Czy polskie szpitale s? jawne i transparentne? Fundacja Rodzi? po Ludzku znalaz?a odpowied? na to pytanie wysy?aj?c do oddzia?ów po?o?niczo – ginekologicznych i noworodkowych wnioski o udost?pnienie informacji publicznej.
Przez ostatnie 9 miesi?cy trwa?y intensywne prace, aby zaktualizowa? dane, które publikowane s? na portalu Fundacji www.GdzieRodzic.info* i dostarczy? kobietom wiarygodnych informacji o procedurach i statystykach szpitalnych. Wnioski o udost?pnienie informacji publicznej zosta?y wys?ane do wszystkich 400 oddzia?ów po?o?niczo – ginekologicznych i neonatologicznych w ca?ej Polsce. 191 z nich odpowiedzia?o na wniosek dopiero po ponagleniu i gro?bie rozprawy s?dowej. 42 natomiast do tej pory nie udzieli?o Fundacji oczekiwanych informacji. Wzgl?dem tych ostatnich zostanie z?o?ona skarga na bezczynno?? do s?du administracyjnego.
lista szpitali klik
Ju? w 1985 roku ?wiatowa Organizacja Zdrowia w prze?omowym dokumencie pt. „Poród nie jest chorob?” zaleca?a, ?e „ca?a spo?eczno?? powinna by? informowana o ró?nych formach opieki oko?oporodowej, aby umo?liwi? kobiecie wybór takiej opieki, jak? ona preferuje”, a „szpitale powinny og?asza? w?asne dane statystyczne dotycz?ce porodów, np. ci?? cesarskich.” W my?l tych zalece? Fundacja Rodzi? po Ludzku stworzy?a w 2012 roku wyszukiwark? oddzia?ów po?o?niczo - neonatologicznych w ca?ej Polsce – portal www.GdzieRodzic.info. Niezb?dne jest bowiem podawanie kobietom informacji o jako?ci i poziomie opieki ?wiadczonej w danej placówce. Odk?d kilka lat temu zniesiono rejonizacj?, kobieta nie jest zobowi?zana rodzi? w najbli?szym szpitalu. Ma prawo, pos?uguj?c si? m.in. informacjami publikowanymi na stronie, wybra? optymalne miejsce do porodu.
Aby pozyska? informacje od szpitali, Fundacja wys?a?a do oddzia?ów ankiety do wype?nienia. Pyta?a w nich m.in. o: warunki panuj?ce na oddziale, dost?pno?? szko?y rodzenia, procedury podczas porodu, obecno?? osób towarzysz?cych, kontakt matki i dziecka po narodzinach, dost?pno?? na oddziale psychologa i doradcy laktacyjnego, jak równie? o dane statystyczne dotycz?ce cesarskich ci??, naci?? krocza, znieczulenia dolarganem i znieczulenia zewn?trzoponowego. Upublicznianie tych informacji jest niezb?dne do identyfikacji i eliminacji b??dów systemowych s?u?by zdrowia. Jawno?? i transparentno?? s? równie? kluczem do w?a?ciwego i odpowiedzialnego traktowania pacjentów, motywuj? personel medyczny do polepszania jako?ci swojej pracy i podwy?szaj? zaufanie spo?ecze?stwa. Ogromna grupa szpitali jest mimo to nadal sceptycznie nastawiona do jawno?ci. Wiele z nich z oburzeniem reagowa?o na wnioski o informacj? publiczn?.
W lutym 2015 roku Fundacja Rodzi? po Ludzku z?o?y do s?du administracyjnego skargi na bezczynno?? wszystkich szpitali, które odmówi?y udzielenia informacji publicznej (lista tych placówek dost?pna jest w materia?ach). Celem tego dzia?ania nie jest wchodzenie na ?cie?k? wojenn? ze szpitalami, ale ch?? podania kobietom informacji o warunkach panuj?cych we wszystkich oddzia?ach ginekologiczno - po?o?niczych w Polsce.
