Narodziny ludzkiego ssaka

Jesteś tutaj: Home

Wiedza o porodzie

�

Znajd? nas na:

Narodziny ludzkiego ssaka

Wszystkie ssaki przychodz? na ?wiat dzi?ki uwolnieniu si? kaskady hormon�w. Kluczow? rol? odgrywa jeden z nich - oksytocyna. To ona wywo?uje skurcze macicy, kt�re s? niezb?dne, aby urodzi? dziecko, a potem ?o?ysko. Jest tak?e zaanga?owana w proces powstawania relacji emocjonalnej mi?dzy matk? a dzieckiem - jest jednym z podstawowych sk?adnik�w swoistego "koktajlu mi?o?ci", kt�rego innymi elementami s? tak?e endorfiny, prolaktyna, wazopresyna i katecholaminy. Wszystkie ssaki mog? tak?e uwalnia? inny,� "ratunkowy" hormon - adrenalin?. Jest ona wydzielana przede wszystkim w sytuacji zagro?enia i blokuje uwalnianie oksytocyny.

Fakt, ?e adrenalina i oksytocyna dzia?aj? antagonistycznie, t?umaczy dlaczego podstawow? potrzeb? ka?dego rodz?cego ssaka jest poczucie bezpiecze?stwa. W naturze samica nie jest w stanie urodzi? tak d?ugo, jak d?ugo ma poczucie zagro?enia - na przyk?ad z powodu obecno?ci drapie?nika. Uwalniana wtedy adrenalina wspomaga ukrwienie mi??ni szkieletowych i daje wi?cej energii, kt�ra mo?e by? spo?ytkowana w czasie ucieczki albo walki. Sensowne jest tak?e w takiej sytuacji zahamowanie wydzielania oksytocyny, co pozwala odroczy? por�d. Zr�?nicowanie sytuacji, w kt�rych wydzielana jest adrenalina jest bardzo du?e. U ssak�w jej poziom podnosi si?, kiedy czuj? si? obserwowane. Ich strategia porodowa polega wi?c na tym, aby nie by? obserwowanym - tak wi?c kolejnym warunkiem udanego porodu jest poczucie intymno?ci, prywatno??.

Adrenalina jest tak?e zaanga?owana w proces termoregulacji. W ch?odnym otoczeniu zadaniem adrenaliny jest obkurczanie naczy? krwiono?nych. Dlatego w?a?nie t?umaczy podczas porodu samica musi znajdowa? si? w ciep?ym miejscu (godnie z jej mo?liwo?ciami adaptacyjnymi i warunkami charakterystycznymi dla jej ?rodowiska). Poniewa? my, ludzie, tak?e jeste?my ssakami, mo?emy z powy?szych rozwa?a? wyci?gn?? taki oto wniosek: ?eby dobrze urodzi? kobieta powinna czu? si? bezpiecznie, mie? poczucie, ?e nie jest obserwowana i powinno jej by? ciep?o.

Ludzkie ograniczenia
Rozumiej?c zasady fizjologii jeste?my w stanie zidentyfikowa? podstawowe potrzeby rodz?cej kobiety, mo?emy tak?e zrozumie? specyficzne ludzkie ograniczenia w okresie oko?oporodowym. Zwi?zane s? one ze znacznym rozwojem cz??ci m�zgu zwanej now? kor? m�zgow? (neocortex). To w?a?nie dzi?ki niej mo?emy pos?ugiwa? si? mow?, liczy?, my?le? logicznie i racjonalnie. Nasza kora m�zgowa jest narz?dziem, kt�re ma wspomaga? starsze genetycznie struktury m�zgu w realizowaniu instynktu przetrwania. Problem w tym, ?e jej aktywno?? jest nadrz?dna w stosunku do prymitywniejszych struktur m�zgu - utrudnia wi?c instynktowne procesy zwi?zane ze sfer? seksualno?ci, w tym tak?e por�d.

