JesteÅ› tutaj: Home 
Wiedza o porodzie Czy rodz?ce mog? pi? i je?? w czasie porodu? - doniesienia z bada?
Wiedza o porodzie Czy rodz?ce mog? pi? i je?? w czasie porodu? - doniesienia z bada?
Czy rodz?ce mog? pi? i je?? w czasie porodu? - doniesienia z bada?
Odmawianie kobietom rodz?cym jedzenia i picia w trakcie porodu jest dobrze ugruntowan? tradycj? po?o?nicz?. Czy jednak wspó?czesna nauka potwierdza jej zasadno???
A? do pó?nych lat 40. XX wieku rodz?ce kobiety nie by?y ograniczane w jedzeniu i piciu. Wszystko zmieni?o si? po opublikowaniu rezultatów jednego zaledwie badania, przeprowadzonego przez ameryka?skiego po?o?nika Curtisa Mendelsona. Jego hipotez? by?o, i? zapalenie p?uc, które zdarza si? u rodz?cych po zastosowaniu znieczulenia ogólnego, spowodowane jest aspiracj? tre?ci ?o??dka (nazwano to pó?niej objawem Mendelsona). Aby potwierdzi? swoj? hipotez? Mendelson przeprowadzi? na królikach eksperyment, w którym wykaza?, ?e zapalenie p?uc, a w jego nast?pstwie cz?sto ?mier?, spowodowane jest nie tyle aspiracj? tre?ci, co kwasu solnego znajduj?cego si? w ?o??dku. Rekomendacj? Mendelsona wynikaj?c? z eksperymentu by?o zabronienie rodz?cym kobietom jedzenia i picia w trakcie porodu, co mia?o zmniejszy? zawarto?? ich ?o??dka, a tym samym ryzyko aspiracji jego tre?ci do p?uc.
A? do pó?nych lat 40. XX wieku rodz?ce kobiety nie by?y ograniczane w jedzeniu i piciu. Wszystko zmieni?o si? po opublikowaniu rezultatów jednego zaledwie badania, przeprowadzonego przez ameryka?skiego po?o?nika Curtisa Mendelsona. Jego hipotez? by?o, i? zapalenie p?uc, które zdarza si? u rodz?cych po zastosowaniu znieczulenia ogólnego, spowodowane jest aspiracj? tre?ci ?o??dka (nazwano to pó?niej objawem Mendelsona). Aby potwierdzi? swoj? hipotez? Mendelson przeprowadzi? na królikach eksperyment, w którym wykaza?, ?e zapalenie p?uc, a w jego nast?pstwie cz?sto ?mier?, spowodowane jest nie tyle aspiracj? tre?ci, co kwasu solnego znajduj?cego si? w ?o??dku. Rekomendacj? Mendelsona wynikaj?c? z eksperymentu by?o zabronienie rodz?cym kobietom jedzenia i picia w trakcie porodu, co mia?o zmniejszy? zawarto?? ich ?o??dka, a tym samym ryzyko aspiracji jego tre?ci do p?uc.
Od tamtego czasu na wielu salach porodowych wprowadzono nakaz NPO (?ac. nil per os - nic przez usta) dla wszystkich rodz?cych kobiet. Zakaz jedzenia i picia funkcjonuje do dzi?, cho? wspó?czesna technika ginekologiczna i anestezjologiczna sprawia, ?e w?a?ciwie nie ma on ju? racji bytu. Równie? badania naukowe nie potwierdzaj? jego s?uszno?ci.
Eksperyment Mendelsona przeprowadzony by? w czasach, gdy w szpitalach powszechnie stosowano znieczulenie ogólne (równie? przy porodach zabiegowych), bez efektywnego zabezpieczania dróg oddechowych. Wspó?cze?nie znieczulenie ogólne jest coraz rzadziej stosowane, a umiej?tno?ci anestezjologów skutecznie zmniejszaj? prawdopodobie?stwo wyst?pienia tego powik?ania. Aspiracja do p?uc tre?ci ?o??dkowej u kobiet rodz?cych jest wspó?cze?nie tak rzadka, ?e trudno by?oby nawet przeprowadzi? randomizowane badanie, które udowodni?oby, ?e istnieje zwi?zek mi?dzy spo?ywaniem pokarmów w trakcie porodu, a ?miertelno?ci? matek (1).
Nieprawdziwe okaza?o si? równie? za?o?enie, ?e rodz?ca, pozbawiona przez d?ugie godziny jedzenia i picia jest chroniona przed komplikacjami, poniewa? jej ?o??dek jest pusty. Przeciwnie, g?odowanie zwi?ksza ilo?? kwasu solnego w ?o??dku, a wi?c teoretycznie zwi?ksza si? ryzyko aspiracji i zapalenia p?uc.
