Zasi?ek macierzy?ski a dzia?alno?? gospodarcza
1 stycznia 2016 r. wchodzi w ?ycie ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o ?wiadczeniach pieni??nych w razie choroby i macierzy?stwa oraz niektórych innych ustaw
Nale?y pami?ta?...
Kobieta prowadz?ca dzia?alno?? gospodarcz? otrzyma zasi?ek macierzy?ski po urodzeniu dziecka, je?li w momencie narodzin potomka podlega ona ubezpieczeniu chorobowemu, które w przypadku przedsi?biorców jest ubezpieczeniem dobrowolnym. Zasi?ek ten przys?uguje tak?e kobiecie prowadz?cej w?asn? dzia?alno?? gospodarcz?, która przyjmuje dziecko na wychowanie w ramach rodziny zast?pczej lub która przyj??a dziecko na wychowanie i wyst?pi?a o s?du z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Nie dotyczy to zawodowej rodziny zast?pczej.
Co zmienia ustawa dla matek - przedsi?biorczy??
Nowe przepisy zmieniaj? zasady ustalania wysoko?ci zasi?ku macierzy?skiego w przypadku osób prowadz?cych dzia?alno?? gospodarcz?.
Zgodnie z nowelizacj?, podstaw? wymiaru zasi?ku macierzy?skiego przys?uguj?cego osobie prowadz?cej pozarolnicz? dzia?alno?? gospodarcz? b?dzie stanowi? przeci?tny miesi?czny przychód, od którego jest op?acana sk?adka na ubezpieczenie chorobowe za okres 12 miesi?cy kalendarzowych poprzedzaj?cych powstanie uprawnie? do zasi?ku macierzy?skiego.
W przypadku, kiedy przedsi?biorca b?dzie op?aca? sk?adk? chorobow? krócej ni? przez 12 miesi?cy (od wy?szej podstawy ni? najni?sza) podstaw? wymiaru zasi?ku macierzy?skiego wylicza si? na podstawie do?? skomplikowanego algorytmu. Podstaw? t? b?dzie stanowi?a suma:
• przeci?tnej miesi?cznej najni?szej podstawy wymiaru sk?adek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwoty odpowiadaj?cej 13,71% podstawy wymiaru sk?adki na ubezpieczenie chorobowe, za pe?ne miesi?ce kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzgl?dnieniu w podstawie wymiaru zasi?ku, oraz
• kwoty stanowi?cej iloczyn jednej dwunastej przeci?tnej kwoty zadeklarowanej jako podstawa wymiaru sk?adek na ubezpieczenie chorobowe, w cz??ci przewy?szaj?cej najni?sz? podstaw? wymiaru sk?adek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwoty odpowiadaj?cej 13,71% podstawy wymiaru sk?adki na ubezpieczenie chorobowe, za pe?ne miesi?ce kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzgl?dnieniu w podstawie wymiaru zasi?ku, oraz liczby tych miesi?cy.
Oznacza to, ?e punktem wyj?cia do naliczenia zasi?ku macierzy?skiego dla przedsi?biorcy op?acaj?cego sk?adki krócej ni? przez 12 miesi?cy b?dzie najni?sza podstawa wymiaru zasi?ku, przy czym kwota ta by?aby zwi?kszana o ró?nic? mi?dzy faktycznie zadeklarowanym przychodem w miesi?cach ubezpieczenia a najni?sz? podstaw? wymiaru. Nast?pnie ró?nica ta b?dzie u?redniana, czyli dzielona przez 12 miesi?cy.
Zmiana ta jest najmniej korzystna dla kobiet op?acaj?cych sk?adki w wysoko?ci preferencyjnej, poniewa? po odprowadzaniu ich przez okres krótszy ni? dwa lata, otrzymaj? one bardzo niski zasi?ek. Problem ten ma w tym przypadku rozwi?za? nowelizacja ustawy o ?wiadczeniach rodzinnych, która przewiduje wyp?at? ?wiadczenia rodzicielskiego w wysoko?ci 1000 z? miesi?cznie wszystkim rodzicom, którym urodzi si? dziecko. Zatem te kobiety otrzymaj? wyrównania swojego zasi?ku do kwoty 1000 z?.