Natura znalaz?a jednak spos�b, aby przezwyci??y? te trudno?ci. Kiedy kora m�zgowa odpoczywa, wtedy starsze ewolucyjnie struktury m�zgu bez przeszk�d steruj? wydzielaniem potrzebnych hormon�w. I w?a?nie dlatego kobieta, kt�ra rodzi, d??y do tego, aby odci?? si? od otaczaj?cej j? rzeczywisto?ci, zapomnie? o wszystkim, co czyta?a, czego si? nauczy?a. Dlatego pozwala sobie na to, na co nigdy nie pozwoli?aby sobie w codziennym ?yciu (na krzyk, bycie spocon?), dlatego mo?e przybra? najbardziej nieoczekiwan? pozycj?. Wielokrotnie s?ysza?em z ust kobiet po porodzie: "czu?am si?, jakbym by?a na innej planecie". Kiedy matka czuje, ?e� "jest w innym ?wiecie" mo?emy przypuszcza?, ?e jej kora m�zgowa ograniczy?a swoj? aktywno??. Ten proces jest kluczem do zrozumienia fizjologii porodu u ludzi - podstawowym warunkiem udanego rodzenia jest ograniczenie bod?c�w, kt�re stymuluj? kor? m�zgow? rodz?cej kobiety.

Jednym z bardzo silnych stymulant�w jest j?zyk, szczeg�lnie racjonalny. Kiedy komunikujemy si? werbalnie pobudzamy kor? m�zgow?. Wynika z tego, ?e - na przyk?ad - wa?n? umiej?tno?ci? osoby asystuj?cej przy porodzie jest usuni?cie si? w cie? i zachowanie ciszy, a w szczeg�lno?ci unikanie zadawania rodz?cej konkretnych pyta?. Wyobra?my sobie kobiet? w zaawansowanym porodzie, kt�ra ju? "przebywa na innej planecie" - pozwoli?a sobie na krzyk, odwa?y?a si? zachowywa? w spos�b, w jaki nie zachowa?aby si? w ?adnej innej sytuacji, zapomnia?a o tym, czego si? nauczy?a i co przeczyta?a w ksi??kach, straci?a poczucie czasu - i nagle, niespodziewanie znajduje si? w sytuacji, kiedy kto? oczekuje od niej, ?e b?dzie pami?ta?a, o kt�rej ostatnio robi?a siusiu! Mimo, ?e pozornie wydaje si? to takie proste i oczywiste, prawdopodobnie up?ynie wiele czasu, zanim na nowo odkryjemy, ?e osoba towarzysz?ca przy porodzie powinna zachowywa? si? tak cicho, jak to tylko mo?liwe.

Jasne ?wiat?o jest kolejnym czynnikiem pobudzaj?cym ludzk? kor? m�zgow?. Zapis encefalograficzny obrazuj?cy aktywno?? m�zgu mo?e by? dowodem na to, ?e wizualna stymulacja wp?ywa na jego prac?. Zwykle, kiedy mamy zamiar po?o?y? si? spa? zas?aniamy zas?ony i gasimy ?wiat?o, aby wyciszy? nasz umys?. Wynika z tego, ?e z punktu widzenia fizjologii, przy?mione ?wiat?o powinno wspomaga? proces rodzenia. Tak?e w tej wa?nej kwestii potrzeba wiele czasu, aby przekona? do niej profesjonalist�w. Warto zauwa?y?, ?e gdy rodz?ca "znajduje si? na innej planecie" spontanicznie poszukuje takiej pozycji, w kt�rej ilo?? docieraj?cych do niej bod?c�w wizualnych b?dzie ograniczona - na przyk?ad przyjmuje pozycj? na czworaka (w kl?ku podpartym). Poza efektem zmniejszenia b�lu plec�w, ta cz?sto przyjmowana pozycja ma wiele innych zalet - jak na przyk?ad eliminacja g?�wnej przyczyny niedotlenienia rodz?cego si? dziecka, czyli ucisku macicy na pnie t?tniczy i ?ylny biegn?ce wzd?u? kr?gos?upa, a tak?e wspomaga rotacj? rodz?cego si? dziecka.

