Poród fizjologiczny wi??e si? z prze?ywaniem bólu. Nasz strach przed bólem i zmniejszaj?cy si? odsetek porodów naturalnych s? prostymi konsekwencjami wspó?czesnego stylu ?ycia. Gor?czkowe tempo, nacisk na efektywno??, konkurencja, d??enie do sukcesu, oczekiwanie natychmiastowego zaspokojenia potrzeb, niech?? do cierpienia: wszystkie te czynniki prawie nie pozostawiaj? miejsca na s?uchanie, odczuwanie, przyjmowanie aktywnej postawy w obliczu trudno?ci.
Szybki rozwój technologii stworzy? iluzj? dobrostanu i bezpiecze?stwa, a tak?e sprzyja unikaniu niebezpiecze?stw, os?abiaj?c nasze zdolno?ci przystosowania do zmieniaj?cych si? warunków. Przestajemy docenia? wag? zwi?zków mi?dzyludzkich, zapominaj?c, ?e to w?a?nie relacje z innymi wp?ywaj? na nasze samopoczucie. Jako spo?ecze?stwo nie umiemy ju? promowa? zdrowego stylu ?ycia i w niewielkim stopniu wzros?a nasza umiej?tno?? leczenia chorób. Potrafimy tylko lepiej ocenia? szkody za pomoc? coraz bardziej wyrafinowanych procesów diagnostycznych (Tew 1998).
W?oskie po?o?ne przechodz? powa?ny kryzys. Dramatycznie wzrós? odsetek cesarskich ci??, plasuj?c W?ochy na drugim miejscu na ?wiecie i pierwszym w Europie. W dodatku wzros?a ?miertelno??, a przede wszystkim zapadalno?? na choroby, zarówno w?ród matek, jak i u noworodków. Post?p technologii oko?oporodowych nie tylko nie poprawi? znacz?co statystyk dotycz?cych ?miertelno?ci oko?oporodowej, ale wr?cz zdecydowanie pogorszy? jako?? wi?zi mi?dzy matk? a dzieckiem, wp?ywaj?c negatywnie na ?ycie i zdrowie dzieci (Tew 1998, Beech 2000, Wagner 2001, Relier 1993). Pojawienie si? w ostatnich latach bezprecedensowo du?ej ilo?ci problemów z dzie?mi w ka?dym wieku, ka?e g??biej zastanowi? si? nad tym zjawiskiem.
Naturalne i farmakologiczne ?rodki ?agodzenia bólu porodowego odzwierciedlaj? dwie przeciwne postawy wspó?czesnych po?o?nych - nastawienie na u?ycie zewn?trznych technologii z jednej strony, d??enie do pobudzania wewn?trznych zasobów kobiet z drugiej, konflikt mi?dzy pragnieniem dodania rodz?cej si?y, a dzia?aniami, których konsekwencj? jest os?abienie jej mocy.
FUNKCJE BÓLU PORODOWEGO
Jedn? z podstawowych cech porodu fizjologicznego jest rytmiczno??. Rytm ten tworz? wznoszenie i opadanie, przyspieszanie i zwalnianie. Przede wszystkim jest on wyj?tkowy u ka?dej kobiety. To oznacza, ?e determinuje go tylko jej osobowo?? i do?wiadczenia. Jest zatem bardzo ma?o przewidywalny. Rytmiczno?? porodu najlepiej obrazuje ból porodowy. Ból w porodzie nie jest ci?g?y. Warto po?wi?ci? chwil? na przeanalizowanie jego charakteru w perspektywie fizjologicznej, poniewa? w?a?nie w przerywanej naturze bólu kryje si? jedna z najwi?kszych tajemnic porodu naturalnego.
Fizyczne funkcje bólu
Ból jako przewodnik w porodzie i jako stra?nik matki i dziecka
Fizjologiczn? funkcj? bólu jest ochrona organizmu poprzez wysy?anie sygna?ów ostrzegaj?cych przed agresorami, co pozwala nam chroni? si? w sytuacji zagro?enia, gdy najwa?niejsze jest dzia?anie.