*www.GdzieRodzic.info – portal stworzony, aby dostarcza? kobietom wiarygodne informacje opieraj?ce si? zarówno na deklaracjach szpitala, jak i na opinii konsumenckiej. Kobiety, które ju? urodzi?y, mog? na nim pod ofert? szpitala pozostawi? komentarze weryfikuj?ce informacje dostarczone przez placówk?, a tak?e dokona? w?asnej oceny szpitala. Prowadzenie portalu pozwala Fundacji analizowa? trendy w polskiej opiece oko?oporodowej przez zbieranie i aktualizacj? danych od szpitali. Strona ma tak?e charakter edukacyjny. Zamieszczane s? na niej artyku?y dotycz?ce ci??y, porodu i po?ogu, a tak?e informacje o prawach przys?uguj?cych m?odym rodzicom.
Warszawa, dnia 20.02.2015 r.
Zespó? redakcyjny
Fakty TVN
Wyra?amy g??bokie ubolewanie w zwi?zku z emisj? materia?u o najnowszym raporcie Fundacji Rodzi? po Ludzku w Faktach TVN dn. 12.02.2015 roku. Materia? ten mia? niestety niewiele wspólnego z prawd?.
W raporcie Fundacja nie porusza kwestii braku dost?pno?ci znieczulenia zewn?trzoponowego w polskich szpitalach. Nie podaje równie? statystyk tego dotycz?cych. Raport ten powsta? w wyniku analizy tre?ci pozostawianych przez kobiety na portalu Fundacji www.GdzieRodzic.info. Przedstawia najpilniejsze potrzeby kobiet rodz?cych na oddzia?ach po?o?niczych.
Jak rozumiemy, materia? telewizyjny powsta? na podstawie artyku?u, który ukaza? si? tego samego dnia w Gazecie Prawnej. Klara Klinger, autorka artyku?u, w oparciu o dane, które pozyskujemy od szpitali i od dwóch lat publikujemy na wspomnianym ju? www.GdzieRodzic.info (statystyki dot. znieczule?, cesarskich ci??, naci?? krocza, opis procedur i warunków panuj?cych na danym oddziale) wyliczy?a procent szpitali, które nie oferuj? znieczulenia. Autorka porusza?a dwie istotne kwestie: dost?pno?? znieczulenia zewn?trzoponowego w szpitalach oraz wyniki najnowszego raportu fundacji. Artyku? by? napisany rzetelnie, fakty nie by?y zmanipulowane. W materiale telewizyjnym zla?y si? te dwa komunikaty. Spowodowa?o to lawin? nierzetelnych i nieprawdziwych artyku?ów.
Pomimo tego, ?e osoby przygotowuj?ce materia? dla stacji TVN by?y obecne na ca?ej konferencji prasowej, nie zrozumia?y istoty naszego przekazu, a w rezultacie ca?y materia? by? nieprawdziwy. I cho? wiemy, jak du?ym problemem dla kobiet jest brak dost?pno?ci znieczulenia i absolutnie zgadzamy si? z tym, ?e szpitale powinny je oferowa? pacjentkom w ramach powszechnego ubezpieczenia, ubolewamy nad jako?ci? i poziomem przygotowanego przez redakcj? Faktów TVN materia?u.
Ubolewamy nad tym, ?e w masowych mediach robi si? z wa?nych i z?o?onych kwestii oko?oporodowych sensacj?.
Ubolewamy nad tym, ?e nie ma w nich miejsca na rzetelne, m?dre i prawdziwe relacje, które pomaga?yby kobietom przygotowa? si? do porodu i dawa?yby im nadziej? na dobre do?wiadczenie, zamiast tylko generowa? narastaj?cy lawinowo w?ród kobiet strach przed porodem.
W naszej opinii przedstawiciele mediów, podobnie jak instytucji szpitalnych, nie s?uchaj? g?osu kobiet. Prawdziwe potrzeby kobiet nie s? dostrzegane, a co za tym idzie ignorowane.
Zespó? Fundacji Rodzi? po Ludzku.
Publikujemy najnowszy raport "O potrzebach i opiniach kobiet rodz?cych w szpitalach po?ozniczo - ginekologicznych"!