Uczucie, ?e jest si? obserwowanym to kolejna sytuacja, w kt�rej kora m�zgowa intensywnie pracuje. Fizjologiczna odpowied? na obecno?? obserwatora jest przedmiotem naukowych docieka?. Ale na pewno w?r�d ludzi powszechne jest odczucie dyskomfortu, kiedy stajemy si? obiektem czyjego? zainteresowania. Innymi s?owy: prywatno?? jest czynnikiem, kt�ry pozwala zmniejszy? pobudzenie kory m�zgowej. Ma swoj? ironiczn? wymow? fakt, ?e wszystkie - poza cz?owiekiem - ssaki, kt�rych m�zg nie jest rozwini?ty w tym stopniu, co nasz, maj? wypracowan? strategi? pozwalaj?c? im rodzi? w intymnych warunkach. Te, kt�re zwykle s? aktywne noc?, jak na przyk?ad szczury, maj? sk?onno?? do rodzenia w dzie? - i odwrotnie - prowadz?ce dzienny tryb ?ycia, jak dajmy na to konie, zwykle rodz? noc?. Dzikie kozy wydaj? na ?wiat m?ode w najbardziej niedost?pnych rejonach g�r. Nasze bliskie krewniaczki, szympansice, rodz?c tak?e szukaj? odosobnienia. Dlatego dla ludzkich matek tak? wielk? r�?nic? stanowi spos�b, w jaki pracuje po?o?na - co innego dzieje si?, kiedy stoi ona nad rodz?c? i bacznie si? jej przygl?da, a zupe?nie co innego, kiedy kontroluje sytuacj? stoj?c� "za rogiem", z boku. Oznacza to tak?e, ?e powinni?my by? ostro?ni wprowadzaj?c do powszechnego u?ytku nowoczesne urz?dzenia towarzysz?ce akcji porodowej, takie jak elektroniczny monitor t?tna p?odu albo kamera wideo. W?a?ciwie ka?de post?powanie mog?ce wyzwoli? wyrzut adrenaliny mo?e by? tak?e rozpatrywane w kontek?cie czynnik�w stymuluj?cych neocortex.

Mechaniczne trudno?ci porodowe, kt�re s? udzia?em Homo Sapiens, s? tak?e zwi?zane z rozwojem m�zgu. W terminie porodu najmniejszy wymiar g?�wki dziecka (kt�ra nie jest dok?adnie kulista) jest w przybli?eniu taki sam, jak najwi?kszy wymiar miednicy matki (kt�ra nie jest dok?adnie sto?kowata). Proces ewolucji wypracowa? jednak rozwi?zania, kt�re mog? u?atwi? narodziny ma?ego cz?owieka.

Pierwszym przystosowaniem jest uczynienie ci??y tak kr�tk?, jak tylko jest to mo?liwe - w pewnym sensie ludzki noworodek rodzi si? przedwcze?nie. Niedawnym odkryciem jest, ?e matka mo?e, w pewnym stopniu, dopasowa? wielko?? dziecka do swoich wymiar�w reguluj?c przep?yw krwi i tym samym dost?pno?? sk?adnik�w od?ywczych dla dziecka. To t?umaczy dlaczego matki zast?pcze nosz?c dziecko genetycznie wi?kszych rodzic�w rodz? noworodki mniejsze, ni? mo?na by?oby oczekiwa?.

