Znieczulenie zewn?trzoponowe. Przygotowanie, przebieg, konsekwencje
Powoli przygotowujesz si? do porodu. Planujesz go. Piszesz w?asny plan porodu. Pewnie troch? si? te? boisz. My?lisz o bólu porodowym, ale wiesz te?, ?e istniej? metody ?agodzenia go. Du?o czytasz. Bardzo dobrze, poniewa? masz prawo wiedzie?, jakie metody s? dost?pne, ale równie? jakie s? konsekwencje ich stosowania.
Standardy Opieki Oko?oporodowej mówi? m.in. o tym, ?e osoba sprawuj?ca nad Tob? opiek? podczas porodu powinna udzieli? Ci pe?nej informacji o niefarmakologicznych i farmakologicznych metodach ?agodzenia bólu w danym miejscu. Warto jednak ju? wcze?niej pozna? dost?pne metody, ?eby pó?niej, znaj?c wszystkie za i przeciw, ?wiadomie podj?? decyzj?. Jedn? z dost?pnych metod jest w?a?nie znieczulenie zewn?trzoponowe. Jak to wygl?da w praktyce?
Przed znieczuleniem
W niektórych szpitalach odbywaj? si? wcze?niejsze (jeszcze podczas ci??y) konsultacje z anestezjologiem. W innych placówkach taka konsultacja odbywa si? dopiero przed zastosowaniem znieczulenia. Anestezjolog powinien przedstawi? Ci wszystkie niezb?dne informacje dotycz?ce tej procedury (jak b?dzie wygl?da?o za?o?enie znieczulenia, co b?dzie si? dzia?o podczas ca?ego czasu podawania znieczulenia, jakie s? mo?liwie powik?ania). Anestezjolog, kwalifikuj?c Ci? do znieczulenia, przeprowadzi z Tob? równie? wywiad lekarski (istniej? przeciwwskazania do zastosowania znieczulenia zewn?trzoponowego).
Anestezjolog zapyta Ci? o to, czy ju? kiedy? by?a? znieczulona, czy wyst?pi?y wtedy jakie? powik?ania, czy na co? chorujesz, czy przyjmujesz na sta?e jakie? leki, czy jeste? uczulona na jakie? leki, kiedy ostatni raz jad?a? i pi?a?. Warto zabra? z sob? do szpitala konsultacje lekarskie, je?eli chorujesz przewlekle oraz list? leków, które przyjmujesz (podczas porodu mo?esz zapomnie? o czym? istotnym). Zdecydowa?a? si? i anestezjolog Ci? zakwalifikowa? do znieczulenia zewn?trzoponowego. Co dzieje si? dalej?
W trakcie znieczulenia
Pisemnie wyra?asz zgod? na znieczulenie. Przed znieczuleniem b?dziesz mia?a pobran? krew (je?eli wcze?niej nie mia?a?), ?eby wykona? morfologi? i uk?ad krzepni?cia krwi. B?dziesz mia?a pod??czone p?yny (kroplówki). Znieczulenie mo?e by? za?o?one w dwóch pozycjach: le??cej na boku lub siedz?cej. Podczas zak?adania znieczulenia zostaniesz poproszona, ?eby przygi?? g?ow? do mostka, wtedy Twoje plecy wygn? si? w tzw. koci grzbiet. Miejsce wk?ucia w okolicy l?d?wiowej zostanie zdezynfekowane. Znieczulenie jest wykonywane specjaln? ig??. ?rodek znieczulaj?cy wstrzykuje si? do przestrzeni zewn?trzoponowej przez specjalny, cienki cewnik. Ko?cówka cewnika zostaje w przestrzeni zewn?trzoponowej, a sam cewnik zostaje przymocowany do pleców plastrem. W okolicy szyi b?dziesz mia?a specjalny port, czyli takie miejsce przez które s? wstrzykiwane do cewnika leki znieczulaj?ce. Lek podaje si? do przestrzeni zewn?trzoponowej (która znajduje si? we wn?trzu kr?gos?upa) w pobli?u nerwów przewodz?cych ból. Lek znieczulaj?cy powoduje, ?e ból nie jest przewodzony przez nerwy (dlatego w?a?nie nie odczuwasz bólu).
Podczas znieczulenia zewn?trzoponowego b?dziesz mia?a monitorowane parametry ?yciowe. B?dzie te? monitorowana czynno?? serca Twojego dziecka. Znieczulenie zewn?trzoponowe stosuje si? przy regularnej czynno?ci skurczowej macicy (zazwyczaj oko?o 4 cm rozwarcia, ale nie zawsze). Przy zastosowanym znieczuleniu powinna? mie? mo?liwo?? zachowania pe?nej aktywno?ci ruchowej (zapytaj, czy w wybranej przez Ciebie placówce znieczulenie nie wi??e si? z ci?g?ym le?eniem podczas porodu). W zale?no?ci od Twojej potrzeby i czasu trwania porodu mog? by? podawane kolejne dawki leku znieczulaj?cego. Cewnik jest usuwany po porodzie.