Po 3 latach dzia?ania serwisu www.GdzieRodzic.info Fundacja Rodzi? po Ludzku przeanalizowa?a komentarze kobiet zamieszczane na portalu. Do tej pory jest ich ju? ponad 5.000. Kobiety opisuj? swoje spostrze?enia na temat dzia?ania oddzia?u i dziel? si? historiami porodowymi z lat 2010 – 2015. Wynika z nich, ?e osob?, która ma najwi?kszy wp?yw na przebieg porodu i dobrostan rodz?cej jest po?o?na, a najwa?niejsza dla kobiet jest spersonalizowana opieka uwzgl?dniaj?ca indywidualne potrzeby oraz stawiaj?ca ?yczliwo?? i godno?? na pierwszym miejscu.
Analiza tre?ci zamieszczanych na www.GdzieRodzic.info mia?a na celu przybli?enie oczekiwa? kobiet rodz?cych w Polsce oraz wskazanie kwestii wymagaj?cej szczególnej uwagi - poprawy relacji mi?dzy kobietami a personelem medycznym: po?o?nymi i lekarzami. Najwi?ksze emocje, zarówno pozytywne, jak i negatywne, budzi zachowanie personelu i ono w?a?nie by?o podstawow? motywacj? do pozostawienia komentarza na portalu. Co ciekawe, a? 67% wszystkich wypowiedzi mia?o wyd?wi?k pozytywny. Oznacza to, ?e kobiety coraz cz??ciej chc? dzieli? si? z innymi matkami dobrymi do?wiadczeniami porodowymi. To dobra i oczekiwana przez Fundacj? praktyka. Dzielenie si? pozytywnym do?wiadczeniem porodowym przynosi niezwyk?e korzy?ci psychologiczne i zmienia spo?eczne postrzeganie porodu, który widziany jest powszechnie jako do?wiadczenie traumatyzuj?ce. Niestety 27% opinii jest nadal nacechowana negatywnie. W tych opowie?ciach kobiety dziel? si? bólem i traum?, opowiadaj? o braku ?yczliwo?ci, szacunku i rzetelnej informacji, bez której niemo?liwe jest zbudowanie poczucia bezpiecze?stwa.
Kluczowe kwestie w zakresie potrzeb rodz?cych to: indywidualne podej?cie; spojrzenie „jak na cz?owieka”, z szacunkiem; zapewnienie intymno?ci i bezpiecze?stwa dziecku oraz rodz?cej; wsparcie osoby towarzysz?cej; zapewnienie swobody poruszania si? ; nieu?ywanie si?y i otwarto?? na dialog. Oczekiwanie spersonalizowanej opieki wyra?ane jest na wiele sposobów i wi??e si? z obaw? bycia niezauwa?onym, niedostatecznie zadbanym, pomini?tym, niepoinformowanym. Zrealizowanie jej ma znacz?cy wp?yw na poczucie bezpiecze?stwa („Jako jedyna mówi?a do mnie po imieniu i dzi?ki temu nie czu?am si? jak kolejna pacjentka na „ta?mie produkcyjnej”. Odwiedzi?a mnie te? na oddziale poporodowym i pyta?a, jak si? czuj?.”).
Na izbie przyj?? kobiety najbardziej obawiaj? si?, ?e nie zostan? przyj?te do szpitala („Du?ym atutem szpitala jest to, ?e nie ma sytuacji, ?e rodz?ca zostanie odprawiona do domu po przyje?dzie”) oraz, ?e ich plan porodu zostanie potraktowany lekcewa??co („Reakcj? na mój plan porodu by?o szyderstwo… Pan ordynator stwierdzi?, ?e sobie go oprawi w ramki.”).
Kluczow? kwesti? oprócz spersonalizowanego podej?cia, jest prawo do informacji. Je?li jest ono przestrzegane, kobieta czuje si? zaopiekowana, jest spokojniejsza i lepiej wspomina poród, nawet je?li si? przed?u?a? i by? trudny („Na moje pytania odno?nie tego, co mi podaje w kroplówce, odpowiada?a, ?e lekarstwa. Jak prosi?am o cokolwiek zmniejszaj?cego ból, us?ysza?am, ?e to nie Warszawa.”).
