Niezale?nie od tego, czy ci??a to spokojny czas oczekiwania, czy okres pe?en obaw i frustracji, bez wzgl?du na to, czy rozkwitamy, czy czujemy si? fatalnie, nie jest wa?ne, ile mamy lat, pieni?dzy i czy mamy partnera u boku. Niezale?nie od tego wszystkiego jeste?my w ci??y i oprócz miejsca w kolejce mamy tak?e wiele innych praw i przywilejów, a s?u?ba zdrowia z kolei ma liczne obowi?zki opiekuj?c si? nami.
Kto mo?e si? mn? opiekowa? w ci??y (w trakcie porodu, po?ogu)?
• Mo?e to by? lekarz specjalizuj?cy si?, b?d? specjalista z zakresu ginekologii i po?o?nictwa, ale tak?e po?o?na. Tak, po?o?na mo?e samodzielnie sprawowa? opiek? w ci??y, prowadzi? i przyjmowa? poród fizjologiczny oraz dba? o kobiet? i dziecko po porodzie. Ma do tego pe?ne kompetencje, które zosta?y okre?lone w stosownych dokumentach. Zanim podejmiemy decyzj?, kto to b?dzie, warto zasi?gn?? j?zyka i zaw?zi? kr?g poszukiwa? do osób cenionych i polecanych w ?rodowisku zarówno do sprawowania nad Tob? opieki podczas ci??y oraz takich, które s? ?wietne w przyjmowaniu porodów (o ile nie ma mo?liwo?ci, aby by?a to ta sama osoba). Przy wyborze szpitala tak?e warto zapyta? o to, jakie s? zwyczaje i co mówi regulamin placówki odno?nie wyboru osoby towarzysz?cej przy porodzie. W wyborze szpitala pomo?e Ci równie? strona www.GdzieRodzic.info.
Na czym taka opieka polega?
Niezale?nie od tego, kogo wybierzemy, osoba taka bierze na siebie du?? odpowiedzialno??, zarówno osobist? jak i zawodow?, ale przede wszystkim zobowi?zuje si? do tego, ?e we?mie nas pod swoje profesjonalne skrzyd?a i otoczy najlepsz? opiek? medyczn? podczas kolejnych etapów ci??y, porodu i po?ogu. Oto, co jeszcze nale?y do jej obowi?zków:
• Zlecanie, wykonywanie i kierowanie na badania i konsultacje.
W dokumencie znalaz? si? szczegó?owy, zalecany wykaz ?wiadcze? profilaktycznych wykonywanych przez lekarza i po?o?n? oraz wszystkich bada? i konsultacji medycznych. Mo?na sobie dok?adnie prze?ledzi?, jakie przyjemno?ci czekaj? nas w poszczególnych tygodniach ci??y. Pierwsza wizyta powinna mie? miejsce do 10. tygodnia. Potem zaleca si? jeszcze 7 wizyt - a? do 40. tygodnia ci??y. Po 41. tygodniu ci??y mo?emy zosta? skierowane do szpitala. W fizjologicznej ci??y masz prawo do wizyt co 3-4 tygodnie.
Osoba sprawuj?ca opiek? powinna dwukrotniwe przeprowadzi? badanie przesiewowe dotycz?ce ryzyka wyst?pienia depresji w ci??y.
link do rozporz?dzenia zawieraj?cego wykaz wizyt i bada? lekarskich.
• Rozpoznanie czynników ryzyka, zlecanie dodatkowych bada? i kierowanie do o?rodków o wy?szym stopniu referencyjno?ci.
Osoba opiekuj?ca si? nami jest oczywi?cie zobowi?zana do zlecania dodatkowych bada?, je?li ma w?tpliwo?ci odno?nie naszego stanu zdrowia. Powinna te? wy?apa? czynniki ryzyka mo?liwych powik?a? ci??y, porodu i po?ogu, a nast?pnie wykona? stosowne procedury medyczne oraz skierowa? do o?rodków o odpowiednim stopniu referencyjno?ci, które b?d? w stanie zapewni? nam bezpiecze?stwo. Jednak ka?da decyzja odno?nie ci??y musi by? odnotowana w dokumentacji medycznej i szczegó?owo omówiona. Po?o?na czy lekarz musz? mie? czas, aby wyja?ni? nam wszystkie w?tpliwo?ci i odpowiedzie? na ka?de pytanie. A w tym przypadku nie ma g?upich pyta?.