Poród to fizjologiczny paradoks. Aby powo?a? do ?ycia nowe istnienie, kobieta musi sprzeciwi? si? w?asnemu cia?u. Musi przetrwa? wewn?trzny "atak" ze strony dziecka, w sposób niezgodny z wszelkim zasadami instynktu samozachowawczego. Ten atak na jej integralno?? jest sygna?em alarmowym dla cia?a kobiety. Ból sygnalizuje niebezpiecze?stwo i inicjuje fizjologiczne reakcje obronne (takie jak instynktowne "walcz lub uciekaj").
Moment porodu to dla kobiety dylemat wyboru mi?dzy trosk? a porzuceniem siebie. Proces rozwierania si? cia?a dla dziecka oraz silny nacisk na stawy i nerwy krzy?owe w rzeczywisto?ci nie s? do ko?ca bezpieczne, ani dla matki, ani dla dziecka. Ból staje si? zatem wa?nym przewodnikiem, ostrzegaj?cym matk? i dziecko przed zagro?eniem, daj?cym kobiecie mo?liwo?? unikni?cia potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, dzi?ki w?a?ciwemu dzia?aniu, opartemu na s?uchaniu instynktu. W kontek?cie porodu, ka?da aktywno??/dzia?anie kobiety przek?ada si? na "atakowanie"; jest to ruch w kierunku czego?, w kierunku "zagro?enia". Z perspektywy kobiecej fizjologii walka oznacza poddanie si?, otwarcie (Taylor 2002). Najwa?niejsz? fizjologiczn? odpowiedzi? na ból porodowy jest, jak zaraz zobaczymy, ruch. Swoboda ruchu pozwala kobiecie instynktownie przyjmowa? pozycje zmniejszaj?ce opór i nacisk. Kobieta zatem zabezpiecza si? przed uszkodzeniem miednicy, szyjki macicy i tkanek krocza, jednocze?nie chroni?c dziecko przed przyj?ciem niew?a?ciwej pozycji, w której wywierany by?by nadmierny nacisk na g?ówk?. Dzi?ki temu kobieta mo?e zarówno zmniejszy? poziom stresu dziecka, jak i w?asny ból.
Ból jako stymulator wydzielania hormonów
Niezb?dna do rozpocz?cia porodu oksytocyna jest najpierw produkowana przez dziecko, w wyniku zmian zachodz?cych w ?o?ysku i gospodarce hormonalnej p?odu; nast?pnie zaczyna j? produkowa? organizm matki. Stymulacja szyjki macicy, powodowana naciskiem dziecka i aktywno?ci? skurczow? macicy, inicjuje wydzielanie oksytocyny. W tym momencie, skurcze przepowiadaj?ce s? wci?? nieregularne i mog? w ogóle zanika?. Aby poród móg? wkroczy? w faz? aktywn?, w której skurcze s? d?ugie i silne, cia?o potrzebuje regularnej stymulacji, proporcjonalnej do sta?ego wzrostu produkcji oksytocyny.
T? regularn? stymulacj? zapewnia przerywany ból. Ból na chwil? powoduje gwa?towny wzrost poziomu ostrego stresu dla kobiety. Jej cia?o reaguje zwi?kszaj?c produkcj? katecholamin, które, je?li s? produkowane skokowo, wyzwalaj? paradoksaln? reakcj? produkcji oksytocyny, stymuluj?c jednocze?nie produkcj? endorfin. Ten proces rozpoczyna stopniowe nasilanie si? si?y skurczy, którym towarzyszy wzrost tolerancji bólu. Z drugiej strony, je?li katecholaminy nie s? produkowane skokowo, a w sposób ci?g?y, hamuj? produkcj? oksytocyny i endorfin. Mo?e to skutkowa? spowolnieniem akcji porodowej czy przed?u?eniem czasu trwania skurczy przepowiadaj?cych, nie dopuszczaj?c nawet do rozpocz?cia aktywnego porodu, ale zwi?kszaj?c si?? odczuwanego bólu. W wielu przypadkach porodów "zatrzymanych", gdy rozwarcie jest na trzy centymetry, mo?emy obserwowa? stan ci?g?ego napi?cia u matki, któremu cz?sto towarzysz? symptomy nadmiernego pobudzenia sympatycznego uk?adu nerwowego.