W okresie poporodowym ?ród?em najwi?kszej frustracji kobiet s? problemy zwi?zane z laktacj?. M?ode matki cz?sto nie wiedz? jak nakarmi? swoje dziecko, nast?puje zderzenie ich wyobra?e? o instynktownym, bezproblemowym karmieniu z rzeczywisto?ci?. Podstawowym problemem w tej kwestii jest nierespektowanie postawy i decyzji matki – zarówno o karmieniu naturalnym, jak i mlekiem modyfikowanym. Kobiety narzekaj? na brak wsparcia i pomocy w przystawianiu dziecka do piersi. Objawia si? to w skrajnych przypadkach zachowaniami agresywnymi. („Kiedy nie wiedzia?am, czy leci mi w ogóle mleko, po?o?na, ?eby mi pokaza?, i? leci, z?apa?a za sutek tak, ?e prawie mi go urwa?a. Zdo?owana i zdezorientowana us?ysza?am dodatkowo na drugi dzie?, ?e g?odz? dziecko, bo spada na wadze.”).
Najwa?niejsz? postaci? w czasie oko?oporodowym jest po?o?na i to jej dotyczy wi?kszo?? komentarzy. To od niej w du?ej mierze zale?y, co kobieta s?dzi o szpitalu i porodzie. Od niej oczekuje si? szacunku, empatii i zrozumienia. Z bada? Fundacji przeprowadzonych na grupie po?o?nych wynika, ?e tego samego oczekuj? one od kobiet – odnoszenia si? z szacunkiem, uznania jej do?wiadczenia i jasnego deklarowania swoich potrzeb.
Podsumowuj?c: szczególnie dotkliwy dla kobiet jest brak poczucia bezpiecze?stwa, brak przewidywalno?ci kolejnych etapów i zaburzenia komunikacji. St?d te? propozycja, aby szpitale k?ad?y wi?kszy nacisk na zapewnie rodz?cej komfortu psychicznego. Jak wynika z raportu najwa?niejsze w tym d??eniu powinno by? przestrzeganie praw pacjenta - w tym szczególnie prawa do informacji.
Analiz? tre?ci zamieszczanych na portalu przeprowadzi?a dla Fundacji Rodzi? po Ludzku Agnieszka Kasza - antropolo?ka kultury, badaczka rynku, strateg, cz?onkini Polskiego Towarzystwa Badaczy Rynku i Opinii.
Czytaj raport w ca?o?ci (klik)
Fundacja Rodzi? po Ludzku uhonorowana przez ?wiatow? Organizacj? Zdrowia Nagrod? Fundacji Sasakawy!
Fundacja Rodzi? po Ludzku zosta?a nagrodzona na forum ?wiatowej Organizacji Zdrowia.
W trakcie odbywaj?cej si? w Genewie, 136. sesji Rady Wykonawczej ?wiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) przyznano nagrod? dla Fundacji Rodzi? po Ludzku, ufundowan? przez Fundacj? Sasakawy.
Nagroda Fundacji Sasakawy - The Sasakawa Health Prize przyznawana jest corocznie dla osób lub instytucji za szczególny wk?ad w rozwój dzia?a? na rzecz poprawy zdrowia, w tym prac w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej. Nagroda opiewa na sum? 40.000 USD. Kandydatura Fundacji Rodzi? po Ludzku by?a jedn? z dziesi?ciu rozpatrywanych przez fundatorów.
Panel selekcyjny nagrody doceni? dzia?alno?? Fundacji w zakresie prac nad popraw? jako?ci opieki oko?oporodowej, a tak?e u?wiadamiania kobiet na temat przys?uguj?cych im praw, w tym prawa do wyra?ania swoich potrzeb. Jak podkre?lono w uzasadnieniu Fundacja otrzyman? nagrod? ma przeznaczy? na rozbudow? portalu www.GdzieRodzic.info. Celem Fundacji Rodzi? po Ludzku jest zapewnienie, aby ka?da kobieta mog?a urodzi? swoje dziecko w godnych warunkach, otoczona szacunkiem oraz troskliw? i uwa?n? opiek? ze strony personelu, przy wsparciu bliskich jej osób.
Oficjalna ceremonia wr?czenia obydwu nagród odb?dzie si? w maju br. podczas dorocznej sesji ?wiatowego Zgromadzenia Zdrowia, najwy?szego organu decyzyjnego w strukturze WHO.