Z mechanicznego punktu widzenia g?�wka dziecka powinna by? elastyczna jak tylko to mo?liwe po to, aby wstawiwszy si? do miednicy najmniejszym wymiarem, a potem post?puj?c spiralnie w d�?,� mog?a wydosta? si? na zewn?trz. Proces rodzenia u cz?owieka jest niezwyk?y - z?o?ony i nie przebiegaj?cy w symetryczny spos�b. Wynika to z budowy miednicy, kt�rej najwi?kszy wymiar we wchodzie jest najszerszy poprzecznie, natomiast na wychodzie - pod?u?nie. W trakcie porodu czaszka dziecka - je?li jest to konieczne - jest w stanie w pewnym stopniu zmieni? sw�j kszta?t i dopasowa? si? do kana?u rodnego.

Je?li wspominamy ju? o szczeg�?ach mechanizmu porodowego u ludzi trudno powstrzyma? si? od por�wnania go z tym samym procesem u naszych bliskich krewnych, szympans�w. Ot�? g?�wka ma?ego szympansi?tka w terminie porodu zajmuje znacz?co mniejsz? przestrze? w matczynej miednicy, a krocze znajduje si? dok?adnie po?rodku, tak, ?e g?�wka dziecka obni?a si? w kanale rodnym w najprostszy mo?liwy spos�b. Wydaje si?, ?e odk?d gatunek ludzki oddzieli? si? od ma?p i pod??y? w?asn? drog? ewolucji skaza? si? na konflikt pomi?dzy dwiema tendencjami - do poruszania si? w wyprostowanej postawie na dwu ko?czynach i do zwi?kszania wielko?ci m�zgu. M�zg wsp�?czesnego cz?owieka jest czterokrotnie wi?kszy ni? m�zg naszej s?awnej antenatki Lucy. Nasza miednica musia?a zaadaptowa? si? do dwuno?no?ci i wyprostowanej postawy cia?a, jest wi?c w?ska, tak aby nogi znajdowa?y si? bli?ej siebie i kr?gos?upa co znacznie u?atwia bieganie. Wyprostowana postawa jest tak?e przes?ank? do rozwoju m�zgu. Kiedy jeste?my wyprostowani ?atwiej jest nam nosi? na g?owie ci??ary. Ssaki u?ywaj?ce czterech ko?czyn nie mog? tego zrobi?. Dlatego w?a?nie w procesie ewolucji wykszta?ci?o si? inne ni? powi?kszenie kobiecej miednicy rozwi?zanie umo?liwiaj?ce wydawanie na ?wiat "wielkog?owej ma?py": im szybciej bowiem nasi przodkowie mogli biega?, tym wi?ksza by?a ich szansa na przetrwanie.

Uwarunkowania kulturowe
Kolejn? r�?nic? pomi?dzy cz?owiekiem a innymi ssakami jest to, ?e u zwierz?t o wiele bardziej czytelne s? zwi?zki mi?dzy zaburzeniem procesu rodzenia a zaburzeniem zachowa? matczynych.

Niezliczone eksperymenty wskazuj? na to, ?e kiedy u rodz?cych zwierz?cych matek zastosuje si? og�lne znieczulenie, ich zachowanie w stosunku do potomstwa dramatycznie si? zmienia. Prawie sto lat temu, w Po?udniowej Afryce, Eugene Marais przeprowadza? eksperymenty, kt�re mia?y potwierdzi? jego intuicyjne przypuszczenia, ?e istnieje zwi?zek pomi?dzy b�lem rodzenia a matczyn? mi?o?ci? (1). Bada? on grup? 60 jeleni, o kt�rej wiedzia?, ?e w ci?gu poprzednich 15 lat nie by?o w niej nawet pojedynczego przypadku odrzucenia dziecka przez matk?. Rodz?cym ?aniom podawa? wziewne znieczulenie u?ywaj?c chloroformu i eteru i zauwa?y?, ?e na skutek tego post?powania matki nie akceptowa?y swoich nowonarodzonych dzieci. Zachowania matczyne s? tak?e zaburzane poprzez znieczulenie regionalne. W latach 80. XX wieku Krehbiel i Poindron badali na owcach efekty znieczulenia zewn?trzoponowego (2). Wnioski z tych obserwacji s? jasne: po porodzie w znieczuleniu owce nie zajmowa?y si? swoimi jagni?tami.