• Skierowanie do po?o?nej "?rodowiskowej", czyli po?o?nej podstawowej opieki zdrowotnej "POZ".
Mi?dzy 21. a 26. tygodniem ci??y lekarz lub po?o?na powinni skierowa? nas do po?o?nej podstawowej opieki zdrowotnej (nie musi to by? po?o?na z rodzinnej przychodni, mo?e by? inna, najlepiej z „polecenia”), która zajmie si? nami ju? po porodzie i po powrocie do domu. Nie zawsze jest to ?atwy czas i indywidualna opieka po?o?nej w domu mo?e okaza? si? zbawienna.
Generalnie, osoba, która b?dzie towarzyszy? nam na ka?dym etapie rodzicielskiej drogi, niezale?nie od sytuacji powinna:
• traktowa? nas z szacunkiem, chroni? prywatno??, godno??, poczucie intymno?ci;
• szanowa? nasze prawa pacjenta, decyzje odno?nie wyboru miejsca porodu w warunkach szpitalnych lub pozaszpitalnych, pyta? nas o zgod? na wykonanie procedur medycznych, informowa?, wyja?nia? w?tpliwo?ci, umo?liwi? skorzystanie ze wsparcia osoby bliskiej.
Mamy maj? prawo zaplanowa? swoj? ci??? i poród, tworz?c wraz z lekarzem lub po?o?n? (w praktyce cz??ciej b?dzie to po?o?na) osobisty plan opieki prenatalnej oraz plan porodu. Mo?emy zaplanowa? opiek? podczas ci??y, a tak?e napisa? o swoich oczekiwaniach dotycz?cych porodu.
Plan opieki prenatalnej to taki osobisty ci??owy planner zamiast kalendarza. Zawiera on plan wizyt oraz ?wiadcze? medycznych i bada? prenatalnych z okre?leniem czasu ich przeprowadzenia.
Plan porodu z kolei obejmuje wszystkie procedury medyczne, które mog? nas czeka? w trakcie porodu, jak i miejsce, w którym chcemy rodzi? – bo nie musi to by? szpital. Mo?na wybra? inne miejsce, w którym czujemy si? bezpieczne. Mo?e w?asny dom albo dom narodzin? Plan najlepiej zrobi? odpowiednio wcze?nie, aby dok?adnie omówi? mo?liwe scenariusze i ?eby by? gotowy na godzin? zero. Nie jest to ?adna fanaberia tylko dokument, który ma moc prawn? i powinien by? do??czony do dokumentacji medycznej. Dobrze jest go mie? ze sob? w szpitalu, ?eby personel móg? zapozna? si? z naszymi oczekiwaniami odno?nie porodu. Niech wiedz?, ?e chcemy w pe?ni ?wiadomie w nim uczestniczy? i decydowa? o jego przebiegu. Oczywi?cie nie da si? zaplanowa? wszystkiego, poród to ?ywio? i ci??ko nad nim w ogóle zapanowa?, ale mamy prawo mie? swoj? wizj? tego, jak chcia?yby?my, aby wygl?da?. Je?li poród b?dzie przebiega? prawid?owo, to mamy prawo oczekiwa?, ?e plan b?dzie w pe?ni respektowany. Je?li z przyczyn zdrowotnych, organizacyjnych czy innych nie jest mo?liwym wype?nienie go, to powinny?my otrzyma? informacj? zwrotn? dlaczego, co si? dzieje, jakie mam mo?liwo?ci dzia?ania, decyzji, wyboru.
Standard Opieki Oko?oporodowej w wersji obrazkowej do ?ci?gni?cia (klik)
Krótki film o zapisach Standardu Opieki Oko?oporodowej (klik)
Tak zwyczajnie, po ludzku ?yczymy Wam, aby?cie znalaz?y fajn?, ?yczliw? osob? (lekarza/po?o?n?), przy której b?dziecie si? czu?y si? wa?ne, zaopiekowane, której b?dziecie ufa? i ch?tnie do niej wrócicie podczas kolejnej ci??y/porodu.
Spokojnej ci??y!
dr n. med. Danuta Koz?owska-Rup – po?o?na, doradca noszenia w chustach, absolwentka ?l?skiego Uniwersytetu Medycznego, wspó?autorka bloga Mataja.pl - bloga o ci??y i rodzicielstwie opartego na badaniach naukowych.