Nowe, prze?omowe zalecenia dot. opieki oko?oporodowej w Wielkiej Brytanii!
Zalecenia brytyjskiej publicznej s?u?by zdrowia (NHS) oraz renomowanego instytutu NICE (National Institute for Health and Care Excellence) sugeruj?, ?e 45% porodów “nie nadaje si?” do odbycia w szpitalu.
Nowe wytyczne NHS-u zach?caj? matki w ci??y niskiego ryzyka do porodów poza szpitalnymi murami. Oznacza to, ?e prawie po?owa przysz?ych matek mo?e planowa? narodziny swego dziecka w ?rodowisku innym ni? tradycyjny oddzia? po?o?niczy. NHS oraz NICE twierdz?, ?e opieka po?o?nych mo?e by? bezpieczniejsza dla ci??arnych. Co za tym idzie, kobiety w ci??ach niskiego ryzyka (oko?o 45%) s? zach?cane do rodzenia dzieci w przyszpitalnych lub samodzielnych izbach porodowych kierowanych przez po?o?ne.
Zmiany w zaleceniach (opublikowane 03.12.2014) s? nast?pstwem bada? nad wp?ywem opieki po?o?nych na jako?? porodu – wykazano, ?e opieka po?o?nej zmniejsza ryzyko interwencji medycznych, takich jak naci?cie krocza, cesarskie ci?cie, u?ycie kleszczy lub pró?noci?gu. Profesor po?o?nictwa w londy?skim King's College, a zarazem przewodnicz?ca instytutu NICE Susan Bewley dodaje, ?e zaka?enia s? cz?stym zdarzeniem na oddzia?ach szpitalnych. “Wspieramy prawo do spokojnej, indywidualnej dyskusji o tym, co jest odpowiednie dla jednostki w jej konkretnej sytuacji (...). Wybór miejsca porodu jest prawem pacjentki i powinna by? ona wspierana w swojej decyzji” stwierdzi?a Bewley.
Badania sugeruj?, ?e wczesne zaci?ni?cie i odci?cie p?powiny mo?e pozbawia? noworodka dop?ywu du?ej ilo?ci krwi z ?o?yska, co zwi?ksza ryzyko anemii. NHS zaleca, aby wstrzyma? si? od odp?pnienia (w przypadku braku komplikacji) przez przynajmniej minut? do pi?ciu minut. Jest to odwrót od prowadzonej od dziesi?cioleci polityki: jeszcze w 2007 roku NSH zaleca? wczesne odp?pnianie.
Przet?umaczy?y?my dla Was dwa artyku?y. Zach?camy do czytania i zapoznania si? z najnowszymi, brytyjskimi regulacjami.
Jednocze?nie zach?camy do odwiedzenia strony National Institute of Health. Pod poni?szym linkiem znajdziecie wszelkie informacje: https://www.nice.org.uk/news/article/midwife-led-units-safest-for-straightforward-births
Bardzo dzi?kujemy wolontariuszkom, które wspieraj? nas w t?umaczeniach tekstów zagranicznych: Pameli Kuci?skiej i Hannie Skomra!
Od 14 stycznia 2015 r. zapraszamy do placówki banku mleka kobiecego w Szpitalu Specjalistycznym im. ?wi?tej Rodziny przy ul. Madali?skiego w Warszawie.
Z niecierpliwo?ci? czeka?y na to mamy z ca?ego Mazowsza, bo bank mleka na Madali?skiego ma zasi?g regionalny, to znaczy, ?e swój pokarm b?d? mog?y zostawia? tam nie tylko pacjentki szpitala ?wi?tej Rodziny, ale tak?e mamy, które urodzi?y swoje dzieci w innych miejscach. Ka?da kobieta, która po pozytywnej weryfikacji badaniami zostanie dawczyni? mleka, b?dzie w ten sposób mog?a realnie pomóc dziecku przebywaj?cemu w dowolnym warszawskim szpitalu, którego rodzice oraz lekarz prowadz?cy zdecyduj? si? na t? form? ?ywienia noworodka.