Dzi? w weterynarii powszechnie stosowane jest cesarskie ci?cie, szczeg�lnie cz?sto w?r�d ps�w. Jest to mo?liwe tylko dlatego, ?e ludzie s? w stanie zrekompensowa? szczeni?tom brak matczynej troski i nakarmi? je specjalnymi mieszankami mlecznymi. Konsekwencje porod�w przez ci?cie cesarskie w?r�d naczelnych s? dobrze udokumentowane, poniewa? wiele gatunk�w ma?p s?u?y jako zwierz?ta laboratoryjne. Oto badania dotycz?ce dw�ch gatunk�w: makak�w i rezus�w (3). W obydwu przypadkach matki nie zajmowa?y si? swoimi urodzonymi operacyjnie dzie?mi. Aby wzbudzi? ich zainteresowanie noworodkami personel laboratorium ucieka? si? do podst?pu i wciera? w futro ma?pek wydzielin? pochwow? matek.

Nie ma potrzeby mno?enia przyk?ad�w eksperyment�w prowadzonych na zwierz?tach i obserwacji weterynarzy, aby m�c wywnioskowa?, ?e ci?cie cesarskie, lub raczej u?yte do tej operacji konieczne znieczulenie - mo?e w dramatyczny spos�b zaburzy? instynkt macierzy?ski u ssak�w.

Z tej perspektywy ludzie s? wyj?tkowi. Miliony kobiet na ca?ym ?wiecie opiekuj? si? swoimi urodzonymi w stanie odurzenia lekami, w znieczuleniu zewn?trzoponowym lub przez ci?cie cesarskie dzie?mi. Wiemy, dlaczego ludzkie zachowania s? bardziej z?o?one i trudne do interpretacji, ni? zachowania innych ssak�w, w tym naczelnych (4). Ludzie wykszta?cili wyrafinowane sposoby komunikowania si?. M�wi?. Tworz? kultur?. Ich zachowanie jest mniej zale?ne od r�wnowagi hormonalnej, a bardziej od uwarunkowa? ?rodowiskowych. Kobieta oczekuj?ca dziecka ma ?wiadomo??, jakich zachowa? matczynych si? po niej spodziewamy. Nie oznacza to jednak, ?e nie mo?emy si? nauczy? czego? od innych ssak�w. Spektakularne i natychmiastowe reakcje zwierz?t w pewnych sytuacjach wskazuj? nam pytania, kt�re powinni?my sobie zada?. W tych rozwa?aniach nie mo?emy zapomnie? o wa?nych dla nas punktach odniesienia, takich jak kultura lub cywilizacja. I je?li wiemy, ?e inne ssaki nie podejmuj? opieki nad urodzonymi operacyjnie dzie?mi to my powinni?my sobie zada? pytanie: "Jaka jest przysz?o?? cywilizacji, kt�ra przysz?a na ?wiat przez cesarskie ci?cie?"

Kulturowe uwarunkowania mog? wp?ywa? na r�wnowag? hormonaln? w czasie porodu, a tym samym zaburza? proces przychodzenia na ?wiat. Innymi s?owy: wszystkie uwarunkowania spo?eczne, kt�rym podlegamy zak?�caj? fizjologiczne procesy w czasie porodu i w okresie oko?oporodowym.

Dobrym przyk?adem mo?e tu by? spos�b sprawowania opieki nad rodz?cymi - nierzadko zdarza si?, ?e osoby asystuj?ce przy narodzinach nie tylko, ?e nie s? ma?o aktywne, a bywaj? wr?cz inwazyjne. Pierwotnie kobieta prawdopodobnie mia?a zwyczaj rodzi? z pomoc? swojej matki albo innej do?wiadczonej kobiety, krewnej albo innej cz?onkini spo?eczno?ci. I takie w?a?nie s? korzenie zawodu po?o?nej - ma zast?powa? matk?. W idealnym ?wiecie matka symbolizuje osob?, kt�ra bez narzucania si? i oceniania daje nam poczucie bezpiecze?stwa. W wielu spo?eczno?ciach osoba towarzysz?ca przy porodzie staje si? przewodnikiem i pomocnikiem.