Wspó?cze?nie istnieje ju? wiele doniesie? naukowych, a tak?e obserwacji wynikaj?cych z praktyki, ?e pozbawianie kobiet rodz?cych mo?liwo?ci picia i jedzenia niesie za sob? wiele ubocznych skutków. Poniewa? poród stanowi dla matki i dziecka du?y wysi?ek i wydatek energetyczny, ograniczenie podawania pokarmu i p?ynów prowadzi do odwodnienia i ketozy, zwi?ksza stres u rodz?cej, a co za tym idzie - powoduje przed?u?anie si? porodu. Rozwi?zaniem tego problemu na pewno nie jest rutynowe podawanie kroplówek zawieraj?cych p?yny i glukoz?. Randomizowane badania wykaza?y, ?e wzrost poziomu glukozy mo?e skutkowa? wzrostem poziomu insuliny u matki i dziecka. Z kolei stosowanie bezsolnych preparatów mo?e doprowadzi? do hiponatremii u obojga (2).
Wykazano, ?e kobiety, które mog?y je?? i pi?, mia?y krótsze porody (przeci?tnie o 90 minut), mniejsz? potrzeb? przyspieszenia porodu oksytocyn? i u?ycia ?rodków przeciwbólowych, za? noworodki mia?y wy?szy wynik Apgar (3). Przeprowadzone przez National Birth Center w Stanach Zjednoczonych badanie wykaza?o, ?e w?ród 11 814 kobiet, które swobodnie jad?y i pi?y w czasie porodu nie zanotowano ani jednego przypadku wyst?pienia objawu Mendelsona, mimo, i? u 22% kobiet z badanej grupy zako?czono poród cesarskim ci?ciem (4).
Uwa?a si?, ?e najlepszym sposobem zminimalizowania ryzyka wyst?pienia objawu Mendelsona jest ograniczenie u?ycia znieczulenia ogólnego i stosowanie poprawnej techniki anestetycznej (5). Jak pisze WHO: "Mo?na bezpiecznie twierdzi?, ?e w przypadku porodu o niskim ryzyku prowadzonego w jakimkolwiek miejscu, nie ma potrzeby zakazywania kobietom przyjmowania pokarmu" (2). W podobnym duchu brzmi? zalecenia brytyjskiego instytutu NICE (National Institute for Health and Clinical Excellence):
- Podczas aktywnej fazy porodu kobiety mog? przyjmowa? p?yny i nale?y poinformowa? je, ?e napoje izotoniczne mog? by? bardziej korzystne ni? woda.
- Kobiety mog? spo?ywa? lekkie pokarmy podczas aktywnej fazy porodu, chyba ?e wcze?niej przyj??y opioidy lub s? zagro?one czynnikami ryzyka, z powodu których znieczulenie ogólne jest preferowane (6).
Oczywi?cie, nie ka?da rodz?ca ma ochot? na jedzenie w trakcie porodu. Badania pokaza?y, ?e kobiety jedz? najcz??ciej na pocz?tku, gdy skurcze s? mniej intensywne, pó?niej ograniczaj? si? tylko do p?ynów.
Rekomendowane jest jedzenie potraw o niskiej zawarto?ci t?uszczów, lekkich i ?atwostrawnych, picie lekko s?odkich napojów. Z obserwacji wynika, ?e kobiety, które maj? mo?liwo?? wyboru wybieraj? w?a?nie takie po?ywienie. Poradniki i strony internetowe dla kobiet w ci??y polecaj? ró?ne produkty, w?ród których mo?na znale??: wod?, herbat?, rozcie?czone soki owocowe, jajka na mi?kko, tosty z mas?em i z d?emem, ciasteczka z ciemnej m?ki, lekkie zupy, nale?niki, makarony z lekkim sosem, gotowane owoce.
Nie ka?da rodz?ca mo?e ca?kowicie swobodnie je?? i pi? w trakcie porodu. Coraz powszechniejsza medykalizacja porodu, a co za tym idzie wzrost ryzyka uko?czenia porodu przez cesarskie ci?cie, u?ywanie opioidów, du?a oty?o?? u kobiet powoduje, ?e nie u wszystkich taka swoboda jest wskazana. Rzecz jednak polega na tym, aby zakazu picia i jedzenia nie rozci?ga? na wszystkie rodz?ce kobiety, czyni?c z niego rutynow? procedur?, która w wielu przypadkach zaburza prawid?owy przebieg porodu i utrudnia kobietom urodzenie dziecka.
Obowi?zuj?ce od 7 kwietnia 2011 r. Rozporz?dzenie Ministra Zdrowia, okre?laj?ce tzw. standard opieki oko?oporodowej, zawiera przepis, ?e rodz?ca mo?e przyjmowa? przejrzyste p?yny.
Tekst: Anna Otffinowska
Pi?miennictwo:
1. Oral intake during labor, O'Sullivan G, Liu B, Shennan AH., Int Anesthesiol Clin 2007;45:133- 47.
2. Care in normal birth -a practical guide, WHO, 1997
3. Providing Oral Nutrition to Women In Labor, American College of Nurse-Midwives, Journal of Midwifery & Women's Health, 2008, vol.53, Issue 3
4. Outcomes of care in birth centers. The National Birth Center Study, JP Rooks, NL Weatherby, EK Ernst, S Stapleton, D Rosen, and A Rosenfield, New England Journal of Medicine, 1989, vol. 321
5. BMJ 2009;338:b732
6. Intrapartum care-care of healthy women and their babies during childbirth. National Institute of Clinical Excellence. 2007.
Projekt zrealizowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej (Środki Przejściowe 2004 i 2005) oraz przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.
© 2011 Fundacja Rodzić po Ludzku