Dopiero uwzgl?dniwszy znaczenie powy?szych faktów, mo?emy doceni? jak fundamentalna jest rola bólu w porodzie. Od strony praktycznej, ?wiadomo?? ta powinna spowodowa?, ?e bardziej skupimy si? na przerwach mi?dzy skurczami. Uzyskanie stanu ca?kowitego relaksu mi?dzy skurczami pozwala kobiecie momentalnie wkroczy? ponownie w stan ca?kowitego spokoju, niezak?óconego przez stres. Stan ten u?atwia aktywacj? parasympatycznego uk?adu nerwowego i pozwala cia?u kobiety przygotowa? si? na dop?yw kolejnej porcji katecholamin, stymuluj?cych z kolei wzrost poziomu oksytocyny. Oksytocyna stymuluje wydzielanie prolaktyny, odgrywaj?cej wa?n? rol? w ochronie metabolizmu dziecka w trakcie porodu, u?atwiaj?c mu stopniow? adaptacj? do ?rodowiska zewn?trznego. Prolaktyna tak?e stymuluje produkcj? endorfin. Kobieta ma zatem do dyspozycji cztery ?ród?a stymuluj?ce produkcj? endorfin (naturalnych ?rodków przeciwbólowych): katecholaminy, oksytocyn?, prolaktyn? oraz parasympatyczny uk?ad nerwowy. Wszystkie one dzia?aj? na cia?o kobiety w przerwach mi?dzy skurczami. Ze wzgl?du na to, ?e endorfiny zatrzymuj? czynno?? skurczow?, to one s? odpowiedzialne za rytm porodu.
W porodzie szczególne znaczenie ma harmonijna wspó?praca mi?dzy dwoma uk?adami autonomicznego uk?adu nerwowego. Uk?ad sympatyczny odpowiada za skurcze macicy, podczas gdy parasympatyczny reguluje rozwieranie si? dolnej cz??ci macicy i szyjki macicy. Je?li wspó?dzia?anie tych uk?adów zostanie zaburzone, wzrasta ryzyko pojawienia si? spastycznych skurczy, nieprzyczyniaj?cych si? do zwi?kszania rozwarcia, pojawienia si? dyskoordynacji czynno?ci skurczowej oraz hypotonii macicy, której towarzyszy tak zwane "pasywne" rozwarcie i bezproduktywny ból. W?a?ciwemu wspó?dzia?aniu obu tych uk?adów sprzyja utrzymanie w?a?ciwych proporcji mi?dzy bólem a relaksem. Po?o?na dysponuje wieloma technikami u?atwiaj?cymi utrzymanie tych proporcji i ?agodne przeprowadzenie kobiety przez ból porodowy. Po?o?na mo?e, na przyk?ad, zaproponowa? kobiecie metody z?agodzenia bólu, które uczyni? go akceptowalnym, o czym ju? w latach trzydziestych XX w. mówi? Dick-Read (Dick-Read 1933).
Inna wa?na funkcja bólu jako stymulatora wydzielania wewn?trznego dotyczy produkcji endorfin. Rola endorfin nie sprowadza si? tylko do dzia?ania przeciwbólowego, ale tak?e polega na wywo?ywaniu zmienionego stanu ?wiadomo?ci, podobnego do hipnozy. Stan ten u?atwia wy??czenie korowej-racjonalnej cz??ci mózgu, dzi?ki czemu kontrol? nad cia?em mo?e przej?? autonomiczny uk?ad nerwowy. W konsekwencji kobieta mo?e ca?kowicie porzuci? swoje ego i wyj?? poza w?asne ograniczenia, dzi?ki czemu dochodzi do ca?kowitego rozwarcia, uwolnienia dziecka i powitania go z rado?ci?. W kulminacyjnym momencie porodu, kiedy dziecko jest ju? na zewn?trz i ból ustaje, poziom st??enia endorfin w ciele kobiety jest tak wysoki, ?e do?wiadcza ona bardzo intensywnych przyjemnych odczu? ekstatycznych, witaj?c swoje dziecko i wkraczaj?c w do?wiadczenie macierzy?stwa.