Co nale?y zrobi?, aby otrzyma? pieni?dze z tytu?u zasi?ku macierzy?skiego?
Trzeba zg?osi? si? do ZUS dostarczaj?c stosowny wniosek i za?wiadczenie o przewidywanej dacie porodu (je?li zg?asza si?, b?d?c jeszcze w ci??y) lub przedstawi? ju? odpis aktu urodzenia dziecka (je?li za?atwia si? t? spraw? ju? po porodzie) oraz za?wiadczenie p?atnika sk?adek ZUS.
Nale?y pami?ta?, ?e zasi?ek macierzy?ski wynosi 100% obliczonej kwoty podczas podstawowego urlopu macierzy?skiego (maksymalnie 26 tygodni), ale ju? tylko 60% podczas urlopu rodzicielskiego. Mo?na jednak od razu zadeklarowa? ch?? skorzystania z obu urlopów (tj. macierzy?skiego i rodzicielskiego), sk?adaj?c do ZUS odpowiednie dokumenty w ci?gu 14 dni od urodzenia dziecka. Wtedy przez 52 tygodnie urlopu macierzy?skiego i rodzicielskiego si? zasi?ek wynosi 80% kwoty.
Kiedy pierwsza wyp?ata?
Wyp?acanie zasi?ku macierzy?skiego rozpocznie si? najpó?niej 30 dni po przed?o?eniu w ZUS ostatniego z wszystkich wymaganych dokumentów. Je?li przedsi?biorca op?aca sk?adki na ubezpieczenie chorobowe, termin ten b?dzie liczony od op?acenia sk?adki.
Gdy ZUS odmawia Ci wyp?aty zasi?ku...
ZUS mo?e wyda? decyzj? o odmowie wyp?aty zasi?ku i sprawdzi?, czy dana osoba faktycznie prowadzi dzia?alno?? gospodarcz?.
S?d Najwy?szy wyda? co prawda uchwa?? z dnia 21 kwietnia 2010 r. (II UZP 1/10), w której stwierdza, ?e:
"Zak?ad Ubezpiecze? Spo?ecznych nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osob? prowadz?c? pozarolnicz? dzia?alno?? jako podstawy wymiaru sk?adek na ubezpieczenia spo?eczne, je?eli mie?ci si? ona w granicach okre?lonych ustaw? z dnia 13 pa?dziernika 1998 r. o systemie ubezpiecze? spo?ecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205,poz. 1585 ze zm.)".
Jednak nie pozbawia to ZUS mo?liwo?ci kontroli, czy ubezpieczona osoba, rzeczywi?cie dzia?alno?? gospodarcz? prowadzi.
W uzasadnieniu orzeczenia mo?na bowiem przeczyta?:
"W rezultacie organ ubezpiecze? spo?ecznych mo?e dowodzi?, i? pomimo wpisu do ewidencji dana osoba faktycznie nie prowadzi dzia?alno?ci, wobec czego nie podlega z tego tytu?u ubezpieczeniom spo?ecznym.
Je?eli jednak ZUS nie dowodzi fikcyjno?ci tytu?u, to nie mo?e uchyli? si? od powinno?ci obj?cia osoby prowadz?cej pozarolnicz? dzia?alno?? ubezpieczeniami obowi?zkowymi, jak równie? chorobowym, któremu ten ubezpieczony podlega na zasadzie dobrowolno?ci przez zg?oszenie stosownego wniosku (art. 11 ust. 2 i art. 36 ust. 5 ustawy systemowej)."
Nale?y zatem pami?ta?, ?e aby otrzyma? zasi?ek macierzy?ski, prowadz?c dzia?alno?? gospodarcz?, nale?y t? dzia?alno?? faktycznie prowadzi?.
Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG
