G?ównym celem Standardu jest rzecz jasna to, aby?my ca?o, zdrowo i bezpiecznie spotka?y si? z naszym dzieckiem po drugiej stronie brzucha. Dlatego wa?ne jest, aby osoba prowadz?ca i przyjmuj?ca poród wykonywa?a swoje zadania i procedury zgodnie z praktyk? medyczn? opart? na faktach. Te mówi? mi?dzy innymi, ?e podczas porodu ilo?? interwencji medycznych powinna by? ograniczona do minimum. To znaczy, ?e powinny by? one stosowane tylko w sytuacjach, w których jest to konieczne i medycznie uzasadnione, a nie rutynowo, czyli automatycznie, cz?sto, bez zastanowienia. W razie takiej konieczno?ci, my – rodz?ce, powinny?my zosta? o tym fakcie poinformowane.
Oto procedury medyczne, które nie powinny by? wykonywane rutynowo w trakcie porodu:
• zabieg amniotomii czyli sztuczne przebicie p?cherza p?odowego;
• stymulacja czynno?ci skurczowej macicy – najcz??ciej jest to kroplówka z lekiem o nazwie Oxytocyna;
• podawanie opioidów – zalicza si? do nich np. podawany domi??niowo (w po?ladek) lub do?ylnie lek o nazwie Dolargan;
• naci?cie krocza;
• ci?cie cesarskie.
Wszystkie te zabiegi s? potrzebne i dopuszczalne z powodu ró?nych wskaza? medycznych. Jednak argument, ?e „u nas zawsze si? tak robi?o”, nie jest uzasadnieniem medycznym. Dowody naukowe pokazuj?, ?e rutynowe stosowanie, a cz?sto te? nadu?ywanie tych procedur obarczone jest ryzykiem ró?nych powik?a?. Dlatego rutynie szpitalnej mówimy NIE. Nawet, wydawa?oby si? b?ahe, badanie wewn?trzne cz??ciej ni? co 2 godziny czy za?o?enie wk?ucia do?ylnego (wenflonu) - to te? mog? by? dzia?ania rutynowe.
Mamy te? pe?ne prawo do tego, aby samodzielnie zdecydowa?, czy chcemy, aby przed porodem:
• ogolono krocze;
• wykonano lewatyw?.
Oprócz tego Standard po?wi?ca du?o uwagi obowi?zkom, czynno?ciom i zadaniom, jakie ma do wykonania osoba, która opiekuje si? nami podczas porodu. I dobrze. Ka?dy, kto pracuje z rodz?c? powinien je zna? i si? do nich stosowa?.
Dla nas, rodz?cych, wa?ne jest, aby osoba opiekuj?ca si? nami podczas porodu:
• omówi?a z nami plan porodu. Czasem mo?liwo?ci organizacyjne czy system pracy na oddziale nie pozwalaj? na spe?nienie wszystkich jego punktów. Musimy o tym wiedzie?, aby?my potem nie czu?y si? rozczarowane. Niemniej jednak opieka powinna by? najlepiej jak to tylko mo?liwe dostosowana do naszych potrzeb;
• omówi?a z nami farmakologiczne i niefarmakologiczne (techniki oddechowe, relaksacyjne, masa?, muzyka, imersja wodna) metody ?agodzenia bólu porodowego. Takie, które s? mo?liwe do zastosowania w danej placówce/w domu. Znieczulenie zewn?trzoponowe nie jest uj?te w tym dokumencie, poniewa? jego zastosowanie wymaga wdro?enia specjalistycznych procedur, których nie stosuje si? przy porodzie fizjologicznym;
• prowadzi?a poród przy u?yciu technik, które wspieraj?, a nie zak?ócaj? jego naturalny mechanizm; zach?ca?a do stosowania ca?ej gamy udogodnie?, pozycji wertykalnych i aktywno?ci podczas porodu;
• wspiera?a nas i osob? towarzysz?c? tak?e. A je?li takiej nie mamy, to powinna zach?ci? do skorzystania z mo?liwo?ci rodzenia z blisk? osob?. Mo?e to by? partner, mama, przyjació?ka, doula lub kto? inny, przy kim czujesz si? bezpiecznie;
W Standardzie uj?to tak?e kilka wa?nych informacji dotycz?cych fizjologii porodu i aktywno?ci osoby przyjmuj?cej poród. Dobrze o nich wiedzie?, aby ?wiadomie go prze?y?, ale te? po to, aby nie straci? g?owy w tej i tak trudnej ju? sytuacji.