Endorfinom przypisuje si? tak?e rol? w kszta?towaniu jako?ci i si?y wi?zi. Przywi?zanie stwarza grunt, pozwalaj?cy dziecku na zakorzenienie si?, rozwój i ?ycie. Fizjologiczny poród stwarza zatem dla dziecka podstawy dla prze?ycia i rozwoju.
Psychologiczne funkcje bólu
Ból jako wyraz l?ku przed rozdzieleniem.
Jednym z najtrudniejszych emocjonalnych wyzwa? dla matki, wi???cych si? z porodem, jest konieczno?? rozdzielenia si? z dzieckiem. B?d?c w ci??y, kobieta postrzega dziecko dwojako - jako odr?bn? osob? i jako cz??? jej samej. Dziecko, w pewnym sensie nadal "wyimaginowane", staje si? z czasem coraz bardziej realne. Oddzielenie od cz??ci samego siebie lub od osoby bliskiej jest zawsze procesem trudnym i bolesnym. W porodzie, rozdzielenie jest z jednej strony oczekiwane, a z drugiej - kobieta si? go obawia. Fakt, ?e realne dziecko jest nieznane, przyczynia si? do istnienia tych sprzecznych uczu?. Im matka ma silniejsze poczucie, ?e s?abo zna swoje dziecko, tym proces rozdzielenia b?dzie trudniejszy.
W tym kontek?cie ból ma do spe?nienia podwójn? funkcj?. Z jednej strony, pcha kobiet? ku nieodzownemu rozdzieleniu, nie zostawiaj?c miejsca ma w?tpliwo?ci. Poniewa? wiele kobiet prawdopodobnie nigdy nie zdecydowa?oby si? dobrowolnie na oddzielenie od dziecka, ból pomaga im przyzna?, ?e konieczno?? urodzenia jest nieuchronna, poprzez koncentrowanie ca?ej uwagi na najsilniej zaanga?owanych w poród cz??ciach cia?a. Z drugiej strony, ból fizyczny staje si? wyrazem bólu emocjonalnego, zwi?zanego z rozdzieleniem. Przerywany ból, rytm porodu z jego przyspieszaniem i wolnymi przej?ciami, znaczy czas. W procesie oddzielania, czas jest wa?ny i wyj?tkowy dla ka?dej rodz?cej. Po raz kolejny po?o?na ma do odegrania wa?n? rol? w u?atwieniu tego procesu. Podejmowanie dzia?a? na rzecz wzmocnienia wi?zi matki z dzieckiem przed porodem, pomoc w lepszym wyobra?eniu sobie dziecka, dzi?ki czemu stanie si? ono bardziej realne, sprawi, ?e proces rozdzielania b?dzie bardziej p?ynny, czego rezultatem b?dzie szybszy, mniej bolesny poród.
Ból jako element osobistej zmiany
Stawianie czo?a wielkiemu fizycznemu i psychicznemu bólowi powoduje obaw? i l?k. Radzenie sobie z nimi przez wiele godzin jest powa?nym wyzwaniem dla si?y i wytrzyma?o?ci kobiety. Proces ten wyzwala kryzys egzystencjalny. Wszystkie zasoby emocjonalne rodz?cej zostaj? zaanga?owane w radzenie sobie z tym kryzysem. W tym samym czasie przesz?e sprawy, pochowane w pod?wiadomo?ci, mog? nagle wyp?yn?? na ?wiat?o dzienne.
