie spotkania si? z dzieckiem,
- zapewniamy ciep?o i spokój daj?c rodz?cej mo?liwo?? zregenerowania si? przed wysi?kiem zwi?zanym z wypieraniem dziecka.
Wielki fina?
II okres porodu zaczyna si? z osi?gni?ciem pe?nego rozwarcia i wi??e si? ze spektakularnymi zmianami w zachowaniu rodz?cej, która jakby "budzi si?". Wysoki poziom adrenaliny owocuje przyp?ywem nowych si?, powoduje ch?? do dzia?ania. Matka zaczyna szuka? dogodnej dla siebie pozycji cia?a, a w czasie skurczu odczuwa parcie. Aktywno?? rodz?cej w odpowiedzi wywo?uje ch?? dzia?ania u towarzysz?cych jej osób, które musz? by? gotowe j? wspiera?.
Pomoc w II okresie porodu polega na:
- przypominaniu o prawid?owym oddychaniu i rozlu?nianiu si? (delikatny masa?, ciep?e ok?ady itp.),
- pomocy przy zmianie pozycji,
- wspieraniu psychicznym,
- opanowaniu ch?ci szybkiego uko?czenia porodu (parcie tylko na szczycie skurczu, nieponaglanie rodz?cej)
II okres porodu nie powinien by? szybki, ale harmonijny i ?agodny.
Matki cz?sto w instynktowny sposób zachowuj? si? tak, aby ich dziecko przysz?o na ?wiat w najdogodniejszy sposób, a po?o?na musi znale?? kompromis pomi?dzy ch?ci? aktywnej pomocy i narzucaniem w?asnej woli a zawierzeniem naturze.
Matki cz?sto w instynktowny sposób zachowuj? si? tak, aby ich dziecko przysz?o na ?wiat w najdogodniejszy sposób, a po?o?na musi znale?? kompromis pomi?dzy ch?ci? aktywnej pomocy i narzucaniem w?asnej woli a zawierzeniem naturze.
Czas po porodzie nale?y do rodziców i dziecka
Mówi?c o porodzie domowym nie mo?emy pomin?? ostatniego jego okresu, czyli okresu wydalania ?o?yska. W tym czasie rodzice skoncentrowani s? na maluchu, który le??c na piersi matki podejmuje pierwsze próby ssania piersi. W tych wyj?tkowych, pe?nych emocji chwilach nawi?zuje si? g??boka wi?? mi?dzy cz?onkami rodziny. Ten czas nale?y tylko do nich, a rola po?o?nej jest drugoplanowa i powinna ona umie? usun?? si? na bok nie absorbuj?c uwagi rodziców. Nie zwalnia to oczywi?cie od obowi?zku dok?adnej, cho? dyskretnej, kontroli stanu matki i dziecka. Oprócz wszystkich parametrów, które rutynowo obserwujemy w tym czasie zwracamy tak?e uwag? na to, jak d?ugo t?tni p?powina. Daje to mo?liwo?? przewidzenia, kiedy odklei si? ?o?ysko - a tym samym pozwala spokojnie czeka? a? stanie si? to samo.
Ponadto pami?tajmy, aby:
- okry? ciep?o mam? i dziecko, pomóc mamie przyj?? wygodn? pozycj?,
- pomóc przystawi? malucha do piersi, je?li mama wyrazi tak? ch??,
- zadba? o to, aby ?wiat?o nie by?o zbyt jaskrawe,
- poda? mamie co? do picia lub jedzenia je?li ma na to ochot?.
Towarzyszenie przy porodzie domowym nie ko?czy si? z momentem uko?czenia porodu. Po?o?na pozostaje z rodzicami jeszcze przez kilka godzin obserwuj?c dok?adnie wszystko, co dzieje si? z nimi i ich dzieckiem, pozostawiaj?c im jednak pe?n? samodzielno?? podejmowania decyzji - oczywi?cie w granicach bezpiecze?stwa. Przez nast?pne dni, a cz?sto tygodnie, po?o?na musi by? gotowa s?u?y? rad? i pomoc? wtedy, kiedy jest to potrzebne - ale zawsze w ten sposób, aby nie uzale?nia? nikogo od siebie.
Ja osobi?cie najwi?ksz? satysfakcj? po porodzie odczuwam nie tylko wtedy, kiedy wszystko posz?o g?adko od strony medycznej, ale tak?e - a mo?e nawet bardziej - ciesz? si? widz?c szcz??liwych rodziców, którzy mówi?, ?e chwile sp?dzone razem w czasie narodzin by?y dla nich wa?ne i buduj?ce, ?e umocnili wiar? we w?asne si?y i mo?liwo?ci. My?l?, ?e taki w?a?nie powinien by? efekt mojej pracy. Nasza relacja cz?sto przez lata pozostaje bliska i serdeczna - cz?sto dostaj? od " moich" par dowody prawdziwej sympatii i sama tak?e darz? ich ciep?ymi uczuciami. Dzi?ki temu w?a?nie porody domowe maj? bardzo ludzki wymiar, a ja nie jestem "?rednim personelem medycznym", tylko po?o?n?.
Katarzyna Ole?, po?o?na
Tekst wyst?pienia na konferencji "Dialog z dzieckiem i rodz?c?", organizowanej przez Fundacj? Rodzi? po Ludzku, Warszawa 2001 r.
Tekst wyst?pienia na konferencji "Dialog z dzieckiem i rodz?c?", organizowanej przez Fundacj? Rodzi? po Ludzku, Warszawa 2001 r.
Projekt zrealizowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej (Środki Przejściowe 2004 i 2005) oraz przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.
© 2011 Fundacja Rodzić po Ludzku