Kultywowanie wierze? i rytua?�w jest najlepsz? drog? do kontrolowania porodu, szczeg�lnie jego III okresu - pomi?dzy urodzeniem si? dziecka a ?o?yska. Wspomnijmy tu dla przyk?adu obecne w r�?nych kulturach wierzenie, ?e siara jest ska?ona lub szkodliwa, a po wyci?ni?ciu nale?y si? jej pozby?. To negatywne nastawienie do siary sugeruje, ?e natychmiast po urodzeniu dziecko nale?y odebra? matce i odda? pod opiek? komu innemu. Takie jest pochodzenie powszechnego i g??boko zakorzenionego rytua?u ka??cego jak najszybciej przeci?? p?powin?. Nie jeste?my w stanie sporz?dzi? kompletnej listy wszystkich znanych wierze? i rytua?�w, kt�re wp?ywaj? negatywnie na procesy porodowe. Trudno jednak pomin?? wspomniane ju? fa?szywe przekonania, kt�re wzmacniaj? nieprawdziwe pogl?dy na temat siary. Warto te? wspomnie? wsp�lne dla kilku zachodnioafryka?skich plemion wierzenie, ?e matce nie wolno spogl?da? w oczy nowonarodzonego dziecka, ?eby jego cia?a nie zasiedli?y z?e duchy.

Powinni?my zdawa? sobie spraw?, ?e tak?e w XXI wieku jeste?my sk?onni tworzy? nasze w?asne mity - szczeg�lnie w kwestii naturalnego porodu. Te przekonania mog? s?u?y? jako materia do rozwa?a? nad fizjologi? rodzenia i do por�wna? z zachowaniami innych ssak�w.

Oto przyk?ad: zdarza si? cz?sto, ?e por�wnujemy rodz?c? do sportowca wyczynowego, np. do marato?czyka, kt�remu przed wyczerpuj?cym biegiem zaleca si? specjaln? diet? bogat? w w?glowodany, bia?ka i p?yny (5). Wiele os�b towarzysz?cych przy porodach, opieraj?c si? na tym por�wnaniu, zach?ca kobiety do jedzenia na pocz?tku porodu takich potraw jak makaron, a kiedy akcja porodowa jest ju? ustabilizowana - do picia s?odkich napoj�w. W rzeczywisto?ci, przebiegaj?cy sprawnie I okres porodu ?wiadczy o niskim poziomie adrenaliny. W takim wypadku rodz?ca ma tendencje do bezruchu, ma?ej aktywno?ci. Kiedy odpoczywaj? mi??nie szkieletowe, czyli np. podczas le?enia, albo w kl?ku podpartym zu?ycie energii jest niewielkie. Co wi?cej, sprawny przebieg porodu oznacza nisk? aktywno?? kory m�zgowej. A w?a?nie kora m�zgowa (neocortex) jest jednym z tych organ�w w ludzkim organizmie, dla kt�rego podstawowym paliwem jest glukoza. Por�wnywanie rodz?cej do marato?czyka mo?e prowadzi? do kolejnych nieporozumie? - przyk?adem jest tu przecenianie zapotrzebowania na p?yny. Tymczasem rodz?ca nie traci zbyt wielkiej ich ilo?ci poniewa? poziom wazopresyny (przysadkowego hormonu odpowiedzialnego za zatrzymywanie wody w organizmie) jest niski z powodu braku aktywno?ci mi??ni szkieletowych. W ten spos�b pe?ny p?cherz staje si? dla rodz?cej cen?, kt�r? musi zap?aci? za por�wnywanie jej do sportowca. Podobne nieporozumienie zachodzi, kiedy podczas porodu zach?ca si? matk? do chodzenia. To, ?e nie ma ona ochoty wstawa? i spacerowa? si? jest dobrym znakiem - oznacza bowiem, ?e poziom adrenaliny w jej organizmie prawdopodobnie jest niski (6). W trakcie I okresu ?atwo i sprawnie przebiegaj?cego porodu kobiety cz?sto pozostaj? bierne - le?? lub kl?cz?. Zatem sugerowanie na tym etapie porodu jakiejkolwiek aktywno?ci jest bezproduktywne, a nawet bywa okrutne.