Daj?c kobiecie szans? na roz?adowanie bolesnych prze?y? z przesz?o?ci, kryzys jednocze?nie popycha j? do granic jej mo?liwo?ci, prowadzi do punktu, w którym jest przekonana, ?e wyczerpa?a wszystkie swoje wewn?trzne zasoby. Ten moment z regu?y odpowiada "poddaniu si?", kiedy to kobieta stwierdza, ?e "ju? d?u?ej tego nie wytrzyma". To jest dok?adnie ten moment, w którym staje si? wreszcie zdolna do porzucenia siebie na rzecz silnej energii rz?dz?cej jej cia?em. Poddanie si?, w tym przypadku przek?ada si? na przekroczenie w?asnych ogranicze?, stanowi ostatni krok w wysi?ek porodu. Jednocze?nie kobieta odkrywa w sobie zasoby, których istnienia nie by?a ?wiadoma. Dzi?ki do?wiadczeniu porodu wzrasta jej wewn?trzna si?a, jej status osobisty i spo?eczny zmieniaj? si? na zawsze. Jej nowa osobista moc, powsta?a w wyniku przekroczenia w?asnych ogranicze? (co ma miejsce nawet w trudnych porodach), przek?ada si? na wy?sz? samoocen? i wyposa?a kobiet? w cechy niezb?dne, aby sta? si? rodzicem i przewodnikiem rodz?cego si? dziecka.
Energetyczna Funkcja Bólu
Ból jako stymulator seksualny
Wed?ug Reicha (1942), zdolno?? do prze?ywania orgazmu jest zdolno?ci? do porzucenia siebie i pozwolenia na to, aby ponios?a nas biologiczna energia, dzi?ki czemu nast?puje roz?adowanie skumulowanego napi?cia poprzez mimowolne, rytmiczne skurcze. Jednym z aspektów porodu, który nie jest ani dobrze poznany, ani w pe?ni zrozumiany, ale mimo to budzi wielkie obawy - jest fakt, ?e poród to moment niezwykle silnej eksplozji energii seksualnej kobiety. Jest to energia wy??cznie kobieca, niedost?pna m??czyznom. Kobieta rodz?ca, która u?yje ca?ej swej seksualnej mocy, wyjdzie z do?wiadczenia porodu wzmocniona pod ka?dym wzgl?dem; zwi?kszy si? zw?aszcza jej "orgazmiczna moc", jak okre?la? to Reich (1942). Mediatorem w orgazmicznym do?wiadczeniu podczas porodu jest, po raz kolejny, przerywany ból. Dzi?ki zwi?kszaniu stymulacji, nasila on napi?cie w ciele kobiety, zw?aszcza w okolicy narz?dów p?ciowych.
W tym samym czasie, endorfiny, których zwi?kszona produkcja jest efektem odczuwanego bólu, pomagaj? kobiecie w poddaniu si? biologicznej energii, sprzyjaj?c jednocze?nie g??bokiemu relaksowi w przerwach mi?dzy skurczami. Kiedy napi?cie powodowane skurczami osi?ga okre?lony poziom, kobieta przygotowuje si? na roz?adowanie go w mimowolnym parciu, które wstrz?sa na pocz?tek ca?ym jej cia?em na szczycie skurczu, by w ko?cu skoncentrowa? si? w mi??niach krocza. Nacisk g?ówki dziecka na tkanki krocza jest dla kobiety sygna?em, by zacz?? roz?adowywa? skumulowane napi?cie poprzez nadal narastaj?ce, perystaltyczne skurcze krocza, którym towarzysz? d?ugie wydechy, co trwa a? do w?a?ciwego urodzenia dziecka.
Po porodzie energia skoncentrowana w okolicy narz?dów p?ciowych rozp?ywa si? po ca?ym ciele, wywo?uj?c uczucie spe?nienia i zadowolenia u matki. W efekcie odczucia te gwa?townie ust?puj? miejsca czu?o?ci i wdzi?czno?ci, którymi kobieta wita dziecko w pierwszych godzinach po narodzeniu.
Podsumowuj?c, kobieta, która korzysta ze swojej energii seksualnej podczas porodu, roz?adowuje napi?cie w momencie rodzenia dziecka, odzyskuje swoj? energi? po porodzie, nie odczuwa l?ku, ale jest usatysfakcjonowana i pe?na czu?o?ci wobec dziecka.