Inicjatyw? mo?na ?ledzi? na www.facebook.com/BankMlekaMadalinskiego oraz na naszej stronie www.bankmleka.pl
"Doula" oficjalnie zarejestrowanym zawodem.
Z pocz?tkiem stycznia 2015 roku doula (asystentka kobiety w czasie ci??y i porodu) zosta?a oficjalnie uznanym zawodem (Rozporz?dzenie Ministerstwa Pracy i Polityki Spo?ecznej w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalno?ci na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania). Wszystkim zaanga?owanym w prac? na rzecz kobiet w okresie oko?oporodowym ?yczymy owocnej i harmonijnej wspó?pracy!
Zapraszamy na stron? Stowarzyszenia Doula w Polsce, gdzie znajdziecie link do pe?nego tekstu Rozporz?dzenia i wi?cej szczegó?owych informacji.
Jak Krajowy Konsultant ds. Ginekologii i Po?o?nictwa proponuje rozwi?za? problem lawinowo wzrastaj?cego odsetka cesarskich ci?? w Polsce?
Zgadzamy si?, ?e lawinowo wzrastaj?cy odsetek cesarskich ci?? w Polsce to ogromny problem, który wymaga podj?cia niezw?ocznych dzia?a? interwencyjnych. Liczymy jednak na rzetelne i pieczo?owicie przygotowane - jak na pal?cy i z?o?ony problem przysta?o - rekomendacje. Dlatego w?a?nie kategorycznie reagujemy na najnowszy pomys? Stanis?awa Radowickiego, aby zró?nicowa? ujednolicone do tej pory stawki dla szpitala za poród drogami natury i cesarskie ci?cie. Pomys?, który jest ju? na etapie konsultacji z Ministerstwem Zdrowia i NFZ-em jest taki, aby szpital otrzymywa? wi?cej pieni?dzy za poród drogami natury.
Przedstawiamy Wam list, który w reakcji na wy?ej opisany pomys? wys?a?y?my do Ministra Zdrowia. Opisujemy w nim nasze stanowisko. Do??czy?y?my do niego przet?umaczone rekomendacje ameryka?skie (ACOG) z tego roku maj?ce ten sam cel - obni?enie odsetka cesarskich ci??, a jednak znacz?co ró?ni?ce si? od naszego rodzimego pomys?u.
Rekomendacje American Congress of Obstetrician and Ginecologists
Dla wszystkich, którzy cierpliwie czekali na drugi pokaz filmu "MICROBIRTH - Poród w skali mikro" mamy dobr? wiadomo?? - zapraszamy do naszej siedziby ju? 3 grudnia, w ?rod?, o godz. 18:00.
Ze wzgl?du na ograniczon? liczb? miejsc w naszym lokalu obowi?zuj? zapisy telefoniczne 22 887 78 76 !!!
Czy sposób, w jaki przyszli?my na ?wiat mo?e wp?yn?? na nasze przysz?e zdrowie? Nowy film dokumentalny, „Microbirth – poród w skali mikro” poszukuje odpowiedzi na to pytanie.
Wyst?puj?cy w filmie znani naukowcy z Wielkiej Brytanii oraz Ameryki Pó?nocnej, ostrzegaj?, ?e panuj?ce obecnie praktyki po?o?nicze mog? zaburza? kluczowe procesy biologiczne cz?owieka. Skutkuje to wi?ksz? podatno?ci? naszych dzieci na choroby ró?nego typu.
Najnowsze badania na du?ych populacjach ujawni?y, ?e cesarskie ci?cie zwi?ksza ryzyko zachorowa? na astm? oraz cukrzyc? typu I ?rednio o 20%, w podobnym stopniu na nadwag? oraz w nieznacznie mniejszym na choroby uk?adu trawiennego, jak choroba Crohna czy celiaklia. Wszystko to powi?zane jest z funkcjonowaniem uk?adu odporno?ciowego.