Po znieczuleniu
W miejscu po usuni?tym cewniku na plecach b?dziesz mia?a jeszcze zostawiony plaster. IV okres porodu (czyli te dwie pierwsze godziny po porodzie) wygl?da tak, jak po porodzie bez znieczulenia. Masz prawo do pe?nego kontaktu ze swoim dzieckiem, je?eli jego i Twój stan zdrowia na to pozwalaj? (zgodnie ze Standardami Opieki Oko?oporodowej).
Pami?taj jednak, ?e znieczulenie zewn?trzoponowe jest interwencj? medyczn?. Wprowadzenie farmakologii do porodu fizjologicznego nie jest oboj?tne dla matki i dziecka. Znieczulenie zewn?trzoponowe równie? mo?e wi?za? si? z niekorzystnymi skutkami ubocznymi, a nawet powik?aniami.
Powik?ania ZZO, które mog? wyst?pi?: ból pleców, wymioty i nudno?ci, trudno?ci z oddawaniem lub zatrzymanie moczu, uogólniony ?wi?d ca?ego cia?a, przebicie opony twardej z nast?powymi bólami g?owy, powstanie krwiaka w przestrzeni zewn?trzoponowej z nast?powymi pora?eniami neurologicznymi, zapalenie mózgu i opon mózgowych, zespó? t?tnicy rdzeniowej przedniej.
Mo?liwe skutki uboczne ZZO w przebiegu porodu (liczne badania wskazuj? na ich korelacj? ze znieczuleniem zewn?trzoponowym): wyd?u?enie I okresu porodu, wyd?u?enie II okresu porodu, cz?stsze stosowanie oksytocyny, wi?ksze prawdopodobie?stwo porodu zabiegowego, wi?ksze prawdopodobie?stwo zako?czenia porodu drog? ci?cia cesarskiego, wzrost temperatury cia?a u rodz?cej.
Mo?liwe skutki ZZO dla dziecka: w pierwszym miesi?cu ?ycia ubo?sza reakcja na bod?ce, w 3 dni po urodzeniu wi?ksza dra?liwo?? i mniejsza dojrza?o?? motoryczna, ni?sze wyniki na skalach neurobehawioralnych, problem ze ssaniem piersi.
Istnieje wiele publikacji na temat znieczulenia zewn?trzoponowego i jego wp?ywu na przebieg porodu. Wiele bada? dotyczy wp?ywu ZOO na matk? i dziecko. Jedne powielaj? si? w swoich wnioskach, inne si? wykluczaj?. Temat pozostaje nadal kontrowersyjny i wiele publikacji pewnie jeszcze powstanie. Jedno jest jednak pewne; znieczulenie zewn?trzoponowe nie powinno by? stosowane od razu. Kobieta powinna mie? najpierw szans? na skorzystanie z niefarmakologicznych metod ?agodzenia bólu, które wspieraj? naturalny przebieg porodu.
Znieczulenie to lek i nie powinien by? stosowany rutynowo. Ma swoje okre?lone konsekwencje. Je?li poczujesz, ?e jest on niezb?dny, to masz prawo o to poprosi?. O tym, czy b?dziesz go potrzebowa?, zdecyduj sama najlepiej dopiero w trakcie porodu.
Ilona Kuczerawy – po?o?na, absolwentka Po?o?nictwa na ?l?skim Uniwersytecie Medycznym i ?ywienia Klinicznego na Uniwersytecie Jagiello?skim. Wspó?autorka bloga Mataja.pl- bloga o ci??y i rodzicielstwie opartego na badaniach naukowych.
?ród?a:
1. Hincz P.,Podciechowski L.,Grzesiak M. et al. (2014). Epidural analgesia during labour: a retrospective cohort study on its effects on labour, delivery and neonatal outcome. Ginekologia Polska. 85:923-928.
2. Weigl W., Szymusik I.,Borowska-Solonynko A. et al. (2010). Wp?yw znieczulenia zewn?trzoponowego na poród. Ginekologia Polska.81:41-45.
3. Burgio M.,Lagana A.,Chille G. et al. (2015). Does epidural analgesia play role In pospartum urinary incontinence? Medium-term results from a case-control study.j Matern Fetal Neonatal Med.1-4.
4. Kai Wang, MSc ,Liang Cao, MSc ,Qian Deng et al.(2014). The effects of epidural/spinal opioids in labour analgesia on neonatal outcomes: a meta-analysis of randomized controlled trials. Can J Anesth.61:695-709.
5. Altman M., Sandstro A., Petersson G. et al. (2015). Prolonged second stage of labor is associated with low Apgar score. Eur J Epidemiol.
6. Cohn J.,Moaveni D., Sznol J. et al.(2015). Complications of 761 short-term intrathecal macrocatheters in obstetric patients: a retrospective review of cases over a 12-year period. Int J of Obstetric Anesthesia.
7. Bannister-Tyrrell M, Ford JB, Morris JM et al.(2014).Epidural analgesia in labour and risk of caesarean delivery. Paediatr Perinat Epidemiol. 28(5):400-11.
8. Kubicka-Kraszy?ska U., Otffinowska A., Pietrusiewicz J. et al.(2006). O bólu porodowym i metodach jego ?agodzenia. Fundacja Rodzi? po Ludzku. 36-38.
9. Baranowska B. (2013). Jako?? narodzin i ich znaczenie w ?wietle bada? naukowych. O„dobrym” ci?ciu cesarskim i znieczuleniu. Konferencja - narodziny bez przemocy.