Punkty zwrotne
Jakie s? ewolucyjne korzy?ci p?yn?ce z rozlicznych wierze? i rytua?�w, kt�re zmierzaj? do podwa?ania matczynego instynktu opieku?czego w tym kr�tkim, a tak znacz?cym dla zdolno?ci kochania okresie?

Zadajmy sobie to pytanie, szukaj?c na nie naukowej odpowiedzi.

Od czasu, kiedy podstawowa strategia przetrwania cz?owieka polega na podporz?dkowaniu sobie Natury i innych ludzkich spo?eczno?ci, jako korzystne przedstawia?o si? spowodowanie u poszczeg�lnych ludzi podniesienie poziomu agresji i uczynienie ich zdolnymi do niszczenia ?ycia. Innymi s?owy: korzystne dla gatunku by?o zmodyfikowanie zdolno?ci do kochania - w tym tak?e mi?o?ci do Natury, szacunku dla Matki-Ziemi. Zyski nios?o zak?�canie fizjologicznego przebiegu porodu i okresu oko?oporodowego, a w szczeg�lno?ci okresu ?o?yskowego, o kt�rym wiemy teraz, ?e jest najwa?niejszy dla rozwoju umiej?tno?ci kochania. Przez wieki odbywa?a si? naturalna selekcja, do kt�rej kluczem by? potencja? agresji. My wszyscy jeste?my owocami tego procesu.

Rozwa?ania te powinny zosta? odniesione do wsp�?czesnego kontekstu XXI wieku (7). ?yjemy w czasach, kiedy Humanizm, aby przetrwa?, musi rozwin?? z gruntu nowe strategie. Jeste?my uczestnikami procesu przesuwania tradycyjnych granic. Powinni?my zadawa? sobie nowe pytania, na przyk?ad: jak udoskonali?, rozwin?? t? form? mi?o?ci jak? stanowi szacunek dla Matki-Ziemi? Powinni?my zgodzi? si? na zjednoczenie, utworzenie globalnej wioski, aby zatrzyma? zniszczenie naszej planety. Bardziej, ni? kiedykolwiek potrzebujemy si?y Mi?o?ci. Wszystkie rytua?y i mity, kt�re niszcz? instynkty macierzy?skie i prowokuj? zachowania agresywne trac? swoje ewolucyjne uzasadnienie. Mamy nowy punkt widzenia i nowe powody, ?eby z ca?ych si? chroni? fizjologiczne procesy. Odkrywamy nowe powody, aby rozpozna? i zaspokaja? podstawowe potrzeby rodz?cych i nowo narodzonych dzieci.