Emocjonalna Funkcja Bólu
Wysokie st??enie endorfin produkowanych podczas porodu, a tak?e emocjonalna g??bia prze?ycia wywo?anego bólem, stymuluj? uk?ad limbiczny w pierwotnym mózgu, odpowiedzialny za funkcje emocjonalne. Endorfiny zatem wyzwalaj? w kobiecie "stan wra?liwo?ci" na narodzenie si? dziecka. Pozwalaj? jej skoncentrowa? wszystkie instynkty i zmys?y na nadchodz?cym porodzie, umo?liwiaj?c powitanie dziecka w stanie g??bokiej nie?wiadomo?ci, poprzez instynktowne "ja".
Wi?? mi?dzy matk? i dzieckiem nawi?zuje si? zatem na najbardziej intymnym poziomie psychiki. Jest instynktowna, biologiczna i nierozwi?zywalna. To wszystko nie jest mo?liwe podczas porodu odbywaj?cego si? w znieczuleniu. "Stan wra?liwo?ci" jest bardzo podobny do stanu zakochania. W rzeczywisto?ci kobieta jest "zaprogramowana", aby zakocha? si? w swoim dziecku, co zapewnia mu w?a?ciw? opiek? przez to, ?e jej sprawowanie jest dla kobiety przyjemno?ci?. Podsumowuj?c, staje si? jasne, ?e przyjemno?? z posiadania i opiekowania si? dzieckiem wi??e si? silnie z prze?yciem bólu podczas jego narodzin, co rozci?ga si? tak?e na ch?? powtórnego prze?ycia porodu i posiadania kolejnych dzieci.
Z FIZJOLOGII BÓLU
Czuciowe Obwodowe Bod?ce Bólowe
Ból miejscowy jest efektem bólu wewn?trznego, spowodowanego nadmiernym naci?ganiem, zranieniami i niedokrwieniem mi??ni macicy:
- rozci?ganiem i mikrourazami szyjki macicy,
- rozci?ganiem trzonu macicy,
- rozci?ganiem aparatu wi?zad?owego miednicy,
- naciskiem na nerwy splotu l?d?wiowo-krzy?owego,
- naciskiem na spojenie ?onowe oraz stawy krzy?owo-biodrowe,
- niedokrwieniem mi??nia macicy, spowodowanym zakwaszeniem, nadmiern? aktywno?ci? lub kurczliwo?ci? macicy.
Centralne Bod?ce Bólowe
Na do?wiadczanie bólu wp?ywa negatywne warunkowanie (Nikolaiev 1953, Velvoski 1953, Chertok, i in, 1969): niekorzystne czynniki kulturowe, wcze?niejsze traumatyczne do?wiadczenia, wywo?uj?ce l?k opowie?ci innych, trudne do?wiadczenia zwi?zane z bólem, w?asny traumatyczny poród, trudno?ci zwi?zane z rol? kobiety, itp. Nie mo?na zapomina? tak?e o wdrukowaniu kulturowym: jak ból jest oceniany w naszej kulturze, jaki przekaz wi??e si? z byciem kobiet? i rodzeniem; czy w kulturze przyj?te jest wspó?dzielenie czy ukrywanie bólu; wsparcie spo?eczne w odczuwaniu bólu. Znaczenie tych czynników wyja?niono poni?ej.
Trzy Fizjologiczne Wymiary Bólu
Wymiar czuciowo - ró?nicowy: Wymiar ten oparty jest na po??czeniach neordzeniowo-wzgórzowych mi?dzy rdzeniem, wzgórzem a kor? ruchow?; pozwala na fizyczn? percepcj? jako?ci i umiejscowienia bólu.
Wymiar motywacyjno - afektywny: Ten wymiar oparty jest na ciele siatkowatym w uk?adzie limbicznym, otrzymuj?cym informacje z multisynaptycznego systemu w rdzeniu. System siatkowaty jest po??czony ze wszystkimi systemami czuciowymi i ruchowymi w mózgu, zw?aszcza z uk?adem pozapiramidalnym i z autonomicznym systemem nerwowym. Jest odpowiedzialny za reakcje "walcz lub uciekaj", oraz za reakcje napi?cia mi??niowego, strachu i reakcje nerwów autonomicznych.