Dr Rodney R. Dietert, profesor immunotoksykologii z Uniwersytetu Cornella, stwierdza: „W ostatnim trzydziestoleciu byli?my ?wiadkami dramatycznego wzrostu zachorowa? na astm? m?odzie?cz?, cukrzyc? typu I, choroby uk?adu pokarmowego oraz oty?o?? dzieci?c?. Obserwujemy równie? ci?g?y wzrost ilo?ci narodzin przez cesarskie ci?cie. Czy mo?e by? ono przyczyn? powy?szych przypad?o?ci zdrowotnych? Tak. Cesarskie ci?cie nie pozwala na zasiedlenie dziecka mikrobami [matki]. System odporno?ciowy nie dojrzewa. Zachodz? zmiany w procesie metabolicznym. Wiemy ju?, ?e to dysfunkcja systemu immunologicznego oraz zmiany w metabolizmie przyczyniaj? si? do rozwoju powy?szych chorób i przypad?o?ci.”
Jest wyrok Trybuna?u w Strasburgu: obecno?? studentów medycyny w czasie porodu jest mo?liwa tylko za wyra?n? zgod? kobiety rodz?cej!
9 pa?dziernika 2014 r. Europejski Trybuna? Praw Cz?owieka wyda? wyrok w sprawie Konovalova przeciwko Rosji (skarga nr 37873/04), w którym zaj?? si? kwesti? dopuszczalno?ci obecno?ci studentów medycyny w czasie porodu.
Obywatelka Rosji, która w 1999 r. rodzi?a w petersburskim szpitalu, w chwili przyj?cia na oddzia?, mia?a otrzyma? broszur? z informacj?, i? jest to szpital akademicki i studenci medycyny mog? bra? udzia? w procedurach medycznych w ramach procesu nauczania. Ci??a kobiety przebiega?a z komplikacjami, poród zosta? zaplanowany na dzie? po przyj?ciu jej do szpitala. Grupa studentów medycyny by?a obecna na sali w czasie porodu, ponadto uzyskali oni szczegó?owe informacje na temat stanu zdrowia pacjentki i procesu jej leczenia. Kobieta zosta?a wprawdzie poinformowana o udziale studentów, ale nie zapytano jej wyra?nie o zgod? na taki udzia?. Przed Trybuna?em kobieta podnios?a, i? taki stan rzeczy naruszy? jej prawo do poszanowania ?ycia prywatnego i rodzinnego, chronionego art. 8 Konwencji o Prawach Cz?owieka.
Trybuna? przychyli? si? do takiej argumentacji. Zauwa?y?, ?e pomimo, i? ówczesne prawo rosyjskie przewidywa?o mo?liwo?? uczestnictwa studentów medycyny w procesie leczenia pacjentów zgodnie z wymogami programu nauczania i pod nadzorem personelu medycznego, to jednak przepisy te mia?y charakter bardzo ogólny i nie dawa?y ?adnych gwarancji proceduralnych, maj?cych na celu ochron? prawa do prywatno?ci pacjentów.
W powy?szej sprawie, Trybuna? wskaza?, i? w przekazanej kobiecie broszurze nie by?y zawarte informacje na temat dok?adnego zakresu i sposobu zaanga?owania studentów w proces leczenia. Ulotka sugerowa?a, i? uczestnictwo studentów jest obowi?zkowe i pacjent/tka nie ma w tym zakresie ?adnego wyboru. Trybuna? podkre?li?, ?e sposób i okoliczno?ci (w trakcie bólów porodowych, pod wp?ywem leków przeciwbólowych i usypiaj?cych) podania tej informacji kobiecie nie gwarantowa? jej mo?liwo?ci podj?cia ?wiadomej decyzji. W konsekwencji Trybuna? uzna?, ?e dosz?o do naruszenia art. 8 Konwencji.
Jak to si? ma do polskiego prawa?
Trzeba pami?ta?, ?e Europejski Trybuna? Praw Cz?owieka orzeka w sprawach dotycz?cych skarg na naruszenie praw cz?owieka zapisanych w Europejskiej Konwencji Praw Cz?owieka i jej Protoko?ach dodatkowych. Trybuna? rozpoznaje konkretne zarzuty stawiane danemu pa?stwu przez skar??cych i jego wyrok jest wi???cy dla tego pa?stwa.
Jednak Trybuna? tworzy jednocze?nie wspólne zasady i standardy w sferze praw cz?owieka, które pa?stwa europejskie zobowi?zane s? zapewni? jednostce w ka?dych warunkach. Dlatego wyrok Trybuna?u wobec innego pa?stwa nie pozostaje bez wp?ywu na sytuacj? w Polsce.