• Osoba przyjmuj?ca poród powinna na bie??co, co 15-30 minut oceni? akcj? serca dziecka, czyli pos?ucha? jego t?tna. Trwa to tylko chwilk?, co najmniej minut?. Natomiast monitorowanie stanu dziecka i akcji skurczowej macicy poprzez pod??czenie do kardiotokografu (co wi??e si? najcz??ciej z przymusowym le?eniem) stosuje si? jedynie ze wskaza? medycznych;
• ale ju? w trakcie II okresu porodu, czyli od momentu pe?nego rozwarcia szyjki macicy do urodzenia dziecka, ocen? czynno?ci serca p?odu wykonuje si? po ka?dym skurczu macicy. Czyli cz?sto.
• w II okresie porodu te? mo?na przyjmowa? dowolne pozycje, tak?e wertykalne. Mo?na rodzi? w pozycji kucznej, kolankowo-?okciowej, na krze?le porodowym itd.;
• w II okresie porodu parcie powinno odbywa? si? spontanicznie czyli zgodnie z w?asn? potrzeb? parcia, a nie tylko na has?o po?o?nej/lekarza;
• osoba przyjmuj?ca poród powinna chroni? krocze, a zabieg naci?cia stosowa? tylko ze wskaza? medycznych;
• od momentu urodzenia dziecka do porodu ?o?yska mo?e min?? nawet 1 godzina. Jest to tzw. III okres porodu.
• zaraz po narodzinach nagi maluszek powinien znale?? si? na maminym brzuchu, gdzie mu b?dzie po prostu najlepiej. W kontakcie ze skór? b?dzie zabezpieczony przed utrat? ciep?a, otulony w pieluszk? b?dzie si? czu? bezpiecznie. W tym czasie po?o?ne maj? czas na oznakowanie go specjaln? tasiemk? z danymi i na ocen?, ile punktów w skali Apgar nale?y si? m?odemu cz?owiekowi na pocz?tek. Nie trzeba przerywa? kontaktu skóra do skóry na rzecz tej oceny. W ogóle taki nieprzerwany kontakt z mam? powinien trwa? co najmniej dwie godziny po porodzie. Oczywi?cie je?li stan zdrowia mamy i dziecka na to pozwala. Je?li nie, to fakt przerwania kontaktu powinien by? odnotowany w dokumentacji medycznej. Po?o?na powinna zacisn?? i przeci?? p?powin? po ustaniu w niej t?tnienia. Mo?e to trwa? nawet do kilku minut. Je?li p?powina jest wystarczaj?co d?uga, to w ogóle nie przeszkadza podczas kontaktu skóra do skóry z male?stwem.
• IV okres porodu trwa do 2 godzin od momentu urodzenia ?o?yska. To w?a?nie ten czas tylko dla nas – mamy i dziecka. Ju? wtedy noworodek mo?e zacz?? w?drowa? w kierunku maminego sutka. Dlatego rol? osoby przyjmuj?cej poród jest tak?e pomoc w przystawieniu go do piersi;
• no i przez ca?y okresu porodu mo?na spo?ywa? przejrzyste p?yny, a nawet co? zje??*.
* o mo?liwo?? jedzenia zapytaj osob? sprawuj?c? opiek?.
Dobrego porodu!
Standard Opieki Oko?oporodowej w wersji obrazkowej do ?ci?gni?cia (klik)
Krótki film o zapisach Standardu Opieki Oko?oporodowej (klik)
dr n. med. Danuta Koz?owska-Rup – po?o?na, doradca noszenia w chustach, absolwentka ?l?skiego Uniwersytetu Medycznego, wspó?autorka blog Mataja.pl - bloga o ci??y i rodzicielstwie opartego na badaniach naukowych.