Uk?ad limbiczny reaguje przyjemno?ci? lub niezadowoleniem, w zale?no?ci od obci??enia. Bezpo?rednie po??czenie mi?dzy uk?adem limbicznym i kor? mózgow? wydaje si? by? odpowiedzialne za afektywne relacje zgody lub odmowy.
Wymiar poznawczo - ewaluacyjny: Ten wymiar oparty jest na procesach korowych. Kora otrzymuje informacje czuciowe i afektywne, ocenia je i porównuje z uprzednimi do?wiadczeniami, warto?ciami kulturowymi oraz poziomem l?ku u kobiety w danym momencie. W konsekwencji nast?puje aktywacja systemu czuciowo-ró?nicowego i motywacyjno-afektywnego, hamuj?c lub pobudzaj?c je bardziej. Je?li dzia?anie systemu motywacyjno-afektywnego zostanie zahamowane dzi?ki pozytywnym do?wiadczeniom lub wiedzy, kobieta b?dzie po prostu odczuwa? fizyczny ból, który nie b?dzie dodatkowo zwi?kszany reakcjami smutku, niech?ci czy reakcjami autonomicznego uk?adu nerwowego. Je?li system jest pobudzany przez l?k lub negatywne warunkowanie, jak opisano powy?ej, kobieta prawdopodobnie b?dzie ?le radzi? sobie z do?wiadczeniem bólowym, jej uwaga b?dzie skoncentrowana na odczuwanym bólu, nawet przy braku negatywnych bod?ców lub kiedy b?d? one bardzo ma?e. Indywidualna ekspresja bólu zale?y od psychosomatycznej oceny sytuacji, a tak?e od stopnia wra?liwo?ci i reakcji emocjonalnych, co sk?ada si? na wyj?tkowo?? tego do?wiadczenia dla ka?dego cz?owieka (Melzack 1973).
PANOWANIE NAD BÓLEM
Kluczowym celem, do którego nale?y d??y? podczas przygotowania kobiety do naturalnego porodu, jest wyposa?enie jej w odpowiedni? wiedz? dotycz?c? metod ?agodzenia bólu. Dzi?ki temu ból zostaje zredukowany jedynie do stanu fizjologicznego, obawy i napi?cia zwi?zane z interwencjami medycznymi niepotrzebnie go nie zwi?kszaj?.
Metody ?agodzenia wp?ywu obwodowych czynników bólowych:
- g??bokie oddychanie z d?ugim wydechem,
- wokalizowanie (z rozlu?nionym gard?em),
- poruszanie miednic?,
- w?a?ciwe rozró?nianie faz napi?cia i relaksu,
- zdolno?? szybkiego rozlu?niania napi?tych cz??ci cia?a - zrelaksowanie mi??ni zmniejsza si?? bólowych sygna?ów alarmowych wysy?anych do mózgu, przez co zamyka bramk? kontroluj?c? ból w wy?szych cz??ciach rdzenia. Bodziec bólowy jest postrzegany przez mózg jako s?abszy,
- aktywno?? ruchowa w trakcie porodu,
- masa?, ciep?e ok?ady, ciep?y prysznic lub k?piel w trakcie porodu,
- poszanowanie fizjologicznych praw porodu.
Metody ?agodzenia wp?ywu centralnych bod?ców bólowych:
- kulturowe przewarunkowanie: zmiana spojrzenia na warto?? bólu; poszukiwanie innych motywacji i dawanie prawa wyboru,
- osobiste przewarunkowanie: wyra?anie w?asnych prze?y?; pozytywne warunkowanie ukierunkowane na zmniejszenie l?ku przed bólem; tworzenie oczekiwa? odpowiednich dla danej kobiety,
- praca nad rytmiczno?ci? oraz aktywnym i pasywnym nastawieniem do bólu, i innych zdarze? ?yciowych,
- dok?adne informowanie kobiety o istnieniu i znaczeniu przerw mi?dzy skurczami,
- docenianie instynktu i intuicji,
- pozytywnie nacechowana emocjonalnie komunikacja z partnerem i bliskimi,
- wsparcie zaufanej po?o?nej, najlepiej poznanej we wcze?niejszym okresie ci??y,
- dbanie o intymno?? i zapewnienie poczucia bezpiecze?stwa w miejscu, w którym nast?puje poród, aby u?atwi? pojawienie si? zachowa? instynktownych i usun?? czynniki, które mog?yby rozprasza? lub niepokoi? kobiet?,
- ponad wszystko - stymulowanie produkcji endorfin przez cia?o kobiety.