Je?li chodzi o polskie prawo, trzeba przywo?a? tre?? trzech artyku?ów: zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia?alno?ci leczniczej, "studenci zdobywaj?cy kwalifikacje do wykonywania zawodu medycznego oraz uczestnicy studiów doktoranckich mog? bra? udzia? w udzielaniu ?wiadcze? zdrowotnych w ramach kszta?cenia w podstawowej jednostce organizacyjnej uczelni medycznej lub innej uczelni, w której prowadzone jest kszta?cenie w kierunkach medycznych, pod bezpo?rednim nadzorem osób wykonuj?cych zawód medyczny w?a?ciwy ze wzgl?du na tre?? kszta?cenia".
Jednocze?nie jest art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który mówi m.in., ?e dla uczestnictwa przy udzielaniu ?wiadcze? zdrowotnych innych osób innych ni? wykonuj?ce zawody medyczne niezb?dna jest zgoda pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego oraz osoby wykonuj?cej zawód medyczny, udzielaj?cej ?wiadczenia zdrowotnego.
Jednak mamy tak?e art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który stanowi, ?e "do klinik i szpitali akademii medycznych, medycznych jednostek badawczo-rozwojowych i innych jednostek uprawnionych do kszta?cenia studentów nauk medycznych, lekarzy oraz innego personelu medycznego w zakresie niezb?dnym dla celów dydaktycznych nie stosuje si? art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Co wynika z tych przepisów?
Jest jasno??, ?e w wypadku szpitali klinicznych* nie jest wymagana jakakolwiek zgoda ze strony pacjenta na obecno?? przy udzielaniu ?wiadcze? zdrowotnych studentów medycyny. Jednak pewne w?tpliwo?ci budzi to, czy pacjent/ka przed przyj?ciem do szpitala powinien w ogóle by? poinformowany o mo?liwej obecno?ci studentów przy udzielaniu mu pomocy medycznej, co zauwa?a dr Tomasz Sroka na swoim blogu. W ?wietle powy?szego orzeczenia Trybuna?u w Strasburgu, powstaje zasadnicze pytanie, czy taki sposób uregulowania kwestii udzia?u studentów medycyny w procesie leczenia pacjentów pozostaje w zgodzie ze standardem wynikaj?cym z ww. wyroku.
Chocia? Polska nie jest zobowi?zana dostosowa? swoje prawo do powy?szego wyroku, to jednak wynika z niego pewien standard na przysz?o?? i je?li podobna sytuacja b?dzie mia?a miejsce w Polsce, b?dzie mo?na si? równie? powo?a? na ten wyrok.
Co z tego wynika dla kobiet rodz?cych w Polsce?
Jak zosta?o to podkre?lone wy?ej, je?li kobieta w Polsce wybiera do porodu szpital kliniczny*, musi liczy? si? z tym, ?e zgodnie z prawem nie musi zosta? zapytana o zgod?, ani nawet poinformowana o ewentualnej obecno?ci studentów przy porodzie.
W przypadku szpitali, które nie prowadz? dzia?alno?ci dydaktycznej (wi?kszo?? szpitali w Polsce) konieczne jest uzyskanie zgody pacjenta na obecno?? osób innych, co jest gwarantowane przez prawo pacjenta do intymno?ci, godno?ci osobistej i prywatno?ci.
Tu mo?na znale?? informacje o tym, czym jest to prawo i jakie s? najcz?stsze przyk?ady jego narusze? (klik). W przypadku, kiedy kobieta czuje, ?e to prawo zosta?o z?amane, mo?e, a nawet powinna podj?? konkretne dzia?ania. Tu prezentujemy jakie (klik).
*Szpital kliniczny – szpital III (najwy?szego) poziomu referencyjnego, stanowi?cy baz? naukowo-dydaktyczn? dla uczelni medycznej. Nazw? szpitala klinicznego nosz? równie? niektóre szpitale resortowe posiadaj?ce status instytutów naukowych.
Tu znajdziecie tre?? wyroku w j?zyku angielskim (klik).