Ten prze?om w historii gatunku ludzkiego przychodzi w momencie, kiedy tak?e historia porodu znajduje si? w prawdziwym punkcie zwrotnym. Jakkolwiek wszystkie spo?ecze?stwa mia?y w przesz?o?ci tendencj? do kontrolowania tego wydarzenia, to jednak na pocz?tku XXI wieku sytuacja i potrzeby radykalnie si? zmieni?y (8). Do dzi? kobieta nie mo?e zosta? matk? bez uwolnienia kaskady hormonalnej, kt�rej elementy w rzeczywisto?ci s? koktajlem hormon�w mi?o?ci. Teraz, kiedy codzienno?ci? jest stechnicyzowany por�d, wi?kszo?? kobiet wydaje na ?wiat dzieci nie polegaj?c na sile w?asnych hormon�w. Wiele porod�w odbywa si? przez ci?cie cesarskie, o kt�rym decyduje si?, a cz?sto te? wykonuje, zanim jeszcze rozpocznie si? akcja skurczowa. Podczas porodu powszechnie blokuje si? naturalne mechanizmy hormonalne ich syntetycznymi substytutami. Najcz??ciej jest to wlew kroplowy z oksytocyn? i znieczulenie zewn?trzoponowe. Nawet w tych przypadkach, kiedy w czasie porodu nie stosowano ?rodk�w farmaceutycznych, s? one cz?sto podawane w III okresie porodu, a wi?c wtedy, kiedy nawi?zuje si? relacja matka-dziecko. Podkre?la si? przy tym, ?e podanie zastrzyku syntetycznej oksytocyny nie wywo?uje zmian behawioralnych, poniewa? lek ten nie przedostaje si? do m�zgu.

Te szeroko stosowane dzi? praktyki powinny nas sk?oni? do zadania sobie wielu wa?nych pyta? dotycz?cych przysz?o?ci naszej cywilizacji.

Zasady praktyczne
Konieczno?? zrozumienia fizjologii porodu sta?a si? nagl?ca, a proste praktyczne zasady mog? pom�c w ponownym odkrywaniu podstawowych potrzeb rodz?cych. Mo?na uj?? to jednym zdaniem: kiedy rozwa?amy proces przychodzenia na ?wiat powinni?my odrzuci? wszystko, co wydaje si? w nim zwi?zane jedynie z cz?owiekiem, a zaspokaja? te potrzeby, kt�re dzielimy z innymi ssakami. Aby wyeliminowa? specyficznie ludzkie zwyczaje porodowe musimy uwolni? si? od nast?pstw nawarstwionych przez wieki wierze? i rytua?�w, kt�re zak?�caj? naturalny przebieg porodu. Powinni?my te? ogranicza? pobudzanie kory m�zgowej, cho? jej rozw�j jest wielk? zdobycz? ewolucyjn?. Tak?e u?ywanie komunikacji werbalnej, kt�ra to cecha jest przypisana ludziom, musi by? ograniczone do niezb?dnego minimum.

Odpowiadanie na potrzeby porodowe obserwowane u ssak�w oznacza przede wszystkim zapewnienie prywatno?ci i intymno?ci, poniewa? ?adne zwierz? wydaj?ce na ?wiat potomstwo nie chce by? obserwowane. Oznacza tak?e zaspokojenie poczucia bezpiecze?stwa. To wymowne, ?e kiedy spe?nione s? te warunki i rodz?ca kobieta czuje si? bezpiecznie i nic nie burzy jej poczucia prywatno?ci, cz?sto, nawet ku w?asnemu zaskoczeniu, przybiera typowe dla zwierz?t pozycje np. na czworaka. Bardzo cz?sto nawo?uje si?, do rodzenia "po ludzku". Tymczasem celem musi si? sta? "zezwierz?cenie" porodu. W pewnym sensie por�d powinien zosta? zdehumanizowany.

Dr Michel Odent - po?o?nik i badacz

W latach 60. i 70. XX w. kierowa? klinik? w Pithiviers, w kt�rej przyjmowa? oko?o 1000 porod�w rocznie z doskona?ymi wynikami, przy niskim odsetku interwencji. Prekursor i propagator porod�w w wodzie i� "udomowionych" sal porodowych. Tw�rca Primal Health Research Center w Londynie, kt�re zajmuje si? badaniem d?ugofalowych skutk�w do?wiadcze? okresu oko?oporodowego. Autor wielu bestseller�w.

T?um. Katarzyna Ole?

Projekt zrealizowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej (Środki Przejściowe 2004 i 2005) oraz przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

Nota Prawna