WNIOSKI/PODSUMOWANIE
Widzimy teraz, ?e ból porodowy, cz?sto postrzegany jako co? niepo??danego, jest tak naprawd? kluczowy w porodzie naturalnym. To on aktywizuje mo?liwo?ci kobiety, czyni?c j? silniejsz? i jednocze?nie przygotowuj?c na nawi?zanie wi?zi z nowonarodzonym dzieckiem. Ból jest niezb?dny dla poprawnego przebiegu porodu. Jego wyeliminowane prowadzi do powa?nych komplikacji. Najwa?niejsz? z nich jest zmniejszenie si?y reakcji kobiety, os?abienie jej. Co wi?cej, bez bólu kobieta mo?e utraci? szans? na prze?ycie czego? wa?nego, co pozwoli jej lepiej pozna? sam? siebie. M?dra praktyka po?o?nicza powinna bra? pod uwag? powy?sze czynniki i oceni?, czy warto intensywniej pracowa? nad opisanymi w tek?cie kwestiami i wk?ada? wi?cej wysi?ku w naturalne metody ?agodzenia bólu, a przez to - w rol? po?o?nej w porodzie. Jest oczywiste, ?e naturalny poród, z towarzysz?cym mu bólem, ?atwiej prze?y? ze wsparciem i pod opiek? m?drej i cierpliwej po?o?nej, która naprawd? ma czas na towarzyszenie w tym wydarzeniu.
Autorka: Verena Schmid jest po?o?n? od ponad 25 lat. Mieszka we Florencji we W?oszech. Za?o?y?a centrum, oferuj?ce kobietom ci?g?? opiek? od pocz?cia do uko?czenia przez dziecko pierwszego roku ?ycia. Wydaje magazyn dla po?o?nych, a tak?e prowadzi szko??, w której uczy w?oskie po?o?ne prawdziwego znaczenia sztuki po?o?niczej. Naucza równie? w szpitalach we W?oszech i innych krajach europejskich. Obecnie pracuje nad za?o?eniem domu narodzin we Florencji. Jest autork? dwóch ksi??ek i aktywistk? na rzecz naturalnego porodu i sztuki po?o?nych.
T?umaczenie: Ewa Witkowska
Bibliografia:
Beech, B. 1999. Over-medicated and Under-informed. What are the consequences for birthing women? AIMS Journal 11(4): 4-8.
Chertok, L., M. Bonnaud and D. Graham. 1969. Motherhood and Personality: Psychosomatic Aspects of Childbirth. London: Tavistock Publications.
Dick-Read, G. 1933. Childbirth without Fear. New York: Harper & Row.
Enkin, M., M. Keirse and I. Chalmers. 2000. A Guide to Effective Care in Pregnancy and Childbirth. New York: Oxford University Press.
Melzack, R. 1973. The Puzzle of Pain. Harmondsworth: Penguin Education.
Reich, W. 1983. The Function of the Orgasm. London: Souvenir.
Relier, J.P. 1993. L´aimer Avant Qu´il Naisse. Paris: Editions Robert Lafond.
Robertson, A. 1997. The Midwife Companion-the Art of Support during Birth. Camperdown: ACE Graphics.
Taylor, S. 2002. The Tending Instinct: Women, Men and the Biology of our Relationships. New York: Times Books Henry Holt Company.
Tew, M. 1998. Safer Childbirth? A Critical History of Maternity Care. London/New York: Free Association Books.
Wagner, M. 2001 Nov. Fish Can't See Water: the Need to Humanize Birth. Int J Gynecol Obstet 75(suppl 1): S25-37.
Schmid, V. 1998. Il Dolore del Parto (Pain in Childbirth). Florence: Centro Studi Il Marsupio.
